Uzasadnienie
W dniu 25 lipca 2011 r. (data pierwszej prezentaty) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga A. B. oraz A. J. na przewlekłość i bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. przy ul. [...].
Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21.11.1945 r., grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy W., a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa.
W dniu 26 października 1989 r. A. B. oraz W. J., następczynie prawne dawnych właścicieli nieruchomości, złożyły wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. przy ul. [...].
Prezydent W. prowadził postępowanie w sprawie, co jednak nie doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia.
Pismem z dnia 5 kwietnia 2010 r. A. B. oraz A. J. (następca prawny W. J.) wnieśli do Wojewody [...]zażalenie na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania ich wniosku o odszkodowanie za nieruchomość.
Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. uznał wniesione w sprawie zażalenie za nieuzasadnione.
Stanął na stanowisku, że nie miała miejsca sytuacja bezczynności organu albowiem strony były trzykrotnie informowane - pismami z dnia 29 maja 2009 r., z dnia 21 października 2009 r. oraz z dnia 5 kwietnia 2010 r. - o kolejnych terminach załatwienia sprawy oraz przyczynach zwłoki w wydaniu decyzji. Ponadto sprawa jest złożona ze względu na skomplikowany materiał dowodowy. Zauważył przy tym, iż okoliczność, że z akt sprawy nie wynika, aby organ uzupełniał zgromadzony dotychczas materiał dowodowy, nie oznacza, iż organ nie podejmuje działań zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy.
Jednakże zgodził się ze stanowiskiem skarżących, że analiza akt sprawy wskazuje, iż materiały, które są niezbędne do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w zdecydowanej większości zostały już zgromadzone. Natomiast ewentualne luki w materiale organ pierwszej instancji powinien bezwzględnie uzupełnić do dnia 31 sierpnia 2010 r. - ponieważ jest to termin odległy i wystarczający w tym celu. Ponadto organ pierwszej instancji nie powinien już wyznaczać kolejnego terminu i wydać merytoryczne rozstrzygnięcie do dnia 31 sierpnia 2010 r. Gdyby jednak to nie nastąpiło - to wówczas istotnie organ pierwszej instancji będzie pozostawał w bezczynności, ponieważ sama analiza zgromadzonego dotychczas materiału, bez podejmowania stosownych działań ukierunkowanych na merytoryczne rozstrzygnięcie prowadzi do stanu bezczynności.
Termin ten - 31 sierpnia 2010 r.- nie został dotrzymany.
Następnie Urząd W. poinformował skarżących pismem z 25 listopada 2010 r., że dokonana analiza zgromadzonej dotychczas dokumentacji wskazuje, iż nieruchomość objęta wnioskiem spełnia przesłanki niezbędne do przyznania odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz, że do zakończenia postępowania i wydania merytorycznej decyzji konieczne jest wykonanie przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego gruntu. Wykonanie takiego operatu będzie możliwe w I kwartale 2011 r., zaś decyzja zostanie wydana do dnia 30 kwietnia 2011 r.
Ponieważ A. B. i A. J. nie otrzymali jakiejkolwiek informacji w sprawie powołania rzeczoznawcy do wykonania operatu majątkowego, dlatego też w dniu 25 lipca 2011 r. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na przewlekłość i bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. przy ul. [...].
Skarżący podnieśli, że organ I instancji - pomimo treści postanowienia Wojewody [...]- nie zastosował się do wydanego przez Wojewodę rozstrzygnięcia, zaś termin wyznaczony przez Wojewodę bezskutecznie upłynął w dniu 31 sierpnia 2010 r.
W odpowiedzi na skargę Prezydent W. poinformował, że z uwagi na złożony charakter postępowania oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w wyznaczonym terminie – dlatego też wnosi o oddalenie skargi.
Do dnia 16 lutego 2012 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania wniosku skarżących.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 149 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na przewlekłość i bezczynność W., złożyli zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa.
Obowiązkiem organu właściwego do załatwienia sprawy jest podjęcie wszelkich niezbędnych czynności w celu wnikliwego i szybkiego rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji publicznej jest obowiązany do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wyjątkowo, w przypadku, gdy załatwienie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, wydanie rozstrzygnięcia powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawie szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania co wynika z art. 35 § 1, 2 i 3 kpa. Podkreślenia wymaga, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył jej wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego.
Nadto z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy zgodnie z art. 12 § 1 kpa, jak również mają obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa.
Odnosząc powyżej wskazane ogólne zasady postępowania administracyjnego do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż oznacza to obowiązek organu administracji publicznej podjęcia właściwych i celowych działań, które umożliwią rozpatrzenie wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. ul. [...] - w ustawowym terminie.
Wniosek ten o rozpoznawany jest od ponad 20 lat - zaś okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia nie dotrzymania ustawowych terminów do załatwienia sprawy administracyjnej.
Z uwagi na powyższe niniejszy skład orzekający podziela w zupełności pogląd, iż przygotowywanie decyzji administracyjnej dotyczącej rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość przez ponad 20 lat - nie może usprawiedliwiać bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ w rozumieniu art. 149 p.p.s.a. Wskazać należy, że zarówno wyrażona w art. 8 kpa zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, jak również zasada szybkości postępowania, wyrażona w art. 12 § 1 kpa, wręcz nakazują organom administracji publicznej przygotowanie całej potrzebnej dokumentacji od chwili wszczęcia sprawy w sposób szybki, efektywny i sprawny.
Taka sytuacja w niniejszej sprawie z całą pewnością nie miała miejsca - co uzasadnia stwierdzenie, iż skarga jest zasadna.
Tym bardziej, że Wojewoda [...] w swoim postanowieniu z dnia [...] czerwca 2010 r. przesądził, iż organ pierwszej instancji nie powinien już wyznaczać kolejnego terminu, lecz wydać merytoryczne rozstrzygnięcie do dnia 31 sierpnia 2010 r. Dodał, że gdyby jednak to nie nastąpiło - to wówczas istotnie organ będzie pozostawał w bezczynności.
Tymczasem wniosek o przyznanie odszkodowania - w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - za nieruchomość gruntową położoną w W. przy ul. [...], pomimo upływu ponad 20 lat, nie został jeszcze przez organ administracji publicznej rozpoznany - co jednoznacznie wskazuje, że Prezydent W., naruszając zarówno art. 35 § 1 i 3 kpa jak i art. 12 § 1 kpa, pozostaje w zwłoce. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu trwająca 20 lat - w załatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona.
Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności Sąd uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ organ nie tylko nie dochował terminów do załatwienia sprawy określonych w kpa, ale także tych, które sam wyznaczył, nie zgromadził też w tym wydłużonym czasie dokumentów niezbędnych jego zdaniem do załatwienia przedmiotowej sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.