Uzasadnienie
L. S., Z. K. i K. K. pismem z dnia [...] września 2018 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...].
W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślili, że pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. wnieśli odwołanie od w/w decyzji Wojewody [...], a następnie pismem z dnia [...] lipca 2018 r. wezwali Ministra do usunięcia naruszenia prawa. Mimo to sprawa nie została zakończona.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o umorzenie postępowania sądowego w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji oraz o oddalenie skargi w pozostałym zakresie. Organ zaznaczył, że po złożeniu odwołania informował strony o przesunięciu terminu załatwienia sprawy (pisma z dnia [...] września 2016 r., [...] stycznia 2017 r., [...] czerwca 2017 r., [...] grudnia 2017 r. i [...] czerwca 2018 r.), wskazując jako przyczynę niezałatwienia sprawy dużą ilość spraw, które rozpatrywane są według kolejności wpływu. Organ wskazał ponadto, że decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania skarżących, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2016 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) - dalej jako P.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd orzeka także w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a.).
W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.).
W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 kpa.
Stosownie do art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przez przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej należy rozumieć brak należytego zaangażowania organu w załatwieniu sprawy indywidualnej. Przewlekłość postępowania obejmuje więc takie przypadki prowadzenia postępowania w sprawach indywidualnych jak wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, wykonywanie czynności pozornych powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy. W postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie ze skargi na przewlekle prowadzenie postępowania sąd administracyjny bada zatem, czy podejmowane przez organ czynności zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy, w jakich odstępach czasu są one podejmowane, a także czy nie są to czynności pozorne, przedłużające postępowanie i nieprowadzące w istocie do wydania stosownego rozstrzygnięcia.
W rozpoznawanej sprawie w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. stało się bezprzedmiotowe. Jak wynika z akt sprawy Minister decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania L. S., Z. K. i K. K. utrzymał w mocy w/w decyzję z dnia [...] czerwca 2016 r. Organ załatwił zatem sprawę. Wydanie przez Ministra wskazanej decyzji wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na przewlekłość postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu. W sprawie zaistniały więc przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania sądowego w tym zakresie.
Oceniając natomiast czy postępowanie prowadzone było w sposób przewlekły zauważyć trzeba, że z analizy akt wynika, że odwołanie skarżących z dnia [...] czerwca 2016 r. przekazane zostało Ministrowi przy piśmie z dnia [...] lipca 2016 r. Po wpłynięciu przedmiotowego odwołania organ ograniczył natomiast swoje działania do wystosowania kilku pism (z dnia [...] września 2016 r., [...] stycznia 2017 r., [...] czerwca 2017 r., [...] grudnia 2017 r. i [...] czerwca 2018 r.), informujących strony o niemożności załatwienia sprawy w terminie i przewidywanym terminie jej załatwienia. Jako przyczynę opóźnienia wskazywano dużą ilość spraw, które rozpatrywane są według kolejności wpływu. Poza wystosowaniem powyższych pism organ nie podejmował w istocie jakichkolwiek czynności w sprawie. Decyzja rozpoznająca odwołanie wydana zaś została dopiero w dniu [...] września 2018 r. Nie ulega więc wątpliwości, że prowadząc przedmiotowe postępowanie organ nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa.
Zasadnie zatem skarżący zarzucili Ministrowi przewlekłość postępowania w przedmiocie rozpoznania odwołania. Zauważyć przy tym trzeba, że przewlekłości postępowania w żaden sposób nie usprawiedliwiają wskazywane w odpowiedzi na skargę okoliczności dotyczące dużej ilości spraw wpływających do organu.
Sąd uznał jednocześnie, że wobec znacznego przekroczenia terminów określonych w kpa i niepodejmowania w istocie czynności mających na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydania rozstrzygnięcia, przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a.