Uzasadnienie
Pismem z [...] sierpnia 2021 r. (data wpływu do organu [...] września 2021 r.) M. M., E. K., M. J., D. L., B. U. i S. Z. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1960 r. nr [...].
Skarga ta została wniesiona w następującym stanie faktycznym.
Wniosek z dnia [...] stycznia 2018 r. o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia wpłynął do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w dniu [...] października 2018 r. przekazany przez Ministra Inwestycji i Rozwoju i do dnia wyrokowania nie został rozpatrzony.
W dniu [...] sierpnia 2021 r. skarżący wystąpili z ponagleniem, wnosząc o niezwłoczne rozpoznanie wniosku.
W złożonej do Sądu skardze na bezczynność skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek z dnia [...] stycznia 2018 r. w terminie jednego miesiąca, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podnosząc, że w dniu [...] grudnia 2021 r. akta nieruchomości zostały przesłane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i do dnia sporządzania odpowiedzi na skargę nie zostały zwrócone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), przywoływanej dalej jako "P.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Stosownie do art. 149 § 1 tej ustawy, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1)zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął niezbędnych czynności w sprawie i mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinionym lub też niezawinionym brakiem czynności organu w jego podjęciu. Konieczność wydania orzeczenia, na podstawie powołanych przepisów, obliguje sąd administracyjny, aby ten, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, ocenił, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zaistniały w niej przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności w rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] stycznia 2018 r. Jak wynika bowiem z akt sprawy postępowanie do dnia wyrokowania nie zostało zakończone wydaniem przez Kolegium decyzji.
W związku z powyższym zarzut bezczynności przy rozpoznawaniu powyższego wniosku należało uznać za uzasadniony. Organ nie wywiązał się bowiem z ustawowych obowiązków, wynikających z przepisów k.p.a., co skutkuje wyznaczeniem trzymiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Sąd wyznaczając wskazany termin miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania i zdaniem Sądu, jest on rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenie postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał.
Sąd uznał, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, co w rozpoznawanej sprawie - w ocenie Sądu - miało miejsce. Wniosek do Kolegium wpłynął bowiem [...] października 2018 r. i Kolegium nie podjęło żadnej czynności w sprawie, w dniu [...] grudnia 2018 r. przekazując akta sprawy WSA. Tak więc do daty wniesienia skargi upłynął okres prawie trzech lat, podczas którego organ nie informował skarżących o przyczynie niezałatwienia sprawy i nie wskazał terminu jej załatwienia, poprzestając na piśmie z dnia [...] grudnia 2018 r. zawierającym informację, że wniosek będzie rozpoznany po zwrocie akt przez Sąd.
Taka argumentacja Kolegium jest niewystarczająca w ocenie Sądu do uznania bezczynności organu za usprawiedliwioną okolicznościami sprawy. Jak wskazano bowiem wyżej dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinionym lub też niezawinionym brakiem czynności organu w jego podjęciu. Zdaniem Sądu przekazanie akt czy to innemu organowi czy Sądowi, jak w niniejszej sprawie nie usprawiedliwia braku działania ze strony organu administracji publicznej, który jest zobowiązany zorganizować swoją pracę tak by załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki, z zachowaniem ustawowych terminów.
Należy zauważyć, że w dacie przekazywania akt Sądowi upłynął już ponad miesięczny termin od daty wpływu wniosku. W tej sytuacji Kolegium przed przekazaniem akt Sądowi winno sporządzić ich kopię – akta zastępcze, zważywszy, że biegł już ustawowy termin załatwienia sprawy określony w art. 35 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 i art. 149 § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. O kosztach postępowania zwartych w punkcie 3 sentencji Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.