Uzasadnienie
J. S. pismem z dnia 26 lutego 2016 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...].
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] orzekł, że zespół dworsko-parkowy podpadał pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.).
J. S. złożył do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r. Odwołanie wpłynęło do Ministra w dniu 3 grudnia 2013 r.
J. S. pismami z dnia 3 listopada 2015 r. oraz 11 stycznia 2016 r. wezwał Ministra do usunięcia naruszenia prawa polegającego na przewlekłym prowadzeniu postępowania w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji z dnia [...] listopada 2013 r.
W skardze na przewlekłe prowadzenie postępowania skarżący wskazał, że Minister wielokrotnie wyznaczał nowe terminy załatwienia sprawy, jednakże w dalszym ciągu nie wydał decyzji w przedmiocie odwołania. Skarżący wniósł o stwierdzenie, że Minister dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania oraz o zasądzenie na jego skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania w określonym terminie decyzji administracyjnej oraz o stwierdzenie, że organ nie dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Minister wskazał, że decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. S., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r. Organ wskazał ponadto na wielką liczbę spraw pozostających do załatwienia w zakresie jego obowiązków oraz zasadę rozpoznania spraw według kolejności wpływu.
Na rozprawie w dniu 7 lipca 2016 r. pełnomocnik skarżącego adw. J. W. wniosła o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W niniejszej sprawie, w związku z wydaniem przez Ministra decyzji z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2013 r., orzekanie o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia stało się bezprzedmiotowe. Rozpoznanie odwołania od decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. powoduje bowiem, iż brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do załatwienia sprawy na podstawie art. art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Decyzja Ministra stanowi akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego. Z tych też względów, Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do rozpoznania odwołania skarżącego od decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. (pkt 1 sentencji wyroku).
Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego (jak w niniejszej sprawie) nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany się wypowiedzieć. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13).
Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie odwołanie od decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. wpłynęło do Ministra w dniu 3 grudnia 2013 r. i od tego momentu rozpoczął swój bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zgodnie z art. 35 § 3 załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że po otrzymaniu odwołania od decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. do dnia wydania decyzji z dnia [...] marca 2016 r. organ nie podjął jakiegokolwiek działania zmierzającego do merytorycznego zakończenia postępowania.
Jedyne działanie organu sprowadzało się do informowania stron postępowania pismami z dnia 8 stycznia 2014 r., 1 kwietnia 2014 r., 2 czerwca 2014 r., 6 sierpnia 2014 r., 30 września 2014 r., 3 grudnia 2014 r., 2 lutego 2015 r., 31 marca 2015 r. i 30 czerwca 2015 r. o nowych terminach rozpoznania sprawy (odpowiednio 31 marca 2014 r., 30 maja 2014 r., 31 lipca 2014 r., 30 września 2014 r., 28 listopada 2014 r., 30 stycznia 2015 r., 31 marca 2015 r., 30 czerwca 2015 r., 31 grudnia 2015 r.) z powodu dużej ilości spraw rozpatrywanych według kolejności wpływu. Decyzję w przedmiocie odwołania Minister wydał dopiero w dniu [...] marca 2016 r. Jednakże nie sposób nie zauważyć, że powyższy akt administracyjny organ wydał dopiero w konsekwencji wezwań do usunięcia naruszenia prawa oraz skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, co wynika z zestawienia daty ich wpływu (tj. wezwań - 9 listopada 2015 r. i 18 stycznia 2016 r. oraz skargi – 7 marca 2016 r.).
Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że przez ponad dwa lata organ przewlekle prowadził postępowanie, a przewlekłość ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Brak bowiem podejmowania przez tak znaczny okres czasu działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych. Z tych względów Sąd uznał, że zaistniałe w sprawie przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. W punkcie 2 wyroku orzeczono na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (punkt 3 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800). Nie zasługiwał na uwzględnienie wniosek pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości. Nakład pracy pełnomocnika oraz rodzaj i zawiłość przedmiotowej sprawy nie uzasadniał przyznania kosztów zastępstwa procesowego w wysokości przewyższającej stawkę minimalną. Przedmiotowa sprawa ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania nie należała bowiem do kategorii spraw zawiłych i skomplikowanych, wymagających zwiększonego nakładu pracy pełnomocnika.