Uzasadnienie
W złożonych do tutejszego Sądu skargach połączonych do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, S. K., H. P. i L. S. zaskarżyli bezczynność Prezydenta Miasta W. w sprawie ustalenia na ich rzecz odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] oznaczoną numerem rejestru hipotecznego [...], na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Zarzucili organowi naruszenie art. 35 ust. 2 oraz 36 ust. 1 k.p.a. poprzez naruszenie terminów do załatwienia sprawy. Wnieśli o zobowiązanie Prezydenta miasta W do zakończenia sprawy i wypłaty należnego im odszkodowania w terminie 1 miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenie kosztów.
Jak wynika z akt sprawy skarżący wystąpili z wnioskami o ustalenie na ich rzecz odszkodowania za wymienioną wyżej nieruchomość [...] odpowiednio wnioskami z dnia [...] lipca 2012 r. (data wpływu do organu [...] lipca 2012 r.) oraz z dnia [...] stycznia 2013 r. (data wpływu do organu [...] stycznia 2013 r.).
W związku z brakiem oczekiwanej decyzji organu skarżący skierowali zażalenie do Wojewody [...] na niezałatwienie sprawy przez Prezydenta Miasta W. Postanowieniem z dnia [...]grudnia 2013 r., Wojewoda [...] uwzględnił zażalenie wyznaczając organowi dodatkowy 3-miesięczny termin do załatwienia sprawy. Jednocześnie orzekł, że bezczynność Prezydenta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Po zwrocie akt administracyjnych nie były podejmowane żadne czynności zmierzające do zakończenia postępowania.
Po wniesieniu skarg będących przedmiotem sprawy, pismem z dnia 17 czerwca 2014 r. wnioskodawcy zostali poinformowani o terminie załatwienia sprawy do dnia 31 sierpnia 2014 r. Organ wskazał, że przyczyną opóźnienia jest konieczność zabezpieczenia środków finansowych na opłacenie opinii biegłego oraz wypłatę odszkodowania.
Do dnia rozpoznania sprawy przez Sąd oczekiwana decyzja nie została wydana.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.).
W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Takie brzmienie, powyższy przepis, uzyskał z dniem 17 maja 2011 r. w wyniku jego nowelizacji dokonanej ustawą z 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173). Konstrukcja tego przepisu wyróżnia dwie odrębne od siebie instytucje, a mianowicie skargę na bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania.
Podkreślić należy, że w poprzednim stanie prawnym w orzecznictwie sądów administracyjnych bezczynność organu była utożsamiana zarówno z niepodjęciem w ustalonym terminie przez organ żadnych czynności w sprawie, jak i z nie zakończeniem w terminie postępowania mimo podejmowania czynności w postępowaniu.
Obecnie, od nowelizacji ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyjmuje się, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ nie podejmuje czynności, bądź podejmuje je, ale przekracza termin załatwienia sprawy, nie wykonując obowiązku zawiadomienia strony.
Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny, w którym wykonywane są czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywane czynności są pozorne powodujące, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70) ewentualnie, w którym następuje mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str.238).
Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Analiza powyższego prowadzi do stwierdzenia, że pojęcie przewlekłości postępowania jest pojęciem szerszym aniżeli bezczynność.
Sąd w związku z jednoznacznym stanowiskiem skarżących potraktował niniejszą skargę, jako skargę na bezczynność organu.
W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, nie budzi wątpliwości Sądu, że Prezydent miasta W., nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki.
Tym samym żądanie skarg wydania przez organ decyzji w sprawie uznać należało za uzasadnione, a wskazany w treści wyroku termin - za realny do jego dotrzymania.
Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność jednoznacznie naganna – nosi jednocześnie cechę rażącego naruszenia prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. można bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., II SAB/Gd 30/11 – dostępne w CBOSA).
Taki właśnie brak aktywności Prezydenta w rozpoznaniu sprawy miał, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie miejsce. Z przedstawionego powyżej przebiegu postępowania wynika ponad wszelką wątpliwość, że nie zostały przedsięwzięte przez organ żadne czynności faktyczne zmierzające do rozpoznania wniosku złożonego przez skarżących zarówno w zakresie gromadzenia istotnych dla sprawy dokumentów jak też podejmowania czynności niezbędnych do jej zakończenia.
Powyższe zaistniało pomimo wskazania w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., że dalsze zaniechanie przez organ aktywności w prowadzeniu sprawy będzie stanowiło rażące naruszenie prawa.
Sąd zauważa, że chociaż realia prowadzenia wielkiej liczby analogicznych postępowań przez Prezydenta miasta W. czynią praktycznie niemożliwym dotrzymanie terminów ustawowych ich zakończenia, to powyższe nie wpływa na sam obowiązek respektowania przez organ obowiązujących przepisów. Fakt, że Prezydent nie kontynuował postępowania po rozstrzygnięciu zażalenia skarżących przez Wojewodę [...], determinuje ocenę, że zaistniała bezczynność w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.