Uzasadnienie
R. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w sprawie o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] dawniej przy ul. [...] (księga hipoteczna nr [...]), która została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) – dalej zwanego "dekretem". W skardze wniósł o: 1) zobowiązanie Prezydenta [...] do załatwienia przedmiotowej sprawy w terminie 30 dni od da doręczenia odpisu wyroku;
- 2) zasadzenie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych;
- 3) stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- 4) wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – dalej zwanej "ppsa";
- 5) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu wskazał, że [...] marca 2017 r. A. K. spadkodawczyni R. K. oraz J. S. złożyły wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową, położoną w [...] dawniej przy ul. [...] (księga hipoteczna nr [...]), która została objęta działaniem dekretu. Wobec przedłużającej się bezczynności organu, wnioskodawcy [...] lipca 2017 r. złożyli do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta [...] sprawy w terminie. Postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. Wojewoda [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie - cztery miesiące od daty doręczenia ww. postanowienia. [...] września 2018 r. skarżący wezwał Prezydenta [...] do zaprzestania naruszenia prawa. Do dnia sporządzenia niniejszej skargi organ nie wydał decyzji merytorycznej, mimo upływu terminu określonego przez Wojewodę. Organ nie poinformował także wnioskodawców o przyczynach dalszej bezczynności po otrzymaniu wezwania i dalej pozostaje w bezczynności. Organ nie podjął żadnych działań zmierzających do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Nie podał nawet terminu, kiedy sprawa zostanie rozpatrzona.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskiem z [...] marca 2017 r. A. K. i J. S. wystąpiły do Prezydenta [...] o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Kwestię odszkodowań za nieruchomości przejęte dekretem reguluje obecnie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.). Organ podkreślił, że pewne opóźnienia w rozpatrywaniu spraw dekretowych są spowodowane m. in. bardzo dużą ilością wpływającej do organu korespondencji. Waga tych spraw, ich złożony charakter oraz stopień skomplikowania stanów faktycznych, które powinny być dokładnie i rzetelnie ustalone, wymagają wielu dokładnych czynności, co skutkuje długotrwałością działań niezbędnych w toku postępowania.
Również okoliczność, że akta sprawy na skutek ponagleń i skarg wnoszonych przez strony, pozostają w długotrwałym posiadaniu organów nadrzędnych i sądów administracyjnych, znacząco utrudnia rozpoznawanie spraw, gdyż nie jest możliwym prowadzenie przedmiotowych postępowań wyłącznie w oparciu o akta zastępcze.
Prezydent [...] wskazał, że Biuro Spraw Dekretowych Urzędu [...] zwróciło się do Wydziału Nieruchomości dla Dzielnicy [...] Urzędu [...] o wypożyczenie akt własnościowych nieruchomości, jak również do Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] o przesłanie kopii mapy z zaznaczonymi granicami hipotecznymi nieruchomości i granicami działek aktualnych oraz wydruku informacji z ewidencji gruntów. Pełnomocnik stron pismem z [...] października 2018 r. został poinformowany, na podstawie art. 36 § 1 kpa, że przewidywany termin rozpatrzenia wniosku planowany jest na 31 grudnia 2018 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Nie budzi wątpliwości Sądu to, że w niniejszej sprawie Prezydent [...] w sposób przewlekły prowadzi postępowanie w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że maksymalny termin na załatwienie sprawy jaki przewiduje art. 35 § 3 kpa (termin dwóch miesięcy) został w niniejszej sprawie znacznie przekroczony.
Sąd zauważa, że w aktach administracyjnych znajduje się wniosek R. K. z [...]listopada 1990 r. (jednego ze spadkobierców przeddekretowego właściciela przedmiotowej nieruchomości J. K.) o przyznanie odszkodowania za nieruchomość, [...] przy ul. [...], nr hip. [...], który uruchomił postępowanie odszkodowawcze za przejęcie przedmiotowej nieruchomości przez Państwo w trybie dekretu. Wniosek ten organ otrzymał [...] listopada 1990 r.
Trzeba wskazać, że podanie zatytułowane "wniosek o odszkodowanie", na które powołuje się skarżący (pismo z [...] marca 2017 r.) jest kolejnym pismem, złożonym w toku postępowania odszkodowawczego, będącego w toku już od listopada 1990 r. i co najwyżej może być potraktowane jako oświadczenie A. K. (spadkobiercy po R. K.) o podtrzymaniu wniosku o odszkodowanie swego poprzednika prawnego. To samo dotyczy pisma R. K. z [...] maja 2018 r., który zgłosił swój udział w toczącym się postępowaniu jako spadkobierca A. K. Jeżeli natomiast chodzi o J. S. (spadkobiercę G. S., która zgłosiła udział w postępowaniu odszkodowawczym w podaniu z [...] sierpnia 1991 r.), to pismo z [...] marca 2017 r. możnaby potraktować jako zgłoszenie się kolejnej strony do udziału w toczącym się już postępowaniu odszkodowawczym.
Sąd stwierdził, że istniejąca w sprawie przewlekłość w prowadzeniu postępowania przez organ miała charakter rażącego naruszenia prawa. Rozpoznając sprawę Sąd wziął pod uwagę ponad 28-letni okres rozpatrywania wniosku z [...] listopada 1990 r., jak również dużą przerwę pomiędzy podejmowanymi przez organ czynnościami w sprawie. Z akt sprawy wynika, że kolejne organy pierwszoinstancyjne podejmowały w sprawie o odszkodowanie czynności w latach: 1993, 2017, 2018. Nie można pominąć i tego, że zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, a nawet postanowienie Wojewody [...] z [...] kwietnia 2018 r. wyznaczające dodatkowy termin dla Prezydenta [...] na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia w sprawie, czy też pismo organu z [...] lutego 2018 r. wyznaczające nowy termin na załatwienie sprawy nie przyniosły zamierzonych skutków w postaci rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania.
Wobec tego Sąd uznał również za zasadne wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości 1.000 zł. Na wysokość orzeczonej sankcji finansowej miało wpływ to, że wniosek o odszkodowanie zalega w aktach administracyjnych ponad 28 lat, a organ w tym czasie nie wydał w sprawie żadnego aktu.
Z drugiej strony Sąd miał na uwadze także to, że sprawy o odszkodowania za przejęcie tzw. nieruchomości warszawskich są sprawami skomplikowanymi, ponieważ opierają się na przesłankach odnoszących się do okoliczności o odległej perspektywie czasowej, a przez to trudnych do wyjaśnienia. Poza tym nie można było pominąć tego, że zwłoka Prezydenta [...] nie wynika z ewidentnie złej woli organu. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania odszkodowawczego ma swe źródło w bardzo dużej ilości spraw tego typu zawisłych przed organem (fakt znany Sądowi z urzędu), które organ – co jest racjonalne - rozpoznaje według kolejności wpływu.
Analizując przebieg postępowania Sąd uznał za właściwe zobowiązanie Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku odszkodowawczego w terminie 4 miesięcy, od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wyznaczenie organowi terminu w powyższym wymiarze jest celowe, z uwagi na znaną Sądowi z urzędu dużą ilość spraw odszkodowawczych toczących się przed organem oraz stan prowadzonego w sprawie postępowania.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ppsa orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 Ppsa orzeczono w punkcie 3 wyroku. O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).