Uzasadnienie
[...], reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. (data wpływu do organu 26 kwietnia 2017 r.) wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2005 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] nr hip. [...]. W uzasadnieniu skargi wskazali, że przedmiotowe postępowanie odszkodowawcze zostało zainicjowane wnioskiem z 2005 r. Wobec nierozpoznania wniosku w terminie przewidzianym w kodeksie postępowania administracyjnego wniesione zostało zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał wniesione zażalenia za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosowanego rozstrzygnięcia w ciągu trzech miesięcy od daty doręczenia postanowienia. Pomimo upływu wyznaczonego terminu decyzja w sprawie nie została wydana, a Prezydent nie podjął czynności bezpośrednio zmierzających do załatwienia sprawy. W konsekwencji skarżący wnieśli o wyznaczenie Prezydentowi niezwłocznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie oraz wskazał, że w toku prowadzonego postępowania podjęto czynności zmierzające do zgromadzenia dokumentacji dającej podstawę do ustalenia, czy grunt objęty roszczeniem spełnia przesłanki z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zlecono wykonanie badań księgi wieczystej nieruchomości oraz mapy z naniesieniem granic dawnej nieruchomości hipotecznej. O konieczności wykonania powyższych poinformowano pełnomocnika wnioskodawców pismem z dnia [...] maja 2017 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, 12 § 1 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, a tym samym zasadne jest zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w określonym terminie. Poza sporem pozostaje okoliczność, że organ nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość. Pomimo upływu określonego w art. 35 § 3 k.p.a. ustawowego terminu organ nie zakończył postępowania zainicjowanego wskazanym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Sąd wyznaczając wskazany termin miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania i zdaniem Sądu, jest on rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał.
Ponadto, Sąd w składzie orzekającym stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem L.D. z dnia [...] grudnia 2005 r. o odszkodowanie za ww. nieruchomość. Wniosek ten wpłynął do organu w dniu 28 grudnia 2005 r., co wynika z umieszczonej na piśmie prezentaty. Od tej więc daty rozpoczął bieg terminu na załatwienie sprawy. Organ po wpłynięciu wniosku pismem z dnia [...] stycznia 2006 r. zwrócił się do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] o nadesłanie akt własnościowych nieruchomości.
Następnie pismami z dnia [...] czerwca 2008 r., a więc po ponad dwuletniej bezczynności Prezydent zwrócił się do Urzędu [...] Wydziału Prawnego o zwrot akt nieruchomości położonej przy ul. [...] oraz do [...] Urzędu Wojewódzkiego Wydziału Skarbu Państwa i Przekształceń Własnościowych o udzielnie informacji, czy w rejestrze wpływu wniosków dekretowych istnieje zapis o złożeniu przez L.D. wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. Następne działania organ podjął ponownie po ponad półtorarocznej przerwie kiedy to pismem z dnia [...] lutego 2010 r. zwrócił się do Delegatury Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] o nadesłanie aktualnego wypisu z rejestru gruntów nieruchomości, odbitki mapy sytuacyjnej oraz rozliczenie powierzchni nieruchomości. Od tej pory (przez ponad pięć lat) Prezydent pozostawał w bezczynności. Pismem z dnia [...] września 2015 r. [...] złożyli wniosek o przyspieszenie rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie.
Do pisma dołączyli dokumenty świadczące o ich następstwie prawnym po dawnym właścicielu przedmiotowej nieruchomości. Następnie pismem z dnia [...] lutego 2016 r. złożyli zażalenie na niezałatwienie sprawy przez Prezydenta w terminie. Pismami z dnia [...] kwietnia 2016 r. Prezydent wezwał pełnomocnika wnioskodawców do przedłożenia oryginałów lub poświadczonych za zgodność z oryginałem postanowień o nabyciu praw do spadku po [...] i adresu korespondencyjnego M.D. oraz ponownie zwrócił się do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] o nadesłanie akt własnościowych nieruchomości. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia postanowienia. Prezydent otrzymał postanowienie w dnu 5 maja 2016 r. W dniu [...] maja 2017 r., a więc po wniesieniu przedmiotowej skargi na bezczynność, Prezydent zlecił wykonanie badań hipotecznych księgi hipotecznej przedmiotowej nieruchomości oraz mapy z rozliczeniem nieruchomości hipotecznej. Jednocześnie Prezydent poinformował pełnomocnika wnioskodawców o aktualnym stanie sprawy.
Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy - przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że bezczynność ma charakter rażący, jeżeli brak działania organu w sposób oczywisty pozbawiony jest jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia (wyrok NSA z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt I OSK 722/15). Podejmowanie działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy w tak dużych (kilkuletnich) odstępach czasu (co bez wątpienia miało miejsce w przedmiotowej sprawie) pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a.
W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 i 1a p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 3, orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm).