Uzasadnienie
Pismem z [...] października 2018 r. [...] wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] nr hip. [...].
Skarżące wskazały, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279), dalej powoływanego jako dekret [...]. Skarżące zarzuciły Prezydentowi rażące naruszenie art. 35 § 3 i art. 36 kpa. Jednocześnie podniosły, iż na skutek braku podjęcia działań przez Prezydenta pismem z dnia [...] października 2018 r. wniosły ponaglenie do Wojewody [...] w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie wynikającym z przepisów prawa. Ponadto wskazano, iż Prezydent nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 kpa i nie informował regularnie stron postępowania o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu wniosku z [...] czerwca 2015r. (uzupełnionego pismem z dnia [...] lipca 2015 r.) oraz o nowym terminie załatwienia sprawy.
Mając powyższe na uwadze skarżące wniosły o zobowiązanie Prezydenta do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie w terminie wyznaczonym przez Sąd oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że gromadzony jest materiał dowodowy niezbędny do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej. Ponadto wskazano, iż z uwagi na konieczność ustalenia wszystkich stron postępowania, pismem z dnia 26 listopada 2018 r. wezwano skarżące do złożenia do akt sprawy dokumentu potwierdzającego następstwo prawne po dawnej właścicielce przedmiotowej nieruchomości [...] i ewentualnie po jej następcach prawnych, jak również o wskazanie adresów korespondencyjnych następców prawnych [...].
Podkreślono również, iż opóźnienie w rozpoznawaniu spraw z zakresu odszkodowań spowodowane jest między innymi bardzo dużą ilością wpływającej do organu korespondencji w sprawach dotyczących gruntów warszawskich.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej "p.p.s.a.".
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania - taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, iż jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Przedmiotem skargi [...] jest bezczynność Prezydenta [...], polegająca na nierozpoznaniu wniosku z dnia [...] czerwca 2015 r. (uzupełnionego pismem z dnia [...] lipca 2015 r.) o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] nr hip. [...]. Ta zaś ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym przepisami procedury administracyjnej terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, czy innego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi także definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. - w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy.
Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) jak również stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...]. Niesporna pozostaje bowiem okoliczność, że wniosek z dnia [...] czerwca 2015 r. (uzupełniony pismem z dnia [...] lipca 2015 r.) o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] nr hip. [...] nie został przezeń rozpoznany. Tymczasem, do chwili obecnej Prezydent [...] nie podjął w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, ani aktu przerywającego bieg terminów określonych w kodeksie. Pierwsze czynności w sprawie organ podjął w listopadzie 2018 r. (już po wniesieniu skargi na bezczynność organu) i było to wezwanie skarżących do złożenia do akt sprawy dokumentu potwierdzającego następstwo prawne po dawnej właścicielce przedmiotowej nieruchomości [...] i ewentualnie po jej następcach prawnych, jak również o wskazanie adresów korespondencyjnych następców prawnych [...]. Ponadto poinformowano skarżące o przyczynach uniemożliwiających rozpoznanie wniosku o przyznanie odszkodowania w terminie określonym w art. 35 kpa oraz o przewidywanym terminie wydania decyzji.
Jak wynika z akt sprawy były to jedyne czynności podjęte przez organ celem merytorycznego załatwienia niniejszej sprawy.
Takie działanie organu implikuje po stronie sądu obowiązek wyznaczenia mu terminu załatwienia sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ta natomiast w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zwłoka w rozpoznaniu niniejszej sprawy z wniosku z dnia [...] czerwca 2015 r. (uzupełnionego pismem z dnia [...] lipca 2015 r.) wynosi ponad 3 lata, a podstawowym czynnikiem ją powodującym było niepodejmowanie w niej jakichkolwiek czynności procesowych do czasu wniesienia skargi na bezczynność organu. Brak zaś podejmowania przez tak długi okres jakichkolwiek czynności w zawisłej przed organem w sprawie oznacza, że jej sposób procedowania w sposób oczywisty i drastyczny pozostaje w sprzeczności z zasadami ogólnymi postępowania wyrażonymi w przepisach art. art.: 7, 8 i 2 k.p.a., jak też narusza w sposób rażący dyspozycję normy prawnej z art. 35 § 1 i 3 k.p.a.
Ustalając termin w jakim organ zobligowany będzie do załatwienia sprawy, Sąd wziął natomiast pod uwagę realną możliwość pozyskania w tym czasie dokumentów niezbędnych dla oceny zaistnienia przesłanek uprawniających do rozpoznania wniosku skarżących z dnia [...] czerwca 2015 r. (uzupełnionego pismem z dnia [...] lipca 2015 r.) Te zaś nie zawsze pozostają w jego gestii. Z tego względu oceniono, że terminem, w jakim możliwe jest realne zakończenia postępowania– będzie termin czterech miesięcy.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono zaś na podstawie na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa.