Uzasadnienie
Skarżący J. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] października 2011 r., znak [...], którą to decyzją odmówiono zatwierdzenia podziału nieruchomości położonej we wsi [...], gmina [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] na działki: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...].
W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił Kolegium rażące naruszenie przepisów postępowania tj.
- a) art. 35 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy w terminie w nim przewidzianym;
- b) art. 12 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady ogólnej, że organy administracji powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia;
- c) art. 8 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa poprzez prowadzenie postępowania w taki sposób, że wynikiem tego wytworzono u skarżącego poczucie braku zaufania do organów administracji i naruszono tym samym świadomość i kulturę prawną u obywateli uczestniczącym w tym postępowaniu.
Mając powyższe na uwadze wniósł o:
- 1. zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. i jednocześnie stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- 2. wymierzenie organowi stosownej grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a;
- 3. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
W uzasadnieniu swojej skargi skarżący wskazał, iż w dniu 14 listopada 2011 r. wniósł odwołanie od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...], które wpłynęło do Kolegium w dniu 28 listopada 2011 r. Odwołanie powinno zostać rozpoznane w terminie przewidzianym w art. 35 k.p.a. do dnia wniesienia niniejszej skargi tj. po upływie 19 miesięcy, organ nie wydał decyzji w sprawie.
Ponadto skarżący wskazał, iż Kolegium nigdy nie poinformowało go o przyczynach zwłoki, ani o przewidywanym terminie załatwienia sprawy, do czego obliguje organ art. 36 k.p.a. Dopiero po upływie 16 miesięcy od dnia wniesienia odwołania skarżący otrzymał pismo Kolegium z dnia [...] marca 2013 r., informujące go o tym, iż zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] marca 2011 r. opiniującego projektowany podział nieruchomości.
W związku z takim stanem sprawy skarżący w dniu 10 kwietnia 2013 r. wezwał Kolegium do usunięcia naruszenia prawa polegającego na nieterminowym załatwieniu i rozpoznaniu odwołania.
Reasumując skarżący wskazał, iż organ pozostawał i pozostaje nadal w rażącej bezczynności, co uzasadnia żądania jego skargi, natomiast stopień oceny winy i zakresu penalizacji zaniechania organu, a w konsekwencji zasadności ukarania organu grzywną skarżący pozostawił do oceny Sądu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, iż zarzuty skargi są nieuzasadnione. Kolegium wskazało, iż przy dokonywaniu oceny zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji powzięło wątpliwość co do zgodności z prawem postanowienia Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] marca 2011 r. opiniującego projektowany podział nieruchomości z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy. W związku z tym faktem pismem z dnia [...] marca 2013 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tego postanowienia. Skutkiem tego Kolegium w dniu [...] maja 2013 r. stwierdziło jego nieważność. Od postanowienia tego skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i do chwili obecnej wniosek ten nie został rozpoznany.
Jednocześnie Kolegium poinformowało, iż sprawa zostanie rozstrzygnięta niezwłocznie po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Kolegium z dnia [...] maja 2013 r..
Na marginesie Kolegium wskazało, iż ilość spraw wpływających do organu czyni niemożliwym rozpoznanie części z nich w terminie 1 miesiąca zgodnie z treścią art. 35 k.p.a. Od dnia 1 stycznia 2012 r. do chwili obecnej sprawozdawca mający w referacie niniejszą sprawę rozpoznał ponad 800 spraw.
W dniu [...] sierpnia 2013 r. Kolegium nadesłało do akt sądowych sprawy swoją decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], którą to po rozpoznaniu odwołania J. Z. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] października 2011 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 i art. 3 § 1 i § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwaną dalej P.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
W myśl natomiast art. 149 § 1 powołanej ustawy, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast na podstawie § 2 tego artykułu Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6.
Zaznaczyć także trzeba, że zgodnie art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.
Stosownie do art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.).
W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Zauważyć zatem należy, że z analizy zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, iż odwołanie skarżącego z dnia 14 listopada 2011 r. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] października 2011 r. wpłynęło za pośrednictwem organu pierwszej instancji do Kolegium w dniu 28 listopada 2011 r.
Z akt administracyjnych sprawy wynika także, iż po wpłynięciu tego odwołania Kolegium przez 16 miesięcy nie podejmowało żadnych czynności zmierzających do jego rozpoznania naruszając tym samym art. 35 k.p.a.. Nie gromadziło żadnych nowych dokumentów w sprawie, nie informowało także skarżącego o przyczynach zwłoki w jego rozpoznaniu, ani też nie wskazywało terminu jego rozpatrzenia do czego było zobligowane mocą art. 36 k.p.a.
Jedyną czynnością jaką organ poczynił po upływie 16 miesięcy od daty wpływu odwołania skarżącego było poinformowane go pismem z dnia [...] marca 2013 r., iż Kolegium wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] marca 2011 r. pozytywnie opiniującego podział nieruchomości.
Zdaniem Sądu okoliczności powyższe, w tym w szczególności fakt znacznego przekroczenia terminów załatwienia sprawy określonych w k.p.a., przemawiają za stwierdzeniem, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] października 2011 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo za uznaniem, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa przemawia treść udzielonej odpowiedzi na skargę, w której podniesiono, iż że względu na dużą liczbę prowadzonych postępowań odwołanie strony nie może zostać rozpoznane w terminie wskazanym w art. 35 k.p.a., gdyż sprawozdawca od dnia 1 lutego 2012 r. do chwili obecnej mający w swoim referacie niniejszą sprawę rozpoznał ponad 800 spraw. Zdaniem Sądu dowodzi to jednoznacznie naruszenia zasad rozpoznawania spraw administracyjnych. Zabezpieczenie należytej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych należy do obowiązków organu. Tym samym braki kadrowe i duża ilość spraw nie może uzasadniać bezczynności organu w załatwianiu spraw.
Jednocześnie zauważyć należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Wskazuje się również, że w trybie powołanego wyżej art. 149 § 1 sąd może tylko orzec o obowiązku wydania aktu w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu tego rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego. W sytuacji wydania zaś przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie zobowiązania organu administracji publicznej do wydania aktu staje się bezprzedmiotowe.
Jak wyżej wskazano, organ decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] rozpoznał odwołanie skarżącego i utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] pażdziernika 2011 r.
Zdaniem Sądu wydanie przez Kolegium wskazanej decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. wyłącza możliwość zobowiązania organu administracji publicznej do wydania aktu. Oczywiste bowiem jest, że Kolegium załatwiło sprawę i nie pozostaje już w bezczynności w przedmiocie rozpoznania odwołania. Tym samym w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania sądowego w tym zakresie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W orzecznictwie istnieje pogląd, iż wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (patrz postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12).
Jednocześnie Sąd odstąpił od wymierzenia organowi grzywny mając na uwadze to, iż organ ostatecznie rozpoznał odwołanie skarżącego i wydał decyzję w sprawie, a także to, iż organ prowadził postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] marca 2011 r. pozytywnie opiniującego podział nieruchomości, którego wynik miał znaczenie w sprawie rozpoznania odwołania skarżącego, jednakże nie znalazło to potwierdzenia w odpowiednich działaniach procesowych organu, które wyłączyłyby bieg terminu załatwienia sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. W przedmiocie zobowiązania organu do wydania orzeczenia, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. umorzył postępowanie sądowe (pkt 2 sentencji wyroku). W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.