Uzasadnienie
K. R., A. R., S. R., R. K., Z. R., pismem z dnia 13 czerwca 2014 r. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie wszczętej na skutek wniosku K. R. o wydanie decyzji stwierdzającej, że zespół [...] w [...] nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W skardze wskazali, że wniosek powyższy złożony został w dniu 18 maja 1998 r. Pierwsza zaś decyzja organu – Wojewody [...] w tej sprawie wydana została dopiero w 2002 roku. Na skutek wniesionego w sprawie odwołania decyzja ta został uchylona przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi we wrześniu 2002 r. i przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Dnia [...] sierpnia 2003 r. Wojewoda [...] decyzją nr [...], ponownie odmówił stwierdzenia, że zespół [...] w B. nie podlegał pod działanie przepisów ww. dekretu.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Na skutek wniesionej do Sądu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 18 grudnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 1868/06, uchylił obie powyższe decyzje.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. po raz kolejny odmówił stwierdzenia, że przedmiotowy zespół [...] nie podlegał pod działanie przepisów dekretu o reformie rolnej. W wyniku wniesionego przez skarżących odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., uchylił tę decyzję. Skarżący wskazali, że Wojewoda [...] rozpatrując sprawę po raz czwarty, w dniu [...] lutego 2010 r. znów wydał negatywną dla nich decyzję, którą następnie utrzymał w mocy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Również te orzeczenia zostały wyeliminowane z obrotu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 marca 2011 r.
Po kolejnym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. ponownie odmówił stwierdzenia, że zespół pałacowo-parkowy w B. nie podlegał pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Na skutek wniesionego przez skarżących odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju, decyzją z dnia [...] maja 2012 r., uchylił tę decyzję i po raz kolejny przekazał sprawę Wojewodzie do ponownego rozpoznania.
W dniu 31 października 2013 r. Wojewoda [...] wydał decyzję stwierdzającą, że zespół pałacowo-parkowy w B. nie podlegał pod działanie przepisów dekretu PKWN. Od decyzji tej odwołanie złożył Powiat [...]. W związku ze złożonym odwołaniem Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., uchylił decyzję organu pierwszej instancji.
Skarżący zarzucili Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że fakt braku sprecyzowania przedmiotu postępowania organ odwoławczy wytknął Wojewodzie dopiero w 2012 r. tymczasem, w ich ocenie uchybienie to mogło być wytknięte już w czasie rozpoznawania odwołania od pierwszej decyzji Wojewody [...] wydanej w niniejszej sprawie. Niezależnie od powyższego skarżący podnieśli, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra przejawiało się również poprzez rozpoznawanie odwołania Zarządu Powiatu [...] przez prawie pięć miesięcy. I choć wprawdzie wydał w końcu, w dniu [...] kwietnia 2014 r., decyzję w tej sprawie, to zamiast oczekiwanej przez skarżących decyzji merytorycznej była to decyzja kasatoryjna, która znowu przedłuży, w ich ocenie, postępowanie o minimum pół roku. Tymczasem zdaniem skarżących zgodnie z art. 138 kpa to merytoryczne orzekanie przez organ II instancji powinno być regułą, uchylanie zaś decyzji i przekazywanie organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania – wyjątkiem. W związku z powyższym skarżący wnieśli o stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie organowi grzywny.
Odpowiadając na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej odrzucenie wskazując, że skarżący przed wniesieniem skargi nie złożyli wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 37 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "ppsa", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym zawarty został w skardze, odpowiadając zaś na skargę organ nie sprzeciwił się temu wnioskowi.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że skarga w niniejszej sprawie złożona została po wyczerpaniu trybu przewidzianego przepisem art. 37 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. Z 2013 r. poz. 271). Jak wynika z akt sprawy skarżący złożyli bowiem w dniu 14 marca 2014 r. pismo zatytułowane "wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy" wnosząc w jego treści o "niezwłoczne wydanie decyzji w sprawie wniesionych odwołań". Sąd potraktował niniejsze pismo jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 37 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego.
Przechodząc do meritum – skargę uznać należało za uzasadnioną co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku stwierdzającego przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiotowej sprawie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, które jednak nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie w związku z tym, że w dniu orzekania przez Sąd, a nawet w dniu składania skargi, organ wydał decyzję, Sąd nie mógł wydać rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 § 1 zdanie pierwsze ppsa tj. zobowiązać organu do wydania aktu. Przy czym zauważyć należy, że rozstrzygnięcie takie nie było również wnioskowane w skardze.
Skarżący mając bowiem świadomość istnienia decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpoznającej odwołanie od orzeczenia Wojewody [...], złożyli skargę jedynie w zakresie stwierdzenia rażąco przewlekłego prowadzenia postępowania, co stanowi prejudykat dochodzenia odszkodowania od organu na gruncie prawa cywilnego.
Jak podkreśla się w piśmiennictwie oraz judykaturze, przewlekłość postępowania oznacza stan, w którym organ prowadzący postępowanie przedłuża termin załatwienia sprawy w sposób nieuzasadniony, przekraczając tym samym terminy zawarte w art. 36 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego. Jednocześnie wskazania wymaga, że przewlekłość postępowania jest zaprzeczeniem stabilności i pewności w stosunkach społecznych i podważa autorytet administracji oraz zaufanie do organów państwa. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że działanie organu miało charakter przewlekły, jednak zaistniała w sprawie przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z zestawienia dat złożenia odwołania od decyzji Wojewody [...] oraz rozpoznania tego odwołania, organ istotnie przekroczył terminy przewidziane w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, przekroczenie to jednak nie było znaczące. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpoznał bowiem wspominane odwołanie w dniu [...] kwietnia 2014 r., a wiec po upływie czterech miesięcy od daty jego wniesienia.
Odnosząc się do podniesionych w skardze okoliczności, że powyższa decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie jest decyzją merytoryczną, jak oczekiwali tego skarżący, a decyzją kasatoryjną, wskazać należy, że decyzja ta nie jest przedmiotem oceny Sądu w niniejszym postępowaniu. Również wydawane wcześniej przez organy orzekające w niniejszej sprawie, decyzje nie podlegają kontroli Sądu w tej sprawie. Ocena tych rozstrzygnięć nie jest bowiem objęta zakresem sprawy na przewlekłość.
Jednocześnie w związku z tym, że zaistniała w sprawie przewlekłość organu nie miała charakteru rażącego, Sąd uznał, że zawarty w skardze wniosek o wymierzenie organowi grzywny nie ma usprawiedliwionych podstaw i odstąpił od jej wymierzenia.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 149 § 1 i art. 120 w zw. z art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.