Uzasadnienie
R. O. pismem z dnia 11 października 2022 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Rady Ministrów (dalej również jako: organ) w przedmiocie rozpoznania skargi R. O. z dnia 22 lipca 2022 r. dotyczącej bezczynności "Ministra Sprawiedliwości Prokuratora Generalnego i posła na Sejm RP – w jednej osobie Zbigniewa Ziobro" w odniesieniu do wniosku strony z dnia 13 czerwca 2022 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie, wskazując, że skarżący od szeregu lat występuje do organu i innych podmiotów z pismami dopatrując się nieprawidłowości w działaniu wymiaru sprawiedliwości z uwagi na umorzenie śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową dla [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r., sygn. akt [...]. Przy czym organ wielokrotnie wyjaśniał skarżącemu brak właściwości Prezesa Rady Ministrów oraz niemożności zastosowania trybów z działu VIII kpa do działań podejmowanych przez prokuraturę czy sądy powszechne.
Prezes Rady Ministrów zaznaczył, iż skarga R. O. z dnia 11 października 2022 r. w sprawie sposobu załatwienia jego pisma z dnia 22 lipca 2022 r., kierowanego do organu, nie dotyczy czynności lub aktu z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków którejś ze stron sprawy administracyjnej. Nie może zatem zostać zakwalifikowana jako skarga na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259), powoływanej dalej jako ppsa, a zatem skarga ta nie podlega kognicji sądu administracyjnego.
Ponadto organ wskazał, że w sprawie skarżącego nie toczy się przed nim żadne postępowanie administracyjne, któremu można by zarzucić bezczynność. Sprawa skarżącego została rozpatrzona w ten sposób, że udzielono mu wyczerpujących odpowiedzi, a następnie w trybie art. 239 kpa kolejne wystąpienie, w tym pismo z dnia 22 lipca 2022 r., pozostawiono bez odpowiedzi w aktach sprawy.
Jednocześnie organ podkreślił, iż nie wydał w stosunku do skarżącego żadnego z aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a ppsa. Organ nie był również zobowiązany do zajmowania stanowiska w jednej z form prawnych wskazanych w powołanych przepisach. Skoro Prezes Rady Ministrów czy też Kancelaria Prezesa Rady Ministrów w niniejszej sprawie nie były zobowiązane do podjęcia czynności w formach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a ppsa, to nie można jednocześnie skutecznie zarzucić niewłaściwego działania czy też braku działania organu w tym zakresie. Dlatego też sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy, a brak właściwości sądu administracyjnego stanowi podstawę do odrzucenia skargi.
Organ podkreślił ponadto, że liczne pisma skarżącego oraz korespondencja elektroniczna składane były w trybie działu VIII kpa. Skargi skierowane do sądu administracyjnego dotyczące sposobu załatwienia skarg i wniosków złożonych w tym trybie nie mieszczą się w katalogu spraw podlegających kontroli sądów administracyjnych. Sądy administracyjne nie są bowiem właściwe do rozpoznawania tzw. skarg powszechnych, a więc skarg związanych z nieprawidłowym – zdaniem skarżącego – rozpatrzeniem jego wniosku lub skargi, a tym samym nienależytym wykonywaniem zadań przez właściwe organy administracji publicznej albo ich pracowników. Skargi powszechne załatwiane są w samodzielnym, jednoinstancyjnym postępowaniu uproszczonym, kończącym się czynnością materialno-techniczną zawiadomienia skarżącego o sposobie załatwienia sprawy będącej przedmiotem wniosku lub skargi, a wydane w następstwie rozpoznania takich pism akty nie podlegają kontroli sądu administracyjnego. Zatem ewentualna bezczynność organu w postępowaniu prowadzonym przez ten organ przy zastosowaniu przepisów działu VIII kpa także nie podlega kognicji sądu administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu.
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność. Jednym zaś z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 1 ppsa, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego skarga podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 3 § 1 ppsa sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kognicja sądów administracyjnych określona została natomiast m.in. w art. 3 § 2 ppsa, który zawiera szczegółowy katalog spraw objętych właściwością rzeczową sądów administracyjnych. Z treści ww. przepisu wynika, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W tak wyznaczonym zakresie kognicji sądów administracyjnych nie mieści się przedmiot niniejszej skargi dotyczącej bezczynności Prezesa Rady Ministrów w sprawie rozpoznania skargi R. O. z dnia 22 lipca 2022 r. zarzucającej nieprawidłowości działania wymiaru sprawiedliwości. Wobec powyższego skardze R. O. można przypisać co najwyżej charakter skargi wniesionej w trybie przepisów Działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego zatytułowanego "Skargi i wnioski".
Czynności podejmowane przez organy administracji w trybie przepisów Działu VIII kpa nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. Tryb skargowo-wnioskowy (art. 221 i następne kpa) jest jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie, czyli zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi, nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, a więc nie tylko postępowania odwoławczego, ale także postępowania sądowoadministracyjnego.
Zgodnie z art. 227 kpa przedmiotem skargi w tym trybie może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Kodeks postępowania administracyjnego nie narzuca organom formy w jakiej może nastąpić załatwienia skargi złożonej w opisywanym trybie. Stanowi jednak, że sprawa ma być załatwiona bez zbędnej zwłoki, a skarżącego zawiadamia się o sposobie załatwienia skargi (art. 237 kpa). Oznacza to, że podejmowane w trybie 237 kpa zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi nie przybiera żadnej z prawnych form działania organu administracji publicznej, podlegających kontroli sądu administracyjnego. W postępowaniu uregulowanym przepisami Działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego nie rozstrzyga się bowiem sprawy administracyjnej, a jedynie informuje o sposobie załatwienia skargi.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany pozostaje pogląd, że czynności podejmowane przez organy w trybie przepisów ww. Działu VIII, odnoszące się do skarg i wniosków, nie mieszczą się w zakresie przedmiotowym objętym art. 3 ppsa i stąd nie podlegają kognicji sądu administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia