Uzasadnienie
J.W. i M.P. pismem z dnia 21 kwietnia 2017 r. złożyły skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie nierozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] marca 1955 r. nr [...] odmawiającej dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...].
W skardze skarżące wniosły o wyznaczenie Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa miesięcznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, wniosły o przyznanie od organu na rzecz każdej ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie niniejszej skargi w postępowaniu uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi wskazały, że pismem z dnia 8 lutego 2017 r. zostały poinformowane, że w sprawie złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i wyznaczono termin jego załatwienia do dnia 28 lutego 2017 r.
Ze względu na niezałatwienie sprawy w terminie pismem z dnia 5 kwietnia 2017 r. wezwały organ do usunięcia naruszenia prawa. Zaznaczyły, że pomimo toczącego się od przeszło 4 miesięcy postępowania sprawa nadal pozostaje niezakończona.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że sprawy dotyczące gruntów [...] są skomplikowane, wymagają zgromadzenia obszernego materiału dowodowego oraz szczegółowej analizy przez referenta. Organ poinformował, że w toku postępowania zweryfikowano księgi wieczyste prowadzone dla wyodrębnionych lokali w budynku przy ul. [...] oraz doręczenia korespondencji w celu prawidłowego ustalenia stron niniejszego postępowania. Zawiadomieniem z dnia 8 lutego 2017 r. poinformowano strony o złożonych wnioskach oraz o przewidywanym terminie rozpatrzenia sprawy. Organ wskazał, że decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] rozpoznał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2016 r.nr [...]. Tym samym wobec wydania rozstrzygnięcia w sprawie nie pozostaje w bezczynności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 t.j.) – powoływanej dalej P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Niniejsza skarga dotyczy bezczynności organu.
Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 pkt 1 i § 1 a P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 K.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu to, że Minister Infrastruktury i Budownictwa pozostawał w bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Trzeba mieć na uwadze, że maksymalny termin na załatwienie sprawy jaki przewiduje przepis art. 35 § 3 K.p.a. (termin miesiąca) został w niniejszej sprawie znacznie przekroczony. Jak wynika z akt sprawy decyzja w sprawie została wydana dopiero po wniesieniu skargi do Sądu i dwa dni przed złożeniem przez organ odpowiedzi na skargę.
Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a. albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a P.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Poza sporem jest to, że w aktach administracyjnych znajdują się wnioski S.J. z dnia 10 sierpnia 2016 r., K.Z. z dnia 8 sierpnia 2016 r. oraz B.K. z dnia 17 sierpnia 2016 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2016 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] marca 1955 r. nr [...] oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1954 r. nr [...].
W niniejszej sprawie Minister Infrastruktury i Budownictwa załatwił wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, którego rozpoznania domagały się skarżące wydając decyzję z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2016 r.
Wydanie decyzji przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd powoduje, że brak jest podstaw do zobowiązania organu do załatwienia sprawy na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Z tych też względów, Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (pkt 2 sentencji wyroku).
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 600/12 (opubl. CBOiS) wskazał, że sprawa administracyjna jest załatwiona w chwili wydania przez organ aktu kończącego postępowanie bowiem decyzja administracyjna rozpoczyna swój byt prawny z chwilą jej sporządzenia. Zdaniem NSA, już z chwilą podpisania decyzji mamy do czynienia z wydaniem decyzji w sensie procesowym, w tym znaczeniu, że istnieje decyzja administracyjna, a dzień wydania decyzji jest miarodajny dla oceny podstawy prawnej i podstawy faktycznej decyzji. W konsekwencji NSA stwierdził, że skoro organ wydał decyzję, to usunął tym samym stan bezczynności, a zatem Sąd winien postępowanie sądowoadministracyjne umorzyć w tym zakresie.
Oceniając natomiast stan bezczynności Ministra, licząc od daty otrzymania przez organ wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy (17,18 i 22 sierpnia 2016 r.) do daty wydania decyzji kończącej postępowanie odwoławcze ([...] maja 2017 r.) Sąd uznał, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Działanie Ministra niewątpliwie godzi w zasadę szybkości postępowania (art. 12 Kpa) oraz zasadę zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 Kpa). Zdaniem Sądu, przekroczenie przez Ministra maksymalnego terminu jednego miesiąca na załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym miało charakter rażąco nadmierny, skoro organ rozpatrywał wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy ponad 8 miesięcy nie podejmując przy tym żadnych czynności merytorycznych w sprawie i nie gromadząc nowych dowodów.
Sąd nie uwzględnił wniosku skarżących o przyznanie sumy pieniężnej. Sąd miał na względzie, że organ wydał decyzję i nie pozostaje już w bezczynności. Orzeczenie o rażącej bezczynności organu w realiach niniejszej sprawy jest wystarczającą dolegliwością dla organu. Podnieść należy, że suma pieniężna powinna być przyznawana w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. W tej części Sąd skargę oddalił.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w pkt 1 wyroku wydano na podstawie art. 149 § 1 a) P.p.s.a., w pkt 2 na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., a w punkcie 3 na podstawie art. 151 P.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 4 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 Ppsa. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).