Uzasadnienie
Z. M., reprezentowana przez radcę prawnego J. B., pismem z dnia 18 czerwca 2013 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 14 listopada 1986 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] (hip. [...]). W uzasadnieniu skargi wskazała, że Prezydent [...] decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] odmówił przyznania odszkodowania za wskazana nieruchomość. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. Prezydent nie zakończył sprawy w terminie jak również nie wyznaczył nowego terminu zakończenia sprawy, a ponadto nie poinformował strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie. Wobec niezałatwienia sprawy w terminie skarżąca pismem z dnia 25 kwietnia 2013 r. wystąpiła do Wojewody [...] z zażaleniem.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że pismem z dnia 23 lipca 2013 r. pełnomocnik strony został powiadomiony o przyczynach niedotrzymania terminu. Jednocześnie jako datę zakończenia postępowania wskazano dzień[...] października 2013 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej Ppsa) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi.
Zgodnie z art. 149 § 1 Ppsa, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej postępowanie prowadzi przewlekle. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania.
Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.
Przez pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, s. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, s. 69-70), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, s. 238). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.
W niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte wnioskiem Z. M. z dnia 14 listopada 1986 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] (hip. [...]). Prezydent [...] decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] odmówił przyznania odszkodowania za opisaną nieruchomość. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] uchylił powyższą decyzję Prezydenta [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Organ II instancji wskazał m.in., iż koniecznym do pozyskania i analizy są dokumenty takie jak: protokoły zdawczo-odbiorcze terenu po wykonaniu prac inwestycyjnych, załączniki graficzne do decyzji o lokalizacji inwestycji, dokumenty wskazujące na datę ogrodzenia terenu dla realizacji inwestycji oraz na postęp i zakres prac budowlanych w wiarygodnej formie.
Akta sprawy zostały zwrócone do organu I instancji w dniu 16 stycznia 2013 r.
Prezydent [...] pismem z dnia [...] lipca 2013 r. poinformował pełnomocnika skarżącej, że do zakończenia postępowania konieczne jest uzupełnienie dokumentacji sprawy o informację w jakiej dacie następcy prawni byłych właścicieli zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością, o co organ wystąpił do archiwum [...] Urzędu Wojewódzkiego. W związku z czym organ poinformował stronę, że nie było możliwe rozpatrzenie wniosku w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a., a przewidywany termin wydania decyzji w sprawie to [...] października 2013 r.
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. nr [...] uznał wniesione przez stronę zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia do dnia [...] października 2013 r.
W przedmiotowej sprawie zauważyć należy, że Prezydent [...] nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów prawa i pomimo upływu ustawowego terminu określonego art. 35 § 1 k.p.a. nie zakończył postępowania.
Przy czym organ nie rozpoznał wniosku również w terminie wyznaczonym przez Wojewodę [...] postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał zasadność skargi oraz zobowiązał Prezydenta do rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia 14 listopada 1986 r. w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, iż zaistniałe w sprawie przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Sytuacja taka w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że organ dopełnił obowiązku wynikającego z przepisu art. 36 k.p.a. i dokonywał czynności w celu skompletowania materiału dowodowego sprawy, o czym informował strony postępowania. W sprawie Sąd wziął również pod uwagę fakt uprzedniego rozpoznania wniosku przez Prezydenta [...] decyzją z dnia [...] października 2012 r.
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy.