Uzasadnienie
J. R., W. R. i I. E. wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta W. w sprawie dotyczącej przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. w rejonie ulic [...],[...] i [...], oznaczoną hip. jako "[...]" [...], działka nr [...] o pow. [...] m², objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Skarżący zarzucili Prezydentowi W. naruszenie prawa poprzez znaczne przekroczenie terminów rozpoznania sprawy. Wskazując na powyższe wnieśli o:
- 1. zobowiązanie Prezydenta W. do merytorycznego rozpoznania wniosku o odszkodowanie za ww. nieruchomość w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy,
- 2. stwierdzenie na podstawie art. 149 p.p.s.a. rażącego naruszenia prawa przy wykonywaniu władzy publicznej polegające na nieuzasadnionym, przedłużającym się pozostawaniu organu w bezczynności i przewlekłym prowadzeniu postępowania administracyjnego;
- 3. zasądzenie kosztów postępowania zgodnie z art. 200 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi J. R., W. R. i I. E. wskazali, że wnioskiem z 31 maja 2010 r. (złożonym w biurze podawczym Urzędu W. w Wydziale [...] w dniu 16 czerwca 2010 r.) wystąpili w trybie art. 215 § 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną w rejonie ulic [...], [...] i [...], oznaczoną nr [...], wydzieloną z nieruchomości hipotecznej pod nazwą "[...]" [...], która na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy przeszła na własność Gminy W., a następnie Skarbu Państwa.
Pismem z 15 listopada 2011 r. do sprawy zostało złożone opracowanie geodezyjne geodety uprawnionego mgr inż. A. R. wraz z mapami sytuacyjnymi nieruchomości hipotecznej pod nazwą "[...]" [...], obejmujące wszystkie dawne działki hipoteczne na tle obecnego podziału ewidencyjnego.
Wobec braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności zmierzających do zakończenia postępowania, skarżący 9 stycznia 2012 r. wystąpili z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie do organu wyższej instancji.
Pismem z 14 marca 2012 r. Prezydent poinformował wnioskodawców o konieczności zebrania materiału dowodowego i o tym, że decyzja w sprawie wydana zostanie w terminie do 31 lipca 2012 r.
Postanowieniem z [...] kwietnia 2012 r., nr [...] Wojewoda [...] uznał zażalenie skarżących za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia postanowienia. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, iż Prezydent co prawda podjął czynności zmierzające do zebrania pełnej dokumentacji w sprawie (pismami z 15 lipca 2010 r. i z 31 lipca 2011 r. występował do właściwych jednostek Urzędu W. o niezbędne akta sprawy), jednakże nie informował stron o przebiegu postępowania, przede wszystkim zaś nie powiadomił o przyczynach zwłoki i nie wyznaczył terminu załatwienia sprawy. Termin został wyznaczony dopiero po fakcie złożenia przez stronę zażalenia. Wojewoda stwierdził ponadto, iż niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyby jednak organ pierwszej instancji nadal nie podejmował działań ukierunkowanych na merytoryczne rozstrzygnięcie, wówczas dojdzie do rażącego naruszenia prawa.
Jak następnie podniesiono w skardze z 1 sierpnia 2012 r., pomimo upływu terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...], jak również upływu terminu dodatkowego wyznaczonego do dnia 31 lipca 2012 r. przez sam organ, Prezydent W. nadal nie wydał decyzji merytorycznej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz wyjaśnił, że podejmuje czynności w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
W ocenie Sądu wniesiona skarga jest uzasadniona.
Podkreślić należy, że realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 Kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie z 31 maja 2010 r. Przy czym z przepisu art. 35 § 1 i 2 Kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.
Nadto w świetle art. 36 § 1 i 2 Kpa wymagane jest, aby o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
Sąd prezentuje pogląd, że organ pozostaje w bezczynności nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu.
Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.
W rozpoznawanej sprawie Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zauważyć należy, że z analizy dokumentów znajdujących się aktach administracyjnych sprawy wynika co prawda, iż od dnia wystąpienia przez skarżących z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. w rejonie ulic [...], [...] i [...], organ podejmował czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia. (występowano do różnego rodzaju podmiotów i instytucji o przesłanie dokumentów i informacji niezbędnych do ustalenia istnienia przesłanek określonych w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, umożliwiających przyznanie stosownego odszkodowania), jednakże działania te podejmowane były w sposób, który nie doprowadził do zakończenia sprawy.
W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Oczywiste jest, że wskazany organ administracji publicznej nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów Kpa.
Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej "p.p.s.a."), Sąd uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jednocześnie, uwzględniając skargę na bezczynność, stwierdza, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że bezczynność organu, jakkolwiek naganna, nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Mimo że wniosek skarżących o odszkodowanie za opisaną wyżej nieruchomość [...], jest rozpoznawany przez Prezydenta W. z pominięciem ustawowych terminów załatwienia sprawy, również tych wyznaczanych przez siebie oraz Wojewodę [...], to organ pierwszej instancji, po wydaniu postanowienia z [...] kwietnia 2012 r. podjął działania ukierunkowane na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Po dokonaniu zwrotu akt od Wojewody [...], Prezydent – w celu zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie – wystosował pismo z 17 maja 2012 r., skierowane do Urzędu W. Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami, o udzielenie informacji odnośnie sposobu władania przez Miasto W. przedmiotowym gruntem oraz sposobu aktualnego wykorzystania powyższego terenu.
Ponadto pismem z tej samej daty zwrócił się do "W." S.A. w W. o udzielenie informacji odnośnie sposobu zagospodarowania działki nr [...] oraz potwierdzenia, czy dla w/w nieruchomości były wydane decyzji lokalizacyjne, w wyniku których były właściciel utracił możność władania spornym terenem. Następnie, po otrzymaniu odpowiedzi Archiwum Państwowego na skierowane wcześniej pismo z 4 lipca 2012 r., w dniu 7 września 2012 r. Prezydent wystąpił o przesłanie kopii fragmentu ogólnego planu zabudowania miasta W., zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych [...] sierpnia 1931 r., obejmującego m.in. nieruchomość nr [...], w postaci potwierdzonych za zgodność z oryginałem dokumentów. W następstwie odpowiedzi Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami [...] Urzędu W. na pismo z 17 maja 2012 r., organ I instancji w dniu 6 września 2012 r. zwrócił się o przesłanie decyzji o ustanowieniu użytkowania wieczystego i aktów notarialnych dotyczących pierwszego i wtórnego obrotu sporną nieruchomością. Ponadto pismem z tej samej daty poinformował strony o przewidywanym terminie wydania decyzji do dnia 31 stycznia 2013 r.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.