Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] maja 2013 r. M. K. i M. K. wystąpili do Prezydenta [...]y o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną [...] o pow. 1481 m², objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).
Pismem z dnia 23 sierpnia 2013 r. Prezydent [...] zwrócił się do Urzędu [...] Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w [...] o przesłanie akt własnościowych opisanej nieruchomości.
Pismem z dnia 29 października 2014 r. wnioskodawcy złożyli do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku o przyznanie odszkodowania.
Pismem z dnia 9 grudnia 2014 r. Prezydent [...] zwrócił się do Sądu Rejonowego [...] X Wydział Ksiąg Wieczystych z prośbą o wydanie zaświadczenia z księgi hipotecznej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], pochodzącej z tabeli likwidacyjnej wsi [...] nr [...] o pow. 1481 m².
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] uznał zażalenie wnioskodawców na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiotowej sprawie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy termin załatwienia sprawy wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia.
Akta sprawy wraz z ww. postanowieniem Wojewody zostały zwrócone do organu I instancji w dniu 9 stycznia 2015 r.
Ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], pochodzącą z tabeli likwidacyjnej nr [...] o pow. 1481 m² wystąpili M. K. i M. K. reprezentowani przez adwokata J. S.. Skarżący wskazali, że Prezydent nie rozpoznał opisanego wniosku w terminie, jak również nie dotrzymał terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. W związku z powyższym skarga jest uzasadniona i zasługuje na uwzględnienie.
Przy piśmie z dnia [...] maja 2015 r. skarżący, w uzupełnieniu materiału dowodowego, załączyli opinię geodezyjną wykonaną przez uprawnionego geodetę mgr. inż. E. K. zawierającą rozliczenie powierzchni dawnej działki hipotecznej w granicach obecnych działek ewidencyjnych.
Prezydent [...] odpowiadając na skargę pismem z dnia 14 maja 2015 r. wniósł o jej oddalenie podnosząc, że z uwagi na konieczność zgromadzenia całości dokumentacji rozpatrzenie wniosku o odszkodowania nastąpi w terminie do dnia 30 sierpnia 2015 r. – o czym został poinformowany pełnomocnik skarżących.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej zwanej "p.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z przepisu art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej zwanej "kpa") wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa).
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...] a tym samym zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest, iż Prezydent nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku M. K. i M. K. z dnia [...] maja 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną [...] o pow. 1481 m². Wniosek ww. o przyznanie odszkodowania wpłynął do organu w dniu 3 czerwca 2013 r. i od momentu wpływu do organu tego wniosku rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 kpa. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tymczasem pomimo upływu przepisanego terminu Prezydent [...] nie zakończył postępowania zainicjowanego opisanym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu.
Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie za wskazaną nieruchomość w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przy czym, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin czteromiesięczny dla załatwienia wniosku odszkodowawczego jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia merytorycznego.
Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka nie zaszła w niniejszej sprawie. Na tę ocenę ma wpływ fakt, że organ podejmował czynności niezbędne do zakończenia sprawy i mimo, że robił to bez dołożenia należytej staranności, to rozmiar naruszeń przepisów w tym zakresie nie miał charakteru na tyle negatywnego dla stron postępowania, aby uznać, że doszło do rażącego naruszenia prawa.
Przy dokonywanej ocenie Sąd uwzględnił, że postępowania dotyczące nieruchomości objętych tzw. dekretem warszawskim należą do spraw skomplikowanych, z uwagi na swój historyczny charakter i złożoną sytuację prawną gruntów warszawskich, a ustalenie stron i stanu prawnego nieruchomości czasochłonne. Jednocześnie, zgodnie z zawartą w odpowiedzi na skargę informacją, pełnomocnik skarżących został poinformowany o przyczynach niezałatwienia sprawy oraz o dodatkowym terminie rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie. Tym samym Prezydent [...] dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 kpa.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 200 w związku art. 205 § 2 p.p.s.a.