Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] maja 2017 r. W. M. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] grudnia 2013 r. o ustanowienie użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] przy ul.[...], ozn. hip. Nr [...]. W związku z tym skarżąca wniosła o: 1 - zobowiązanie Prezydenta do wydania decyzji w sprawie w określonym terminie, 2 - stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3 - przyznanie na rzecz skarżącej od organu sumy pieniężnej, 4 - wymierzenie grzywny na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, 5 - zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania i podniosła, że wszelkie kwestie formalne zostały już ustalone i niezrozumiałe jest dalsze uporczywe prowadzenie przez organ postępowania. Ponadto wskazała, że organ nie dopełnił obowiązku z art. 36 § 1 kpa i nie poinformował skarżącej o przyczynie przedłużenia postępowania w sprawie oraz nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy.
Pismem z dnia [...] września 2015 r. skarżąca wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z zażaleniem na niezałatwienie przez Prezydenta [...] sprawy w terminie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] zobowiązało Prezydenta [...] do rozpoznania i rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy w terminie do dnia [...] sierpnia 2016 r.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie.
Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 kpa. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga, że jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Zgodnie natomiast z treścią art. 37 § 1 pkt 1 kpa stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa.
Skarżąca wniosła zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, co wyczerpuje wymogi ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi.
Jak bezspornie wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy, do dnia rozpatrzenia skargi przez Sąd organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie wniosku z dnia [...] grudnia 2013 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości. Powyższy wniosek wpłynął do organu w dniu [...] grudnia 2013 r. i od momentu wpływu do organu tego wniosku rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 kpa. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tymczasem pomimo upływu przepisanego terminu, Prezydent [...] nie zakończył postępowania zainicjowanego opisanym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta do rozpatrzenia powołanego wniosku w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Przy czym, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin trzymiesięczny dla załatwienia przedmiotowego wniosku jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia merytorycznego.
Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że Prezydent [...]dokonywał czynności w sprawie niesystematycznie, w znacznych odstępach czasu i praktycznie nie podejmował działań zmierzających do zakończenia postępowania.
Ponadto zauważyć należy, że organ mimo niedotrzymania terminu załatwienia sprawy wynikającego z przepisów kpa nie poinformował strony o przyczynach niezałatwienia wniosku w terminie i nie wyznaczył przewidywanego terminu załatwienia sprawy. Jednocześnie Sąd wskazuje, że czynności dokonane na przestrzeni ponad [...] lat przez organ mogły zostać dokonane w czasie znacznie krótszym. Tymczasem stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia dokumentów. Przy czym brak możliwości zakończenia postępowania - pomimo starań organu, które muszą znajdować odzwierciedlenie w aktach sprawy - powinien zostać zakomunikowany stronie niezwłocznie po upływie terminów ustawowych.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 kpa. Organ w sprawie działa opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia, w sytuacji gdy mogła ona być rozstrzygnięta w terminie krótszym. Z tych względów, zdaniem Sądu, zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Jednocześnie Sąd uznał, że w przedstawionych okolicznościach sprawy zasadne jest ukaranie organu grzywną w kwocie [...] zł, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonym w art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i stanowi środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, służący zmobilizowaniu organu do pilnego załatwienia sprawy. Ponadto, biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, a w szczególności stopień naruszenia prawa powstały w związku z długotrwałą bezczynnością Prezydenta, Sąd uznał za zasadne zastosowanie dodatkowego środka w postaci przyznana od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej o której mowa w art. 149 § 2 in fine ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd uznał za adekwatną w okolicznościach sprawy sumę pieniężną w wysokości [...] zł.
Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 149 § 1 i 1a oraz art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800, ze zm.). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.