Uzasadnienie
J. D. i B. D., pismem z dnia 25 czerwca 2013 r., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 24 września 2012 r. o przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] (dawna ul. [...]).
Skarżący zarzucili Prezydentowi [...] naruszenie przepisu art. 35 § 1 – 3 i § 5 kpa, polegające na niezałatwieniu sprawy najdalej w ciągu dwóch miesięcy oraz prowadzenie postępowania dłużej niż jest to konieczne i uzasadnione.
Mając powyższe na uwadze wniesiono o stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...] w zakresie wniosku skarżących, o stwierdzenie, że zaistniała bezczynność ma charakter rażący, o zobowiązanie Prezydenta do załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji, w określonym przez Sąd terminie nie dłuższym niż 2 miesiące od daty zwrotu akt administracyjnych do organu oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono przebieg dotychczasowego postępowania administracyjnego podkreślając, że zażalenie skarżących na niezałatwienie sprawy w terminie uznane zostało za uzasadnione przez Wojewodę [...], który postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie rozstrzygnięcia wynoszący 4 miesiące od daty jego doręczenia. Ponadto sam organ pismem z dnia 19 marca 2013 r. poinformował pełnomocnika skarżących, że przewiduje termin rozpatrzenia wniosku do dnia 31 lipca 2013 r.
Skarżący zaznaczyli, że pomimo upływu ustawowych terminów, a także terminu wskazanego na podstawie art. 36 § 1 kpa, do dnia sporządzenia skargi postępowanie jest nadal prowadzone – nie podjęto nawet niezbędnych czynności do wydania decyzji.
Skarżący przytoczyli stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne i stanowisko doktryny dotyczące bezczynności organu podkreślając, że postępowanie Prezydenta [...] pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 kpa oraz z zasadą wyrażoną w art. 8 kpa. Wniosek o stwierdzenie bezczynności o charakterze rażącym jest więc uzasadniony.
Skarga jest zatem konieczna i uzasadniona.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. Wojewoda [...] wyznaczył organowi termin zakończenia postępowania do dnia 14 lipca 2013 r. Pismem z dnia 30 lipca 2013 r. pełnomocnik stron został zaś wezwany do przesłania dokumentów stwierdzających następstwo prawne po zmarłych stronach postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 2 powołanej ustawy, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jedna ze stron zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a pozostałe strony nie zażądają przeprowadzenia rozprawy w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.
W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta [...] jest uzasadniona.
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa).
Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa).
W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu.
Instytucja skargi na bezczynność organu ma natomiast na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.
W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – Prezydent [...] nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Zauważyć należy, że z analizy dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wynika, iż wniosek skarżących o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] (uprzednio ul. [...]), wpłynął do Prezydenta [...] w dniu 24 września 2012 r. Pierwsze czynności w sprawie mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia, podjęte natomiast zostały przez organ dopiero w lutym 2013 r. (stosowne pisma z dnia 4 i 6 lutego 2013 r. zawierające m.in. prośbę o przesłanie akt własnościowych i lokalizacyjnych nieruchomości, a także informacji z ewidencji gruntów oraz stosownych map). Przez blisko 5 miesięcy Prezydent [...] nie podejmował zatem żadnych działań w sprawie.
Następnie pismem z dnia 19 marca 2013 r. poinformowano pełnomocnika skarżących o przyczynach niedotrzymania terminu określonego w art. 35 kpa oraz że przewidywany termin wydania decyzji w sprawie to 31 lipca 2013 r. Kolejne czynności podjęte natomiast zostały dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność organu do Wojewódzkiego Sądy Administracyjnego w Warszawie i ograniczyły się do wystosowania pisma z dnia 30 lipca 2013 r. wzywającego pełnomocnika skarżących do nadesłania stosownych dokumentów stwierdzających następstwo prawne po zmarłych stronach postępowania.
Zaznaczyć przy tym trzeba, że organ nie dochował zarówno terminu wyznaczonego w powołanym wyżej piśmie z dnia 19 marca 2013 r., jak i terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] uznającego zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie za uzasadnione i wyznaczającego termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 4 miesiące od daty doręczenia postanowienia.
W ocenie Sądu okoliczności powyższe jednoznacznie wskazują, że skarga na bezczynność Prezydenta [...] jest uzasadniona. Nie ulega wątpliwości, że wskazany organ nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W rozpoznawanej sprawie, mając na względzie charakter i stopień jej skomplikowania oraz fakt, że Prezydent [...] mimo, iż z przekroczeniem terminów określonych w kpa, to podejmował jednak czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego koniecznego do końcowego załatwienia sprawy, Sąd uznał, że bezczynność nie nosi cech rażącego naruszenia prawa.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.