Uzasadnienie
J. T. (dalej jako "skarżąca") pismem z 28 listopada 2018 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z 20 lipca 2016 r. (data prezentaty organu – 25 lipca 2016 r.) o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] września 1965 r. nr [...] odmawiającego przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], nr hip. [...]. W uzasadnieniu skargi wskazała, że organ pismem z 19 stycznia 2017 r. wystąpił o akta własnościowe nieruchomości i od tego czasu nie podjął już jakichkolwiek działań w celu rozpatrzenia sprawy, jak również nie zawiadomił stron o przedłużeniu jej rozpoznania i o przyczynach zwłoki.
Wobec powyższego skarżąca wniosła o wyznaczenie organowi trzymiesięcznego terminu na rozpoznanie wniosku; stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że bardzo duży wpływ spraw administracyjnych, skutkujący znaczną liczbą spraw przypadających na członków Kolegium powoduje, że terminy rozpatrzenia spraw wpływających do organu ulegają znacznemu wydłużeniu w stosunku do terminów określonych w przepisach. W niniejszej sprawie organ ustalił, że Prezydent [...] nie dysponuje danymi pozwalającymi na ustalenie granic dawnej nieruchomości, a w konsekwencji ustalenie jej aktualnego stanu. Powyższe oznacza, że nie jest wiadomo, jakiego obszaru dotyczy wniosek złożony przez skarżącą, a tym samym jaki jest krąg przedmiotowego postępowania. Zgodnie natomiast z praktyką Kolegium na gruncie innych, podobnych spraw, współczesne granice dawnej nieruchomości dekretowej mogą być ustalone w oparciu o operat geodezyjny zawierający mapę synchronizacyjną nieruchomości zamówiony przez strony. W tej sytuacji organ wyznaczył skarżącej miesięczny termin na złożenie takiego dokumentu, który umożliwi dalsze procedowanie w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a." organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.
Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia.
W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [..] dopuściło się bezczynności, bowiem od 25 lipca 2016 r., kiedy to otrzymało wniosek skarżącej z 20 lipca 2016 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] września 1965 r., do dnia wyrokowania wniosku tego nie rozpoznało. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie wywiązało się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania powyższego wniosku. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku, jest termin trzech miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem.
Wskazać przy tym należy, że bezczynności organu przez okres ponad 2,5 roku nie usprawiedliwia podnoszona w odpowiedzi na skargę okoliczność, że Prezydent [...] nie dysponuje danymi pozwalającymi na ustalenie granic dawnej nieruchomości, a w konsekwencji ustalenie jej aktualnego stanu i stron przedmiotowego, szczególnie w sytuacji, w której Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] jedynie pismem z 19 stycznia 2017 r. wystąpiło o nadesłanie dokumentów pozwalających na dokonanie powyższych ustaleń i do dnia wniesienia przez skarżącą skargi do sądu administracyjnego nie podjęło już żadnych czynności w tym przedmiocie.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał również, że w przedmiotowej sprawie bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem od dnia otrzymania wniosku wszczynającego postępowanie, tj. 25 lipca 2016 r., do dnia otrzymania skargi na bezczynność, tj. 4 grudnia 2018 r., organ podjął w sprawie tylko jedną czynność, a mianowicie pismem z 19 stycznia 2017 r. wystąpił do Prezydenta [...] o nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości oraz dokumentów umożliwiających ustalenie jej aktualnego stanu prawnego.
Po uzyskaniu zaś w dniu 3 marca 2017 r. informacji, że Urząd [...] nie dysponuje żądanymi materiałami, Kolegium nie gromadziło już żadnej dokumentacji niezbędnej do zakończenia postępowania, jak również nie informowało skarżących o przyczynach zwłoki. Dopiero po wniesieniu skargi, bowiem pismem z 3 stycznia 2019 r. (a zatem po dwóch latach bezczynności), organ zobowiązał strony postępowania do przedłożenia, w terminie miesiąca, operatu geodezyjnego zawierającego mapę synchronizacyjną nieruchomości. Powyższe działania organu wskazują, że postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 35 i art. 36 K.p.a. Organ w sprawie działa opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 149 § 1a P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł.
Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 P.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.