Uzasadnienie
Pismem z [...] listopada 2019 r. W. K. (dalej jako skarżąca) wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako organ) w rozpatrzeniu wniosku z [...] listopada 2017 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej przyznania na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz.
- 65) odszkodowania za nieruchomość [...], położoną przy ul. [...] w [...], hip. [...], teczka [...].
W skardze podniesiono, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony do Wojewody [...][...] listopada 2017 r. Pismem z [...] listopada 2017 r. Wojewoda [...] przekazał wniosek według właściwości Prezydentowi [...], który od tamtej pory nie podjął żadnych czynności zmierzających do zakończenia sprawy. Skarżąca nie otrzymała również żadnych informacji o stanie sprawy. Wniesiono o zobowiązanie organu do podjęcia czynności zmierzających do rozpatrzenia sprawy, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie skarżącej od Prezydenta [...] sumy pieniężnej w kwocie [...] złotych oraz o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że sprawa odszkodowania za przedmiotową nieruchomość została już rozstrzygnięta decyzją z [...] marca 1976 r. wobec czego ponowne rozpatrzenie sprawy o odszkodowanie jest niedopuszczalne. Ponadto organ zwrócił uwagę na fakt, że w toku postępowania podjęto czynności zmierzające do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji w sprawie, przy czym pewne opóźnienia w rozpoznawaniu spraw dotyczących odszkodowań za nieruchomości objęte działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. nr 50 poz. 279, dalej jako dekret) wynika z bardzo dużej ilości korespondencji wpływającej do organu w tego rodzaju sprawach oraz ich złożonego i skomplikowanego charakteru.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256, dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Zgodnie z § 2 cyt. przepisu, obowiązek określony w § 1 ciąży na organie również wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy wynika z przyczyn niezależnych od organu.
Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał.
Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.
Jak wynika z akt sprawy, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wpłynął do Wojewody [...] [...] listopada 2017 r. Pismem z [...] listopada 2017 r., które wpłynęło do Prezydenta [...] [...] listopada 2017 r. Wojewoda [...] przekazał sprawę według właściwości. Pismem z [...] września 2019 r. skarżąca złożyła ponaglenie. Jedyną odnotowaną czynnością organu w sprawie jest wystąpienie do Ministra Finansów o udzielenie informacji, czy dawnemu właścicielowi przedmiotowej nieruchomości lub jego spadkobiercom wypłacono odszkodowanie na podstawie umów indemnizacyjnych – co nastąpiło przy piśmie z [...] września 2019 r. Postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. nr [...] r. Wojewoda [...] uznał ponaglenie za uzasadnione i wyznaczył organowi 4 miesięczny termin na wydanie decyzji w sprawie
Niewątpliwym jest, że organ dotychczas nie zakończył postępowania w sprawie pomimo upływu zarówno terminów przewidzianych w art. 35 kpa jak i terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...], jak również w toku sprawy nie informował na bieżąco stron o przyczynach nierozpoznania sprawy w terminie wraz z podaniem nowego terminu na jej rozpatrzenie w trybie art. 36 kpa. Czynności w sprawie zostały podjęte dopiero po upływie niemal dwóch lat od dnia wpływu wniosku. W przypadku gdy organ na podstawie posiadanej dokumentacji ustalił, że ponowne rozpatrzenie sprawy o odszkodowanie jest niedopuszczalne, zobowiązany był wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Skoro tego nie uczynił, pozostaje w bezczynności.
Art. 149 § 1a ppsa zawiera normę, wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, LEX nr 1612000).
W ocenie Sądu bezczynność organu w niniejszej sprawie nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Należy zauważyć, że Minister Finansów dotychczas nie udzielił odpowiedzi na zapytanie organu z [...] września 2019 r. Ponadto jako okres bezczynności organu nie może zostać uznany okres między [...] marca 2020 r. a [...] maja 2020 r. – z uwagi na brzmienie art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 i 567) i ustawy ją zmieniającej z 31 marca 2020 roku (Dz. U. poz. 568) oraz art. 68 ust. 6 w zw. z art. 46 pkt 20 i art. 76 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. zmieniającej ustawę o szczególnych rozwiązaniach (Dz.U. z 2020 poz. 875). Sądowi z urzędu jest również wiadomym, że w organie prowadzona jest jednocześnie znaczna ilość spraw odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu, zaś sprawy te często cechują się rozbudowanym stanem faktycznym i znacznym stopniem skomplikowania, co może częściowo tłumaczyć przekroczenie terminów ustawowych.
Sąd nie uwzględnił wniosku o przyznanie sumy pieniężnej od organu. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek może być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że nakładanie na organ dodatkowych sankcji finansowych byłoby nieuzasadnione i w tym zakresie skargę oddalił. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa) zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku skarżącej w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji), na podstawie 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a ppsa stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącej, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji) oraz oddalił skargę w pozostałej części (pkt 3 sentencji).
O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).
Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.