Uzasadnienie
Skarżący A. B. pismem z dnia 26 kwietnia 2015 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Miejski Ośrodek Pomocy w [...] w sprawie ustalenia prawa do zasiłku opiekuńczego. Skarżący zarzucił naruszenie art. 8 i art 12 Kpa poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego.
Z uwagi na powyższe wniósł o:
- 1. zobowiązanie Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie do ukarania dyscyplinarnego winnego niezałatwienia sprawy w terminie;
- 2. stwierdzenie, że przewlekłość prowadzonego postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- 3. zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący wniósł zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie uwzględniło zażalenia A. B. Ponadto organ wskazał, że w sprawie wystąpiła konieczność przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego przez pracownika socjalnego, która to czynność przedłuża postępowanie w sprawie ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. Nr 270 ze zm.), w skrócie "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Przechodząc do meritum sprawy podkreślić należy, że podstawowym celem skargi na bezczynność, czy przewlekłość organu w prowadzeniu postępowania administracyjnego jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu administracyjnego w prowadzonej przez organ sprawie administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 149 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach wymienionych w komentowanym przepisie polega na zobowiązaniu organu administracji publicznej do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W takiej sytuacji jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W sytuacji zatem kiedy skarga zostanie wniesiona już po wydaniu przez organ aktu administracyjnego kończącego merytorycznie sprawę, nie jest możliwe jej uwzględnienie.
Przytoczony przepis określa wyczerpująco treść orzeczenia uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W orzecznictwie utrwalił się przy tym pogląd, że wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Powyższy pogląd, nie może być jednak stosowany również do diametralnie innej sytuacji, jaką jest wniesienie skargi już po wydaniu aktu administracyjnego, kończącego merytorycznie postępowanie.
Wyłącznym celem wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, nie może być jedynie stwierdzenie przewlekłości zakończonego przed wniesieniem skargi postępowania, w celu dochodzenia ewentualnych roszczeń odszkodowawczych. Podobne uregulowanie zawiera ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. 2004 nr 179 poz. 1843 ze zm.). W artykule art. 5 ust. 1 tej ww. przewidziano możliwość wniesienia skargi o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, jedynie w toku postępowania w sprawie.
Przechodząc do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy podkreślić należy, że skarżący złożył 28 kwietnia 2015 r. skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Prezydenta Miasta [...] w sprawie ustalenia prawa do zasiłku opiekuńczego. Decyzja administracyjna, kończąca merytorycznie sprawę prowadzoną przez Prezydenta Miasta [...] pod nr [...], została wydana blisko 2 miesiące przed wniesieniem skargi. Z chwilą jej wydania tj. w dniu [...] marca 2014 roku przestała istnieć możliwość zobowiązania organu do wydania aktu, a zatem wniesienie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania po tym dniu, nie może zostać uwzględnione.
Abstrahując nawet od powyższego stanowiska przyjmującego brak możliwości uwzględnienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania wniesionej po wydaniu decyzji przez organem i rozpoznając skargę merytorycznie, biorąc pod uwagę materiał wynikający z akt sprawy, w ocenie Sądu skarga również nie jest zasadna. Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań możemy powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczególnej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt: I OSK 675/12, LEX nr 1218894). Oceniając czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy.
Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa, 1998 r., s. 808-812). Przy czym stan faktyczny i prawny winien być niewątpliwy (por. Wyrok NSA z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt: I OSK 1204/13). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika, że wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad T. F. wpłynął do organu 12 stycznia 2015 r. W tym samym dniu zostało zlecone przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Z danych zawartych w kwestionariuszu wywiadu środowiskowego wynika, że pracownik socjalny kilkukrotnie podejmował próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego (26 stycznia 2015 r., 3 lutego 2015 r., 23 lutego 2015 r.) jednak w tych dniach skarżący nie był obecny w miejscu zamieszkania.
Do wywiadu doszło w dniu 25 lutego 2015 r., zaś decyzja organu I instancji została wydana w dniu [...] marca 2015 r. Decyzja została zatem wydana w terminie określonym w art. 35§3 kpa. W tym miejscu wymaga również podkreślenia fakt, że sąd w żaden sposób nie jest związany ustaleniami poczynionym w czasie kontroli przeprowadzonej w dniach 1-2 kwietnia 2015 r. przez Wydział Polityki Społecznej Oddział w Delegaturze – Placówce Zamiejscowej w [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...]. Z powyższych względów Sąd uznał dodatkowo, iż nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie z przewlekłością postępowania.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.