Uzasadnienie
Pismem z [...] września 2021 r. (data wpływu do organu 24 września 2021 r.) T. P. i M. S. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy dawnej ul. [...], stanowiącą dawną działkę nr [...] z obrębu [...] pochodzącą z dawnej nieruchomości p.n. "[...] nr hip. [...]".
Skarga ta została wniesiona w następującym stanie faktycznym.
Naczelnik Urzędu Dzielnicy [...] w [...] decyzją z dnia [...] maja1974 r. nr [...], położoną w [...], przy dawnej ul. [...], stanowiącą dawną działkę nr [...] z obr. [...], pochodzącą z dawnej nieruchomości p.n. "[...] nr hip [...]" wywłaszczył na rzecz Skarbu Państwa.
Decyzją wywłaszczeniową, o której wyżej mowa zostało ustalone na rzecz poszczególnych współwłaścicieli odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia za zabudowania i rośliny, natomiast sprawa odszkodowania za grunt miała być uregulowana odrębną decyzją po rozpatrzeniu przez sąd wniosków współwłaścicieli nieruchomości o stwierdzenie nabycia własności poszczególnych części gruntu, jako odrębnych działek w drodze zasiedzenia.
Rozpatrując wniosek z dnia [...] lutego 2017 r. T. P. i M. S. - spadkobierczyń R. i Z. małż. L., decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. Prezydent m. [...] odmówił ustalenia odszkodowania za udział w wysokości [...] części prawa własności nieruchomości położonej w [...], przy dawnej ul. [...], stanowiącą dawną działkę nr 23 z obr. [...] w związku z uzyskaniem przez pozostałych współwłaścicieli w drodze odrębnych decyzji odszkodowania za poszczególne fragmenty wywłaszczonej nieruchomości.
Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2017 r. Wojewoda [...] uchylił ww. decyzję Prezydenta m. [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wskazując na konieczność uzupełnienia dotychczas zebranego materiału dowodowego o wycenę przedmiotowej nieruchomości oraz ustalenia odszkodowania na rzecz wnioskodawców za przysługujące im udziały w prawie własności. Akta sprawy zostały zwrócone Prezydentowi w dniu [...] stycznia 2018 r.
W dniu [...] lutego 2018 r. T. P. i M. S. ponownie wystąpiły do Prezydenta [...] z wnioskiem o przyznanie odszkodowania.
Dnia [...] kwietnia 2018 r. skarżące wystąpiły z ponagleniem i postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał ponaglenie za uzasadnione oraz wyznaczył 4-miesięczny termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia.
W złożonej do Sądu skardze skarżące wniosły o zobowiązanie organu do załatwienia przedmiotowej sprawy w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia mu odpisu wyroku, stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej, ewentualnie wymierzenie organowi grzywny i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że po otrzymaniu wniosku o przyznanie odszkodowania ze strony kolejnych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, Prezydent [...] jako organ "odszkodowawczy" uznał zasadność ustalenia odszkodowania i podjął decyzję o przeprowadzeniu postępowania zmierzającego do wydania jednego rozstrzygnięcia na rzecz wszystkich pozostałych współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości. W związku z powyższym zaistniała konieczność ustalenia wszystkich stron postępowania, co z kolei spowodowało trudności w ustaleniu spadkobierców poprzednich współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości. Jednak Prezydent podejmował działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do załatwienia sprawy, które przynoszą wymierne rezultaty, o czym świadczą dokumenty zgromadzone w aktach sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), przywoływanej dalej jako "P.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Stosownie do art. 149 § 1 tej ustawy, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1)zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął niezbędnych czynności w sprawie i mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinionym lub też niezawinionym brakiem czynności organu w jego podjęciu. Konieczność wydania orzeczenia, na podstawie powołanych przepisów, obliguje sąd administracyjny, aby ten, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, ocenił, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zaistniały w niej przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności w rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] lutego 2017 r. Jak wynika bowiem z akt sprawy postępowanie do dnia wyrokowania nie zostało zakończone wydaniem przez Prezydenta decyzji.
W związku z powyższym zarzut bezczynności przy rozpoznawaniu powyższego wniosku należało uznać za uzasadniony. Organ nie wywiązał się bowiem z ustawowych obowiązków, wynikających z przepisów k.p.a.
W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpatrywaniu wniosku o ustalenie odszkodowania należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem trzymiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Sąd wyznaczając wskazany termin miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania i zdaniem Sądu, jest on rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenie postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał.
Sąd uznał, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, co w rozpoznawanej sprawie - w ocenie Sądu - miało miejsce.
Jak wynika z akt sprawy decyzja w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżących została przez Prezydenta [...] wydana w dniu [...] kwietnia 2017 r., jednak została ona uchylona przez Wojewodę [...] decyzją z dnia [...] września 2017 r. i sprawa została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Akta zostały zwrócone organowi I instancji przez Wojewodę [...] w dniu [...] stycznia 2018 r., a więc od tej daty ponownie rozpoczął bieg termin ustawowy do załatwienia sprawy.
Do daty wniesienia skargi upłynął okres ponad trzech lat, podczas którego organ nie informował skarżących o przyczynie niezałatwienia sprawy i nie wskazał terminu jej załatwienia. Przy czym należy zauważyć, że w sprawie niniejszej w dniu [...] lutego 2019 r. został sporządzony operat szacunkowy i pomimo tego faktu Prezydent nie wydał rozstrzygnięcia.
Argumentacja Prezydenta podnoszona w odpowiedzi na skargę jest w ocenie Sądu niewystarczająca do uznania bezczynności organu za usprawiedliwioną okolicznościami sprawy. Jak wskazano bowiem wyżej dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinionym lub też niezawinionym brakiem czynności organu w jego podjęciu. Należy podkreślić, że od daty zwrotu akt przez Wojewodę upłynęło już cztery lata.
W tych okolicznościach Sąd uznał, że zasadne jest przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości po 500 złotych. Za tak rażące bowiem przekroczenie ustawowego terminu załatwienia sprawy należy się skarżącym swego rodzaju rekompensata jako zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania skarżących do organów władzy publicznej i świadczy o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz 1a P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji, na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a.