Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 18 września 2026 r., sygn. akt I SAB/Wa 427/26

Uzasadnienie

Pismem z 18 grudnia 2025 r. K. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa do renty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Wskazał, że odwołanie skarżącej z dnia 15 grudnia 2025 r. zostało przekazane do sądu powszechnego.

Postanowieniem z 11 maja 2026 r., sygn. akt III SAB/Gl, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawą Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego

Zakres kognicji sądów administracyjnych określony został w art. 3 § 2, 2a i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako p.p.s.a.).

Zgodnie z treścią art. 3 § 2 p.p.s.a. - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne;

1. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
2. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
3. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
4. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
5. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
6. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
7. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Skarga wniesiona w przedmiotowej sprawie dotyczy w istocie stosunku cywilnoprawnego, a spory z niego wynikające pozostają we właściwości sądu powszechnego, albowiem w myśl art. 2 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468, dalej jako k.p.c.) do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy. W realiach niniejszej sprawy kwestię rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa do renty powinien dokonać sąd powszechny w drodze procesu cywilnego. Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych należą do spraw cywilnych, zgodnie z art. 1 k.p.c. Przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy wszczęte w skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie art. 476 § 3 k.p.c.

Jak zaś wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 16 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 3103/12, którego pogląd Sąd podziela, sprawa o przyznanie prawa do renty nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej (a tylko takie co do zasady podlegają kognicji sądów administracyjnych), ale z zakresu ubezpieczeń społecznych, regulowanych przepisami ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1230). Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że "Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w sprawach indywidualnych, ale nie oznacza to, że sprawa traci swój charakter ubezpieczeniowy i staje się sprawą z zakresu administracji publicznej, zwłaszcza, że art. 83 ust. 2 ww. ustawy wyraźnie przewiduje tryb odwoławczy, jednak jako - właściwy wskazuje - sąd powszechny, a nie administracyjny".

Z akt sprawy wynika, że przedmiot zaskarżenia dotyczy rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa do renty.

W konsekwencji Sąd uznał, że rozpoznawana skarga, jako nie miesząca się we właściwości sądów administracyjnych, jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.