Uzasadnienie
M. R., D. K. oraz A. K. pismem z dnia 3 lutego 2016 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. Nr [...].
Skarżący zarzucili Prezydentowi W. naruszenie prawa poprzez przekroczenie terminów rozpoznania sprawy określonych przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", oraz wnieśli o zobowiązanie Prezydenta do merytorycznego rozpoznania wniosku o odszkodowanie w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami spraw, stwierdzenie na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenia prawa przy wykonywaniu władzy publicznej polegające na nieuzasadnionym przedłużającym się pozostawaniu organu w bezczynności w zakresie prowadzonego postępowania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący opisali przebieg postępowania podkreślając, że wniosek o odszkodowanie złożony został w dniu 30 kwietnia 2015 r. W dniu 6 lipca 2015 r. złożone zostało zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie do Wojewody [...], który postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. dodatkowy termin na podjęcie rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od dnia otrzymania postanowienia, tj. od dnia 2 listopada 2015 r. Prezydent nie dotrzymał wyznaczonego terminu. Do dnia wniesienia skargi stosowna decyzja nie została wydana. Skarżący podnieśli ponadto, że nie byli informowani o podejmowanych w sprawie czynnościach oraz że w aktach znajdują się wymagane dokumenty wykazujące, że należą oni do kręgu osób legitymowanych do uzyskania odszkodowania.
W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w prowadzonym postępowaniu konieczne jest ustalenie przesłanki wynikającej z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm.), czyli daty utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością przez spadkobierców poprzedniego właściciela nieruchomości, o czym poinformowano pełnomocnika stron pismem z dnia 20 kwietnia 2016 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd orzeka także w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w K.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a.).
Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.).
Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy zgodnie z art. 12 § 1 K.p.a., a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.
Stosownie do art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). W myśl art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).
Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.
W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Organ nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów K.p.a.
Analiza dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wskazuje, że wniosek z dnia 29 kwietnia 2015 r. o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość wpłynął do Urzędu W. w dniu 30 kwietnia 2015 r. Pierwsze działania w sprawie mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia organ podjął dopiero w kwietniu 2016 r., kiedy to pismem z dnia 20 kwietnia 2016 r. zwrócono się do Archiwum Państwowego w W. o nadesłanie stosownych dokumentów dotyczących nieruchomości. Wskazane pismo było jedyną podjętą przez organ czynnością zmierzającą do wyjaśnienia i rozpoznania sprawy. Za taką czynność nie można bowiem uznać wystosowania pisma z dnia 20 kwietnia 2016 r., skierowanego do pełnomocnika stron, informującego o przyczynach niemożności załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. oraz o przewidywanym terminie jej zakończenia.
Prezydent W. nie dochował również terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] października 2015 r., mocą którego uznano zażalenie skarżących za uzasadnione i wyznaczono termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia postanowienia. Z akt sprawy wynika, że postanowienie zostało przekazane do Urzędu W. w dniu 2 listopada 2015 r. (prezentata kancelarii Urzędu na postanowieniu, k-60 akt administracyjnych). Do dnia złożenia skargi na bezczynność stosowna decyzja nie została wydana. Skarga jest więc uzasadniona. Oczywiste jest, że Prezydent W. w prowadzonym postępowaniu dopuścił się bezczynności i uchybił powołanym wyżej przepisom K.p.a.
Sąd uznał jednocześnie, że wobec znacznego przekroczenia przez Prezydenta terminów określonych w K.p.a. i ograniczenie czynności mających na celu zakończenie sprawy do wystosowania pisma z dnia 20 kwietnia 2016 r. bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W ocenie Sądu ponadto z uwagi na charakter sprawy i stopień jej skomplikowania zasadnym jest zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i § 1a P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).