Uzasadnienie
M. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] polegającą na nierozpoznaniu wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] oraz [...] ozn. hip. "[...]".
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] Wojewoda [...] wyznaczył Prezydentowi [...] termin do dnia 28 lutego 2014 r., na rozpoznanie sprawy, którego organ ten nie dotrzymał, co uzasadnia złożenie skargi. Ponadto, skarżący wniósł o wyznaczenie organowi dwumiesięcznego terminu do rozpoznania przedmiotowego wniosku.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Wskazał, iż przedmiotowa nieruchomość na podstawie art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. nr 50, poz. 279) przeszła na własność Gminy m. st. Warszawy, a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stała się własnością Skarbu Państwa.
Organ podniósł ponadto, iż postępowanie, którego dotyczy skarga jest prowadzone na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.). W myśl tego przepisu, jedną z przesłanek badanych w postępowaniu odszkodowawczym w sprawie ww. nieruchomości jest określenie dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania działką. Organ wyjaśnił, że pismem z dnia 11 sierpnia 2014 r. wystąpił do [...] Agencji [...] o udzielenie informacji dotyczącej przejęcia części ww. nieruchomości pod budowę budynków mieszkalnych.
Prezydent wskazał również, że pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r., poinformował stronę o przyczynach niedotrzymania terminu określonego wyznaczonego postanowieniem Wojewody [...] nr [...] oraz o tym, że postępowanie zostanie zakończone do dnia 31 grudnia 2014 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Na wstępie należy wskazać, że o bezczynności organ można mówić w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) – dalej "k.p.a.", jeżeli organ nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji.
Stosownie zaś do treści art. 149 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności bądź stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z powyższego wynika, iż celem skargi na bezczynność jest niejako "przymuszenie" organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola Sądu zmierza natomiast do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy. Przy czym, zaznaczyć należy, że dokonując oceny czy organ pozostaje w bezczynności, Sąd bierze pod uwagę sytuację faktyczną i prawną istniejącą w dacie orzekania.
Z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.). Ponadto, art. 35 § 1 k.p.a. nakłada na organ administracji publicznej obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Powołane przepisy wyznaczają zatem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw. Jeżeli organ nie stosuje się do owych standardów, to mamy wówczas do czynienia z niezałatwieniem sprawy w terminie. Jest to równoznaczne z pozostawaniem przez organ w stanie bezczynności i to zarówno w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jak również niezałatwienia sprawy w terminie dodatkowym, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a.
Podkreślić przy tym trzeba, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie ale również wtedy, gdy czynności podjął, lecz pomimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...], a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie.
Poza sporem jest bowiem to, że Prezydent [...] nie rozpoznał sprawy i nadal pozostaje w zwłoce.
Z analizy materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] oraz [...] ozn. hip. "[...]" zostało zainicjowane wnioskiem M. M. z dnia [...] września 2013 r., który skarżący w tym samym dniu złożył w Urzędzie [...], co wynika z widniejącej na nim prezentaty Kancelarii Urzędu.
Od tej więc daty rozpoczął swój bieg dwumiesięczny termin z art. 35 § 3 k.p.a. do załatwienia sprawy nim objętej. Z nadesłanych do akt sprawy dokumentów wynika w sposób bezsporny, że do dnia wniesienia przez skarżącego skargi do Sądu, organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie.
Czynności Prezydenta [...] od dnia wpływu wniosku do organu do dnia wniesienia skargi sprowadzały się do skompletowania dokumentacji niezbędnej do wydania decyzji (por. pismo z dnia [...] września 2013 r., [...], z prośbą o przesłanie informacji z rejestru gruntów oraz fragmentu mapy ewidencyjnej z granicą nieruchomości hipotecznej, pismo z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], w którym organ zwrócił się do Spółdzielni [...] o informacje dotyczące inwestycji realizowanej na gruncie, pismo z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...], w którym organ zwrócił się do [...] Agencji [...] o przesłanie dokumentów dotyczących powojennego zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości).
Ponadto, w okresie od 25 listopada 2013 r., do dnia 17 grudnia 2013 akta administracyjne sprawy pozostawały w dyspozycji Wojewody [...] w związku z rozpoznawaniem przez ten organ zażalenia wniesionego przez stronę skarżącą w trybie przepisu art. 36 § 1 k.p.a.
W ocenie Sądu, postępowanie Prezydenta [...] niewątpliwie pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. Takie postępowanie podważa także wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa, tym bardziej, że organ nie zastosował się do terminu wyznaczonego w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], w którym Wojewoda wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 28 lutego 2014 r.
W związku z powyższym, zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku o odszkodowanie należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem Prezydentowi [...] sześciomiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając ten termin Sąd miał na względzie stopień skomplikowania przedmiotowej sprawy oraz realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie.
Ponieważ Sąd jest również zobligowany do oceny wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., to dokonując pod tym kątem oceny sprawy uznać należało, że zwłoka organu w rozpoznaniu wniosku nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa.
Jak już wcześniej podniesiono, z akt administracyjnych sprawy wynika, że od dnia wpłynięcia wniosku o odszkodowanie do dnia wniesienia skargi do Sądu organ podejmował działania mające na celu skompletowanie dokumentacji w sprawie. Organ wykonywał również obowiązki informacyjne, o których mowa w art. 36 § 1 k.p.a. (por. pismo Prezydenta z dnia [...] listopada 2013 r., w którym organ wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 30 kwietnia 2014 r. oraz pismo Prezydenta z dnia [...] sierpnia 2014 r., w którym organ wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 grudnia 2014 r.).
Nie bez znaczenia dla oceny przesłanek z art. 149 § 1 p.p.s.a. jest również to, że wniosek skarżącego, aczkolwiek dotyczy ustalenia odszkodowania, to jednak dotyczy nieruchomości objętej działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r., o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. nr 50, poz. 279), która przeszła na własność Gminy [...]. Sądowi z urzędu znany jest fakt, że sprawy, których przedmiotem postępowania jest nieruchomość tzw. dekretowa, są postępowaniami niewątpliwie skomplikowanymi ze względu na swój historyczny charakter, co z kolei związane jest często z czasochłonnym poszukiwaniem i gromadzeniem archiwalnych dokumentów. Sądowi znane są również z urzędu okoliczności związane z bardzo dużą ilością spraw odszkodowawczych prowadzonych przez Prezydenta [...].
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał, że działanie organu nie było wyrazem jego złej woli i nie cechował tego działania tak poważny stopień naruszenia prawa, dlatego uznał, że zwłoka Prezydenta [...] nie ma charakteru rażącego w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a.
W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku.