Uzasadnienie
A.M., pismem z dnia 29 kwietnia 2015 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...] listopada 1996 r. o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości i ustaleniu odszkodowania.
Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 35 § 1 i § 3 kpa poprzez niezakończenie sprawy w terminie miesięcznym oraz naruszenie art. 36 kpa poprzez niezawiadomienie strony o niezałatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, przyczynach zwłoki i wskazaniu nowego terminu załatwienia sprawy i wniósł o zobowiązanie Ministra do wydania decyzji w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu wyroku wraz z aktami sprawy oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że pismem z dnia 17 marca 2014 r. odwołał się od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. i do dnia dzisiejszego postępowanie odwoławcze, mimo złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, nie zostało zakończone (sprawa nie została załatwiona), jak również organ nie poinformował o niezałatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, przyczynach zwłoki i nowym terminie załatwienia sprawy. Skarga na bezczynność jest więc uzasadniona.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie. Organ przedstawił przebieg postępowania oraz zaznaczył, że odwołanie skarżącego zostało rozpoznane decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...]. Minister wskazał jednocześnie, że postępowanie w sprawie oceny legalności ostatecznej decyzji administracyjnej oraz postępowanie odwoławcze od rozstrzygnięcia w tej sprawie wymaga dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, bowiem stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości wynikającej z art. 16 kpa i może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wynikających z art. 156 § 1 kpa. Zdaniem organu zasada szybkości postępowania określona w art. 12 kpa jest współzależna z zasadą prawdy obiektywnej, jednakże nie może pozostawać z nią w sprzeczności.
W związku zaś z wydaniem decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. skarga na bezczynność stała się bezprzedmiotowa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
W myśl natomiast art. 149 § 1 powołanej ustawy, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa).
Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa).
W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.).
W rozpoznawanej sprawie oczywiste jest, że Minister Infrastruktury i Rozwoju nie wydał w ustawowym terminie decyzji w prowadzonym postępowaniu odwoławczym. Analiza zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego jednoznacznie bowiem wskazuje, że odwołanie z dnia 17 marca 2014 r. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. rozpoznane zostało przez Ministra stosowną decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Okoliczność powyższa nie budzi jakichkolwiek wątpliwości.
Zdaniem Sądu jednocześnie uznać trzeba, że bezczynność Ministra w rozpoznaniu odwołania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Zauważyć należy, że w orzecznictwie sądowadministracyjnym podkreśla się, iż nie każde naruszenie prawa wskutek bezczynności organu będzie naruszeniem rażącym. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną. Rażące naruszenie prawa musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do tego stanu, który może być podstawą stwierdzenia bezczynności. W doktrynie i orzecznictwie generalnie przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy zachowanie organu (w tym przypadku bezczynność) następuje sprzecznie z niebudzącą wątpliwości normą prawną.
Bezczynność będzie miała charakter rażący, jeżeli brak działania organu w sposób oczywisty pozbawiony jest jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia (wyrok NSA z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt I OSK 722/15). Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, w tym także terminów do załatwienia sprawy.
Rozpoznawana sprawa – jak wyżej wskazano – toczyła się w trybie nadzorczym, określonym w art. 156 § 1 kpa - dotyczyła stwierdzenia nieważności decyzji z [...] listopada 1996 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że ze względu na charakter i stopień skomplikowania wymagała ona dokładnego wyjaśnienia i analizy. W sprawie konieczne było zbadanie całości materiału dowodowego i ustalenie czy objęta postępowaniem nadzorczym decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa oraz czy stanowisko organu pierwszej instancji prowadzącego postępowanie nadzorcze było prawidłowe. Zdaniem Sądu przekroczenie przez organ odwoławczy terminu załatwienia sprawy nie wynikało więc z celowego działania organu (unikania podejmowania rozstrzygnięcia), lecz wiązało się z charakterem i stopniem jej skomplikowania.
Jednocześnie zauważyć należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Wskazuje się również, że w trybie powołanego wyżej art. 149 § 1 sąd może tylko orzec o obowiązku wydania aktu w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu tego rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego. W sytuacji wydania zaś przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności organu administracji publicznej staje się bezprzedmiotowe.
Jak wyżej wskazano w dniu [...] czerwca 2015 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju wydał decyzję nr [...], mocą której rozpoznał odwołanie A.M. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. Zdaniem Sądu wydanie przez Ministra w/w decyzji wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność organu. Oczywiste bowiem jest, że Minister załatwił sprawę i nie pozostaje już w bezczynności w przedmiocie rozpoznania odwołania. Tym samym w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania sądowego w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 149 § 1, art. 161 § 1 pkt 3 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.