Uzasadnienie
W dniu 20 października 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga M. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. dotyczące rozpoznania wniosku z dnia 22 grudnia 1992 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. we wsi S. ozn. hip. jako działka [...]. W skardze został również złożony wniosek o wydanie postanowienia sygnalizacyjnego określonego w art. 155 ppsa.
Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21.11.1945 r., grunty nieruchomości warszawskich - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy W., a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa.
W dniu 22 grudnia 1992 r. (data prezentaty) E.L. obecnie R., spadkobierca dawnej właścicielki nieruchomości, złożyła wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. we wsi S. ozn. hip. jako działka [...].
Prezydent W. prowadził postępowanie w tej sprawie - co jednak nie doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia.
Następnie Wojewoda [...]- po rozpoznaniu zażalenia na nie załatwienie przedmiotowej sprawy - postanowieniem z dnia [...]czerwca 2004 r. uznał wniesione w sprawie zażalenie za uzasadnione stwierdzając, iż organ I instancji od momentu złożenia wniosku do momentu złożenia zażalenia, nie podejmował działań zmierzających, zgodnie z art. 7 i 77 kpa, do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego oraz do merytorycznego załatwienia sprawy. W związku z powyższym wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy w ciągu 2 miesięcy od dnia zebrania materiału dowodowego, nie później jednak niż do dnia 30 września 2004 r.
Postanowieniem z dnia [...] września 2004 r. organ I instancji zawiesił z urzędu postępowanie w przedmiotowej sprawie do momentu dostarczenia przez wnioskodawczynię wyroku sądu ustalającego właściciela przedmiotowej nieruchomości, zaś w dniu [...] maja 2007 r. podjął zawieszone postępowanie.
Prezydent W. w dalszym ciągu prowadził postępowanie w tej sprawie - wysyłając szereg pism - co jednak nie doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia.
Pismem z dnia 5 maja 2011 r. M. M. zwróciła się do Prezydenta W. z wezwaniem do szybkiego zakończenia sprawy.
W odpowiedzi na to, pismem z dnia 12 maja 2011 r. została zawiadomiona przez organ - zgodnie z art. 36 § 1 kpa - że decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana do dnia 30 września 2011 r.
W dniu 16 września 2011 r. wpłynęło do Wojewody [...] zażalenie M. M. na niezałatwienie w terminie i przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie dotyczącej przyznania odszkodowania za nieruchomość objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, położoną we wsi S. ozn. hip. jako działka [...].
Wojewoda [...]postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2011 r. uznał wniesione w sprawie zażalenie za nieuzasadnione.
Stwierdził, że z przepisu art. 35 kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej bez zbędnej zwłoki, przy czym czas załatwienia sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego określony został na nie dłużej niż jeden miesiąc, natomiast w przypadku sprawy szczególnie skomplikowanej czas ten nie może przekroczyć dwa miesiące. Przepis art. 36 kpa przewiduje wprawdzie sytuację, w której czas załatwienia sprawy może przekroczyć także ww. termin dwumiesięczny, zobowiązuje jednak organ do powiadomienia o tym fakcie strony postępowania z równoczesnym wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy.
Dodał, iż zgodnie z powszechnie panującym poglądem w judykaturze i doktrynie prawniczej organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Natomiast przewlekłe prowadzenie postępowania zachodzi wówczas, gdy organ co prawda podejmuje czynności w sprawie, ale czyni to w znacznych odstępach czasu lub ogranicza się do informowania o nowym terminie załatwienia bez podania rzeczywistych przyczyn jej dotychczasowego niezałatwienia, co prowadzi do odwleczenia w czasie załatwienia danej sprawy decyzją administracyjną.
Następnie wyliczył wszystkie pisma, które wysyłał organ I instancji w niniejszej sprawie.
Zauważył również, iż oprócz zasady szybkości postępowania (art.12 kpa) organ jest związany zasadą prawdy obiektywnej, która wyraża się w obowiązku organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 kpa).
Podniósł, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w przewidywanym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie - co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Ponadto organ I instancji nie jest bezczynny, skoro wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy, nie prowadził też postępowania w sposób przewlekły.
Ponieważ termin - 30 września 2011 r. - nie został dotrzymany, dlatego też M. M. pismem z dnia 20 października 2011 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. dotyczące rozpoznania wniosku z dnia 22 grudnia 1992 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. we wsi S. ozn. hip. jako działka [...]. Złożyła również wniosek o wydanie postanowienia sygnalizacyjnego określonego w art. 155 ppsa.
W odpowiedzi na skargę Prezydent W. poinformował, że w toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie, czy nieruchomość spełnia przesłanki określone w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Ze względu na złożony charakter postępowania, w chwili obecnej trwa analiza zgromadzonej dokumentacji, będzie również konieczne wykonanie operatu szacunkowego określającego wartość tej nieruchomości. Dodał, iż pismem z 12 października 2011 r. strony zostały poinformowane o przyczynach niedotrzymania terminu określonego w art. 35 kpa oraz o tym, że postępowanie zostanie zakończone w terminie do dnia 31 stycznia października 2012 r. - dlatego też wnosi o oddalenie skargi.
Do dnia 7 marca 2012 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 149 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżąca bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta W., złożyła zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa.
Obowiązkiem organu właściwego do załatwienia sprawy jest podjęcie wszelkich niezbędnych czynności w celu wnikliwego i szybkiego rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji publicznej jest obowiązany do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wyjątkowo w przypadku, gdy załatwienie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, wydanie rozstrzygnięcia powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawie szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania - co wynika z art. 35 § 1, 2 i 3 kpa. Podkreślenia wymaga, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył jej wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego.
Nadto z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy zgodnie z art. 12 § 1 kpa, jak również mają obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa.
Odnosząc powyżej wskazane ogólne zasady postępowania administracyjnego do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż oznacza to obowiązek organu administracji publicznej podjęcia właściwych i celowych działań, które umożliwią rozpatrzenie wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. we wsi S. ozn. hip. jako działka [...] - w ustawowym terminie.
Wniosek ten rozpoznawany jest od prawie 20- tu lat - zaś okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią dostatecznego usprawiedliwienia nie dotrzymania ustawowych terminów do załatwienia sprawy.
Z uwagi na powyższe niniejszy skład orzekający podziela w zupełności pogląd, iż przygotowywanie decyzji administracyjnej dotyczącej rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość przez prawie 20 lat - nie może usprawiedliwiać bezczynności organu w rozumieniu art. 149 p.p.s.a. Wskazać też należy, że zarówno wyrażona w art. 8 kpa zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, jak również zasada szybkości postępowania, wyrażona w art. 12 § 1 kpa, wręcz nakazują organom administracji publicznej przygotowanie całej potrzebnej dokumentacji od chwili wszczęcia sprawy w sposób szybki, efektywny i sprawny.
Taka sytuacja w niniejszej sprawie z całą pewnością nie miała miejsca - co uzasadnia stwierdzenie, iż skarga jest zasadna.
Tym bardziej, że Wojewoda [...] już w swoim postanowieniu z dnia 28 czerwca 2004 r. - uznając wniesione w sprawie zażalenie za uzasadnione -przesądził, iż Prezydent W. nie podejmował działań zmierzających - zgodnie z art. 7 i 77 oraz art.10 kpa - do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego oraz do merytorycznego załatwienia sprawy. Wyznaczył też dodatkowy termin załatwienia sprawy w ciągu 2 miesięcy od dnia zebrania materiału dowodowego, nie później jednak niż do dnia 30 września 2004 r. - który nie został dotrzymany, tak samo jak kolejne terminy - 30 września 2011 r. i 31 styczeń 2012 r. - wyznaczone sobie przez organ I instancji.
Takie postępowanie jednoznacznie wskazuje, że Prezydent W., naruszając zarówno art. 35 § 1 i 3 kpa jak i art. 12 § 1 kpa, pozostaje w zwłoce.
Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności Sąd uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ Prezydent W. nie tylko nie dochował terminów do załatwienia sprawy określonych w kpa, również nie dochował dodatkowego terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...], a także nie dochował tych terminów, które sam sobie wyznaczył, nie zgromadził też w tym wydłużonym czasie dokumentów niezbędnych do załatwienia przedmiotowej sprawy.
Jednocześnie Sąd nie uznał za konieczne wydanie postanowienia sygnalizacyjnego określonego w art. 155 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 ww. ustawy orzekł jak w sentencji wyroku.