Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. A. P., E. P., D. S., J. W., E. W. i M. W. (dalej jako: skarżące), reprezentowane przez radcę prawnego K. K., wystąpiły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa (dalej jako: organ/Minister) w rozpoznaniu wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2016 r. nr [...].
Skarżące zarzuciły organowi naruszenie: 1) art. 35 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, w konsekwencji czego niewydanie decyzji w zakreślonym przez ustawodawcę terminie;
- 2) art. 36 k.p.a. objawiające się w przesuwaniu terminu wydania decyzji, bez wykazania istotnej przyczyny zwłoki;
- 3) naruszenie art. 12 k.p.a. w zw. z art. 35 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji naruszenie zasady szybkości postępowania i koncentracji materiału dowodowego.
Mając powyższe na uwadze skarżące wniosły o: 1) zobowiązanie Ministra do wydania decyzji w terminie zakreślonym przez Sąd;
- 2) stwierdzenie, iż bezczynność Ministra nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa;
- 3) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym;
- 4) wymierzenie organowi grzywny określonej w art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.) w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a;
- 5) przyznanie na rzecz skarżących sumę pieniężną określoną w art. 149 § 2 p.p.s.a w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. w wysokości wg. uznania Sądu;
- 6) zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych.
Odpowiadając na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, wskazując, że przedmiotowa sprawa posiada skomplikowany charakter i wymaga analizy obszernego materiału dowodowego. Minister badając zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia prowadzi postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia, czy zachodziły podstawy do wydania decyzji dekretowej, jeśli zaś decyzję wydano z naruszeniem prawa, to czy naruszenie to miało charakter rażący. Ponadto organ nie ogranicza się tylko do kontroli decyzji wydanej w I instancji, lecz obowiązany jest do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem obowiązany jest dokonać analizy akt sprawy, zbadać treści ksiąg wieczystych oraz zweryfikować dane z ewidencji gruntów. W tym celu niezbędne jest również przeanalizowanie orzecznictwa sądów administracyjnych w podobnych sprawach. Przy czym Minister podniósł, że pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. wskazał stronom postępowania termin rozpatrzenia sprawy do dnia [...] marca 2017 r. Jednak termin ten z uwagi na charakter sprawy oraz dużą liczbę jednocześnie prowadzonych postępowań nie został dochowany.
Następnie pismem z dnia [...] lipca 2017 r. Minister wyznaczył kolejny termin rozpatrzenia sprawy do [...] sierpnia 2017 r. Organ podkreślił również, iż zasada szybkości określona w art. 12 k.p.a. jest współzależna z zasadą prawdy obiektywnej, zatem obowiązkiem organu jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz rozpatrzenie sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę E. P., D. S., J. W., E. W. i M. W..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, 12, § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, a tym samym zasadne jest zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie.
Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a). Pod pojęciem "załatwienie sprawy" należy rozumieć wydanie przez organ w sprawie rozstrzygnięcia merytorycznego lub formalnoprawnego, kończącego postępowanie administracyjne. W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa).
Przepis art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. definiuje bezczynność organu jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1.
Instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostawał w stanie bezczynności lub prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania.
Poza sporem jest, że Minister nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2016 r., nr [...], stwierdzającej nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] marca 1951 r., nr [...].Powołane wnioski o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej ww. decyzją Ministra, złożone przez A. S.A. w W. oraz C. Sp. z o.o. w W., wpłynęły do organu w dniu [...] listopada 2016 r. i od daty wpływu tych wniosków do organu, zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Pomimo upływu ponad roku od dnia złożenia ww. wniosków Minister nie zakończył przedmiotowego postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu, Sąd zobowiązał Ministra do rozpatrzenia wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin miesięczny dla załatwienia ww. wniosków jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia merytorycznego.
Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że organ nie podejmował praktycznie żadnych czynności zmierzających do rozpoznania opisanych wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Natomiast w dniu [...] grudnia 2016 r. zawiadomił strony postępowania, że z uwagi na konieczność dokonania analizy materiału dowodowego sprawy przewidywany termin rozstrzygnięcia nastąpi do dnia [...] marca 2017 r. Terminu tego organ nie dotrzymał, a następnie pismem dopiero z dnia [...] lipca 2017 r. poinformował strony postępowania, że przewidywany termin rozstrzygnięcia nastąpi do dnia [...] sierpnia 2017 r. Terminu tego organ również nie dotrzymał.
Przy czym Sąd nie znalazł wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku strony skarżącej o przyznanie od organu na podstawie art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. sumy pieniężnej. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, jak również treść skargi nie pozwalają na przyjęcie, by skarżąca na skutek nierozpoznania opisanego na wstępie wniosków w terminie doznała krzywdy wymagającej zadośćuczynienia poprzez przyznanie sumy pieniężnej. Ponadto Sąd nie znalazł również uzasadnionych powodów do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek winien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie zachodzi.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) ([...] zł tytułem wpisu od skargi, [...] zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.