Uzasadnienie
A.W., J.C., P.C., M.J. i W.C., pismem z dnia 19 lipca 2013 r., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 3 grudnia 1990 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip nr [...], działka [...].
Skarżący zarzucili Prezydentowi W. naruszenie przepisu art. 35 § 1 i 3 kpa, poprzez niewydanie decyzji pomimo upływu ponad 22 lat od dnia złożenia wniosku i wnieśli o nakazanie organowi wydania decyzji w terminie miesiąca od dnia zwrócenia akt sprawy, o stwierdzenie, że przewlekłość postępowania rażąco narusza prawo, o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono przebieg dotychczasowego postępowania podkreślając m.in., że wniosek o odszkodowanie złożony został w dniu 3 grudnia 1990 r., do wniosku załączono zaś kilka dokumentów archiwalnych, w tym niektóre postanowienia spadkowe. Następnie przy piśmie z dnia 7 marca 2012 r. przedstawiono organowi kolejne niezbędne dokumenty.
Skarżący zaznaczyli, że pismem z dnia 4 maja 2012 r. wniesiono zażalenie na bezczynność organu, które przesłane zostało Wojewodzie dopiero po 2 miesiącach, tj. 13 lipca 2012 r. Równocześnie postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. Prezydent zawiesił z urzędu postępowanie do czasu ustalenia następców prawnych byłego właściciela nieruchomości. Postępowanie podjęte zostało [...] kwietnia 2013 r., a więc dopiero po upływie 8 miesięcy od ustania przyczyny zawieszenia, bowiem wszystkie brakujące postanowienia spadkowe, z których wynika krąg obecnie żyjących następców prawnych, przesłane zostały organowi przy piśmie z dnia 1 sierpnia 2012 r. wraz z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania. Sprawa nie została jednakże dotychczas zakończona. Skarga na przewlekłość postępowania jest więc w pełni uzasadniona.
Skarżący podkreślili, że od dnia złożenia wniosku upłynęły 22 lata oraz że organ nie podejmował żadnych czynności procesowych zmierzających do kompletnego zgromadzenia materiału dowodowego i wydania merytorycznej decyzji, działania podjęte zostały dopiero po wniesieniu skargi. Do dnia 15 kwietnia 2013 r. organ nie zawiadamiał ponadto wnioskodawców o braku możliwości załatwienia sprawy w terminach przewidzianych w kpa oraz nie wyznaczał nowego terminu wydania decyzji. Przewlekłość postępowania rażąco narusza zatem prawo.
W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie podnosząc, że pełnomocnicy stron zostali poinformowani, iż w związku z koniecznością uzupełnienia akt o dokumenty archiwalne nie było możliwe wydanie decyzji w terminie określonym w art. 35 kpa oraz że przewidywany termin zakończenia sprawy to 31 grudnia 2013 r. Organ wniósł jednocześnie o nierozpoznawanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
W ocenie Sądu skarga na przewlekle prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. jest uzasadniona.
Podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa).
Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa).
Zgodnie zaś z art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.).
W orzecznictwie podkreśla się z kolei, że przez przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej należy rozumieć brak należytego zaangażowania organu w załatwieniu sprawy indywidualnej.
Przewlekłość postępowania obejmuje więc takie przypadki prowadzenia postępowania w sprawach indywidualnych jak wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, wykonywanie czynności pozornych powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie ze skargi na przewlekle prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej sąd administracyjny bada zatem, czy podejmowane przez organ czynności zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy, w jakich odstępach czasu są one podejmowane, a także czy nie są to czynności pozorne, przedłużające postępowanie i nieprowadzące w istocie do wydania stosownego rozstrzygnięcia.
Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący wystąpili do Prezydenta W. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip nr [...], działka [...], wnioskiem z dnia 3 grudnia 1990 r. i jak wskazuje analiza akt sprawy po wpłynięciu powyższego wniosku organ przez ponad 20 lat nie podejmował w istocie jakichkolwiek czynności mających na celu wyjaśnienie sprawy i zgromadzenie stosownego materiału dowodowego. Pierwsze, stosowne działania podjęte zostały dopiero w 2012 r. Przy czym zaznaczyć trzeba, że miały one charakter sporadyczny. Ograniczały się do wystosowania jedynie kilku, nielicznych pism, skierowanych m.in. do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami oraz Biura Geodezji i Katastru Urzędu W..
Następnie postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] zawieszono postępowanie do czasu ustalenia następców prawnych dawnego właściciela nieruchomości. Kolejne działania w sprawie organ podjął natomiast po wydaniu postanowienia z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] o podjęciu przedmiotowego postępowania. Przy czym podkreślić należy, że z analizy akt sprawy wynika, iż stosowne postanowienia spadkowe przedstawione zostały organowi już w sierpniu 2012 r. wraz z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania. Wydanie postanowienia podejmującego postępowanie dopiero w kwietniu 2013 r., w więc po upływie 8 miesięcy od ustania przyczyny zawieszenia, jednoznacznie świadczy o opieszałości organu oraz o nieuzasadnionym przedłużaniu postępowania. Oczywiste jest, że stosowne postanowienie organ mógł i powinien był wydać znacznie wcześniej.
Zauważyć również trzeba, że dopiero w kwietniu 2013 r. poinformowano strony o niemożności załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa i wyznaczeniu terminu jej załatwienia do dnia 31 lipca 2013 r. Stosowne pismo wystosowane zaś zostało po wniesieniu skargi do Sądu. Przy czym podkreślić należy, że Prezydent W. nie dochował zarówno terminu wyznaczonego w powyższym piśmie, jak i terminu wyznaczonego w piśmie z dnia 21 sierpnia 2013 r., zgodnie z którym sprawa miała zostać rozstrzygnięta do dnia 31 grudnia 2013 r. Do dnia rozpoznania skargi przez Sąd, tj. do dnia 15 stycznia 2014 r., stosowna decyzja nie została wydana.
W świetle przedstawionych okoliczności stwierdzić należy, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. jest w pełni uzasadniona. W ocenie Sądu wskazany organ administracji publicznej – wbrew obowiązkom określonym w powołanych wyżej przepisach kpa - nie działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Jak wskazano czynności mające na celu zgromadzenie w sprawie materiału dowodowego, podejmowane były opieszale, w dużych odstępach czasu, zwykle po interwencji ze strony skarżących (po wniesieniu zażalenia, a następnie po wniesieniu skargi). Nie można zatem przyjąć, że organ na bieżąco interesował się sprawą.
Stosownie natomiast do treści art. 149 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że wobec podejmowania przez Prezydenta W. jedynie nielicznych czynności mających na celu zakończenie sprawy i podejmowania ich z tak znacznym przekroczeniem terminów określonych w kpa, przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.