Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2009 r. M. W. wystąpiła do Prezydenta W. o wydanie decyzji odszkodowawczej dotyczącej nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] nr hip. [...], objętej działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).
Pismami z dnia [...] stycznia 2009 r. organ zwrócił się do Sądu Rejonowego [...] o wydanie zaświadczenia z księgi hipotecznej nr [...] z działów I-IV dla opisanej nieruchomości oraz do Dyrektora [..] o udzielnie informacji jakie było przeznaczenie tej nieruchomości w Ogólnym Planie Zabudowania W. zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych dnia [...]1931 r. sygn. [...] wraz z odpowiednim opisem dotyczącym tego terenu.
W dniu [..] lutego 2011 r. do organu wpłynęły akta własnościowe nieruchomości, a w dniu [...] kwietnia 2009 r. i [...] kwietnia 2009 r. wpłynęły odpowiedzi na pisma z dnia [...] stycznia 2009 r.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2009 r. Prezydent W. zwrócił się do Urzędu [...] o podanie informacji na temat wejścia na teren nieruchomości pierwszego przedwojennego inwestora. Odpowiedź w sprawie wpłynęła w dniu [...] października 2009 r.
Pismem z dnia [...] maja 2010 r. organ zwrócił się do [...] o nadesłanie m.in. decyzji lokalizacyjnej i protokołu przekazania terenu.
Pismem z dnia [...] maja 2011 r. M. W. podniosła, że od ostatniego pisma organu z dnia [...] maja 2010 r. nie dokonano w sprawie żadnych czynności, wniosła o niezwłoczne podjęcie działań w celu wydania decyzji.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. Z. L. jako spadkobierca po byłym współwłaścicielu przedmiotowej nieruchomości zawnioskował o wydanie decyzji odszkodowawczej ponawiając wniosek M. W. z dnia [...] stycznia 2009 r. Wskazał, że organ w przedmiocie rozpoznania wniosku pozostaje bezczynny.
Pismem z dnia [...] listopada 2011 r. Prezydent W. ponowił wezwanie do [...]. Odpowiedź na powyższe wraz z dokumentami wpłynęła do organu w dniu [...] kwietnia 2012 r.
Pismem z dnia [...] października 2012 r. M. W. zwróciła się o niezwłoczne wydanie decyzji odszkodowawczej.
Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. Z. L. wystąpił, za pośrednictwem Prezydenta W., z zażaleniem do Wojewody [...] na niezałatwienie przez Prezydenta W. sprawy w terminie. W dniu [...] stycznia 2013 r. M. W. wystąpiła do Wojewody [...] z zażaleniem na niezałatwienie przez Prezydenta W. sprawy w terminie.
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] uznał zażalenie M. W. za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia niniejszego ostanowienia. Akta sprawy zostały zwrócone do organu I instancji w dniu [...] kwietnia 2013 r.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r., na podstawie art. 36 k.p.a., Prezydent W. poinformował M. W. i Z. L., że obecnie trwa analiza zgromadzonej dokumentacji a do zakończenia postępowania konieczne jest dodatkowo wykonanie operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości. Organ podał jednocześnie, iż decyzja w sprawie zostanie wydana do dnia [...] grudnia 2013 r.
Z. L. pismem z dnia19 lipca 2013 r. (sygn. akt I SAB/Wa 447/13) i M. W. pismem z dnia 22 lipca 2013 r. (sygn. akt I SAB/Wa 448/13) wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargami na bezczynność Prezydenta W. w rozpoznaniu wniosków o wydanie decyzji odszkodowawczej dotyczącej nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] nr hip. [...].
Z. L. i M. W. wskazali w skargach, że postępowanie przed organem toczy się od 2009 r. a decyzja dotychczas nie została wydana. Ponadto Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. wyznaczył Prezydentowi W. 3 miesięczny termin na wydanie decyzji, który jednak upłynął bezskutecznie. Z. L. w uzupełnieniu skargi z dnia 26 lipca 2013 r. wniósł o ukaranie Prezydenta W. grzywną.
W odpowiedzi na skargi Prezydent W. wniósł o ich oddalenie, podkreślając na konieczność analizy zgromadzonej dokumentacji i wykonania operatu szacunkowego, o czym strony zostały poinformowane. Zaznaczył także, że skarżący zostali poinformowani również o wyznaczeniu dodatkowego terminu zakończenia postępowania do dnia [...] grudnia 2013 r.
Na rozprawie w dniu 14 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie połączył, na podstawie art. 111 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy ze skarg M. W. i Z. L. do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzenia pod sygn. akt I SAB/Wa 447/13.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skargi są zasadne.
Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie zaś do art. 149 § 2 powołanej ustawy, sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Zgodnie z art. 154 § 6 tej ustawy, grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania.
Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności.
W sprawie tej, nie ulega wątpliwości, że terminy określone w przepisie art. 35 k.p.a., w tym termin wyznaczony przez Wojewodę [...], nie zostały dotrzymane. Uchybienie przepisowi art. 35 k.p.a. na gruncie tej sprawy jest oczywiste.
Od momentu złożenia wniosku z dnia [...] stycznia 2009 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] nr hip. [...] minęło prawie 5 lat i postępowanie administracyjne nie zostało dotychczas zakończone. Od momentu złożenia zaś wniosku przez Z. L. w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość minęły prawie 2 lata i 6 miesięcy. Organ pozostaje zatem w bezczynności. Z tego względu, konieczne stało się zobowiązanie Prezydenta W. do rozpoznania wniosków skarżących w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w niniejszej sprawie miała charakter rażącego naruszenia prawa, tj. w szczególności przepisu art. 35 § 1-3 k.p.a., który wyznacza terminy prowadzenia postępowania administracyjnego i art. 12 k.p.a. statuującego zasadę szybkości postępowania. Od dnia złożenia pierwszego wniosku przez stronę do dnia orzekania przez Sąd minęło prawie 5 lat. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że w 2009 r. organ podejmował działania zmierzające do zgromadzenia materiału dowodowego pozwalającego na rozpoznanie sprawy, jednakże już od połowy 2010 r. w toku postępowania występowały długie okresy niepodejmowania żadnych czynności w sprawie. Od czasu pierwszego wystąpienia o dokumenty do [...] ([...] maja 2010 r.) do czasu kolejnego wystąpienia do [...] w tej sprawie, organ przez 1 rok i 5 miesięcy nie dokonał żadnej czynności.
Jedynie strony postępowania wykazywały aktywność, zwracając się do organu o wydanie decyzji. Po wystąpieniu przez Prezydenta W. do [...] po raz drugi pismem z dnia [...] listopada 2011 r., organ pomimo braku przez okres 4 miesięcy odpowiedzi ze strony [...], nie wystosował ponaglenia. Po uzyskaniu zaś odpowiedzi [...] w tej sprawie w dniu [...] kwietnia 2012 r., organ nie podejmował żadnych czynności, które wskazywałyby na gromadzenie materiału dowodowego. Dopiero zaś po złożeniu do Sądu skarg na bezczynność organu w tej sprawie, Prezydent W. zastosował przepis art. 36 § 1 k.p.a. i poinformował strony o przyczynie niezałatwienia sprawy w terminie i przewidywanym terminie zakończenia postępowania (pismo organu z dnia [...] sierpnia 2013 r.).
Z tego względu, bezczynności organu należało przypisać charakter rażącego naruszenia również przepisu art. 36 § 1 k.p.a. i art. 8 k.p.a. Zgodnie z drugim z powołanych przepisów, organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Ustalenia Sądu, co do rażącego naruszenia tych przepisów, nie zmienia okoliczność przekazania do wiadomości stron w toku postępowania czterokrotnie pism wzywających inne podmioty do nadesłania dokumentów niezbędnych do rozpoznania sprawy. Powyższe nie stanowiło bowiem wypełnienia obowiązku określonego przez ustawodawcę w art. 36 § 1 k.p.a. Obowiązek zawiadomienia strony o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie załatwienia sprawy jest zaś jednym z zasadniczych elementów procedury administracyjnej, który warunkuje prowadzenie postępowania z poszanowaniem praw strony.
Uwzględniając cały tok postępowania administracyjnego, w tym okresy rzeczywistego braku działania organu, Sąd, na wniosek strony wymierzył Prezydentowi W. grzywnę w wysokości [...] zł uznając ją za adekwatną w okolicznościach sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie 1, 2 i 3 wyroku.