Uzasadnienie
Pismem z dnia 8 maja 2015 r. K. A. i M. L. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie wniosku z dnia 15 czerwca 2009 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] stwierdzającej, że decyzja Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 1950 r., nr [...] utrzymująca w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lipca 1950r., nr [...] o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], w części dotyczącej działek ew. nr [...] wydana została z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdzającą jej nieważność.
W uzasadnieniu skarżące wskazały, iż pomimo wielokrotnych ponagleń i pytań z ich strony, nie została wydana żadna decyzja. Zostały przekroczone terminy na załatwienie sprawy określone w art. 35 k.p.a. Co więcej, organ nie wypełnił obowiązku określonego w art. 36 kpa. W związku z bezczynnością Ministra Infrastruktury i Rozwoju, na podstawie art. 37 ust. 1 kpa skarżące pismem z dnia 19 grudnia 2014 r. wezwały Ministra do usunięcia powyższych naruszeń prawa. Wezwanie to do dnia wniesienia skargi do Sądu pozostało bez odpowiedzi. Ponadto skarżące wskazały, iż próbowały również telefonicznie ustalić status niniejszej sprawy i termin wydania decyzji – uzyskały tylko lakoniczną odpowiedź od organu, że osoba prowadząca tą sprawę jest na długim urlopie
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie wskazując, iż przy piśmie z dnia 20 marca 2015 r. poinformowano strony o stanie sprawy i wskazano przewidywany termin załatwienia sprawy na dzień 31 sierpnia 2015 r.
Ponadto Minister wskazał, iż długotrwałość postępowania w przedmiotowej sprawie wynika przede wszystkim z trudności ustalenia stron postępowania, a w szczególności uzyskania informacji na temat spadkobierców w przypadku śmierci strony. Wskazano, iż jak wynika z akt sprawy niemożność wydania rozstrzygnięcia związana była z koniecznością ustalenia spadkobierców Z. J. (właścicielki lokalu w budynku znajdującym się na przedmiotowej nieruchomości) oraz P. R. (spadkobiercy byłego właściciela), o którego śmierci poinformował jego pełnomocnik w piśmie z dnia 12 czerwca 2013 r.
Następnie wskazano, iż w dniu 2 maja 2014 r., pełnomocnik skarżących doręczył organowi postanowienie o nabyciu spadku po Z. J., natomiast nadal brak było dokumentu potwierdzającego dziedziczenie po P. R.. Dokumenty potwierdzające dziedziczenie po P. R. przedłożono organowi dopiero w dniu 20 kwietnia 2015 r.
Minister podniósł, iż obecnie został przygotowany projekt rozstrzygnięcia podlegający weryfikacji, a po wydaniu decyzji zostanie ona niezwłocznie przekazana Sądowi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie.
Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.
Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Skarga na bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Wskazuje się również, że w trybie powołanego art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd może tylko orzec o obowiązku wydania aktu w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu tego rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.). Ponadto z przepisu art. 35 § 1 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Powyższe przepisy wyznaczają zatem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw.
Jeżeli organ nie stosuje się do owych standardów mamy do czynienia z nie załatwieniem sprawy w terminie, co jest równoznaczne z pozostawaniem przez organ w stanie bezczynności i to zarówno w przypadku nie załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jak również w terminie dodatkowym, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Ministra Infrastruktury i Rozwoju a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Minister Infrastruktury i Rozwoju nie rozpoznał wniosku skarżących o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2009 r., nr [...], stwierdzającą, że decyzja Ministerstwa Budownictwa z dnia [...] listopada 1950r., nr [...] utrzymująca w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w m. W. z dnia [...] lipca 1950 r. o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], w części dotyczącej działek ew. nr [...] wydana została z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdzającą jej nieważność.
Z nadesłanych do akt sprawy dokumentów wynika w sposób bezsporny, że do dnia wniesienia przez skarżące przedmiotowej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz do dnia rozprawy, organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie.
W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku skarżących należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem miesięcznego terminu do załatwienia sprawy.
Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Bezspornym jest, że wniosek skarżących o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [....] maja 2009 r., wpłynął do organu w dniu 15 czerwca 2009 r.
Pismem z dnia 15 lipca 2009 r. Minister Infrastruktury wystąpił do Urzędu m. W. Biura Geodezji i Katastru o nadesłanie dokumentacji dotyczącej przedmiotowej nieruchomości t.j.: - wypisu z ewidencji gruntów oraz mapki z zaznaczeniem granic dawnej nieruchomości hipotecznej będącej przedmiotem roszczeń.
Odpowiedź na powyższe pismo wpłynęła do Ministra w dniu 3 sierpnia 2009r.
Ponadto pismem z dnia 15 lipca 2009 r. zwrócono się do Sądu Rejonowego [...] X Wydział Ksiąg Wieczystych o nadesłanie odpisu zupełnego księgi wieczystej kw nr [...].
Następnie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] Minister Infrastruktury zawiesił przedmiotowe postępowanie do czasu ustalenia następców prawnych po zmarłych uczestnikach postępowania E. Z. i C. P. Postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. w związku z ustąpieniem przyczyny uzasadniającej zawieszenie - Minister podjął z urzędu zawieszone postępowanie administracyjne.
Następnie przy piśmie z dnia 25 lutego 2013 r. Minister został poinformowany o zgonie Z. J. (właścicielki lokalu w budynku znajdującym się na przedmiotowej nieruchomości), a przy piśmie z dnia 12 czerwca 2013 r. o śmierci P. R. (spadkobiercy byłego właściciela).
W dniu 2 maja 2014 r. pełnomocnik skarżących doręczył organowi postanowienie o nabyciu spadku po Z. J.. Dokumenty potwierdzające dziedziczenie po P. R. przedłożono do organu w dniu 20 kwietnia 2015r.
Mając powyższe na względzie należy wskazać, że postępowanie w sprawach o odszkodowanie za grunt [...] w oparciu o przepis art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 102 z 2010 r., poz. 651 ze zm.) jest postępowaniem skomplikowanym i wymaga od organu nie tylko zgromadzenia dokumentów potwierdzających prawa wnioskodawcy, ustaleniu wszystkich osób uprawnionych, uzyskania map sytuacyjnych i akt własnościowych nieruchomości objętej wnioskiem, ale również dokonania analizy i uzyskania opinii, w tym opinii biegłych czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki z art. 215 ust. 2 ww. ustawy, jak również uzyskania opinii biegłych dot. wartości nieruchomości w celu ustalenia wysokości odszkodowania. Pozorny brak aktywności organu w rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie nie oznacza, że organ nie podejmuje żadnych czynności.
Należy również mieć na względzie, że w piśmie z dnia 20 marca 2015 r. skierowanym do skarżących organ wskazał, że ich wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] maja 2009 r. zostaną rozpoznane do dnia 31 sierpnia 2015 r – co stanowi wypełnienie obowiązku z art. 36 § 1 k.p.a. Takie oświadczenie wskazuje, że organ podjął czynności w postaci analizy dokumentacji zmierzającej do rozpoznania wniosków skarżących. Tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.