Uzasadnienie
A. J., J. J., D. P., H. W. oraz K. W. pismem z [...] maja 2017 r. wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta W. w sprawie o odszkodowanie za nieruchomość położoną W. przy ul. [...] (d. ul. [...]), pochodzącą z księgi hipotecznej - hip nr [...].
Skarżący wnieśli o: zobowiązanie organu do wydania, w terminie 2 miesięcy od daty zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem, decyzji o przyznanie i wypłatę odszkodowania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazali, że [...] stycznia 2017 r. złożyli do organu wniosek o przyznanie i wypłatę odszkodowania w trybie art. 215 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...] (d. ul. [...]), hip nr [...]. Pismem z [...] lutego 2017 r. do sprawy wstąpiły brakujące strony postępowania, tj. H. W. i K. W. Wobec niewydania decyzji w terminie zakreślonym przepisami kpa, skarżący pismem z [...] kwietnia 2017 r. wnieśli zażalenie do Wojewody [...] na niezałatwienie sprawy w terminie.
Skarżący przytoczyli treść przepisów art. 12 § 1, 35, 36 § 1 kpa, a także art. 7 i 77 kpa. Zarzucili, że w okresie ponad 3 miesięcy od daty złożenia wniosku, organ nie zdołał nawet zgromadzić akt własnościowych nieruchomości, jak również nie podjął dalszych działań i czynności zmierzających do merytorycznego rozstrzygnięcia zgłoszonego żądania. Nie wyznaczył także, na podstawie art. 36 kpa, dodatkowego terminu załatwienia sprawy.
W ocenie skarżących bezczynność Prezydenta W. jest oczywista, bowiem od momentu złożenia wniosku do chwili wniesienia skargi upłynęły wszystkie ustawowe terminy na załatwienie sprawy, w tym również sprawy szczególnie skomplikowanej. Organ nie poinformował skarżących o nowym terminie załatwienia sprawy i ewentualnych przyczynach zwłoki.
W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że przed Prezydentem W. prowadzone jest postępowanie o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Zgodnie z tym przepisem jedną z przesłanek badanych w postępowaniu odszkodowawczym jest określenie dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania działką.
Organ wyjaśnił, że pismami z [...] lipca 2017 r. wystąpił do Archiwum Państwowego w W. w sprawie dokumentów dotyczących przedmiotowej nieruchomości.
Podniósł, że w postępowaniu o odszkodowanie konieczne jest ustalenie, kiedy przedmiotowa nieruchomość została przejęta pod inwestycje i czy spełnia przesłanki wynikające z przepisu art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 119 pkt 4 ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Niniejsza skarga dotyczy bezczynności organu, wobec czego Sąd rozpoznał ją w wyżej wskazanym trybie.
Stosownie do art. 149 § 1 ppsa sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a ppsa, sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Wskazać należy, że z przepisu art. 35 § 1 i 3 kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa).
Organ administracji pozostaje w bezczynności, gdy w prawnie ustalonym terminie nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie innego aktu.
Należy podkreślić, że instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony, poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia kończącego wszczęte postępowanie administracyjne.
Jest okolicznością bezsporną, że wniosek złożony [...] stycznia 2017 r., do daty wyrokowania przez Sąd, nie został rozpoznany. Brak rozpoznania wniosku oznacza, że organ pozostaje w bezczynności, co uzasadnia rozstrzygnięcie z pkt 1 sentencji wyroku - z mocy art. 149 § 1 pkt 1 ppsa. Sąd uznał, że trzymiesięczny termin na rozpoznanie sprawy, od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, jest terminem realnym do jej załatwienia.
Zdaniem Sądu bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem zaniechań organów. Sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie. Organ przez ponad 7 miesięcy od złożenia wniosku nie podjął żadnej czynności w sprawie. Pierwszą czynność podjął dopiero przed sporządzeniem odpowiedzi na skargę w niniejszej sprawie. Także złożenie zażalenia do Wojewody [...] nie skutkowało podjęciem działań zmierzających do rozpoznania sprawy. Z akt administracyjnych nie wynika, aby poza wystąpieniem do Archiwum Państwowego (pismem z [...] lipca 2017 r.) organ podjął inne czynności.
Prezydent nie informował stron o przyczynach zwłoki, ani nie wskazywał nowego terminu załatwienia sprawy.
Postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 6, 7, 8, 12, 35 i 36 kpa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 października 2000 r. (sygn. akt IV SA 105/00, publ. lex 53462) zwrócił uwagę na to, że: "zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa odnosi się także do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania do organów Państwa".
Z przyczyn wyżej omówionych Sąd uznał, że organ rozpoznając wniosek dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku). Rozstrzygnięcie w tym zakresie Sąd wydał na podstawie art. 149 § 1a ppsa.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa (pkt 3 sentencji wyroku).