Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 24 listopada 2005 r. A. J. wystąpił do Prezydenta [...] o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną ulicę [...] stanowiącą działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m² oraz nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m² pochodzące z księgi wieczystej KW Nr [...].
Pismem z dnia 22 lipca 2009 r. wnioskodawca zwrócił się do organuo poinformowanie o toku sprawy. W odpowiedzi pismem z dnia 12 sierpnia 2009 r. organ wyjaśnił, iż postępowanie w sprawie zostało wszczęte, lecz brak jest w aktach oryginału wniosku.
Pismem z dnia 22 stycznia 2010 r. Prezydent poinformował wnioskodawcę, że nie posiada oryginału wniosku i zwrócił się o wyjaśnienie tej kwestii.Pismem z dnia 16 kwietnia 2010 r. wnioskodawca zwrócił się o odtworzenie akt.
Pismem z dnia 20 października 2011 r. Prezydent [...] wezwał wnioskodawcę o dołączenie dokumentów do sprawy, co skarżący uczynił przy piśmie z dnia 24 listopada 2011 r.
Pismami z dnia 2 stycznia 2012 r. Prezydent zwrócił się do: Wydziału [...] Urzędu [...] w Dzielnicy [...], Delegatury [...] Urzędu [...] w Dzielnicy [...], Archiwum Państwowego [...], Archiwum [...] w W., archiwum Urzędu [...] o podanie informacji w sprawie. O kolejne informacje organ wystąpił pismem z dnia 23 stycznia 2012 r.
Pismem z dnia 16 stycznia 2012 r. organ poinformował strony postępowania, że z uwagi na konieczność sporządzenia operatu szacunkowego wniosek zostanie rozpoznany do końca II kwartału 2012 r.
Pismem z dnia 9 lipca 2012 r. Prezydent poinformował strony postępowania o tym, że nie było możliwe rozpatrzenie sprawy w terminie wskazanym w piśmie z dnia 16 stycznia 2012 r. z uwagi na konieczność uzupełnienia akt sprawy o operat szacunkowy. Po otrzymaniu operatu szacunkowego zostanie wyznaczona rozprawa administracyjna i wydana decyzja. Przy czym wniosek zostanie rozpatrzony do końca I kwartału 2013 r.
Operat szacunkowy przedmiotowej nieruchomości został sporządzony w dniu 6 września 2012 r., a w dniu 22 września 2012 r. organ poinformował o wyznaczeniu rozprawy administracyjnej na dzień 30 października 2012 r.
Pismem z dnia 10 października 2012 r. organ zwrócił się do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej o stwierdzenie nieważności zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] z uwagi na to, iż nieruchomość objęta tą decyzją w części była objęta decyzją Wojewody z dnia [...] marca 2005 r. nr [...].
Pismem z dnia 22 maja 2013 r. wnioskodawca zwrócił się o podanie informacji na jakim etapie znajduje się postępowanie. Organ udzielił odpowiedzi pismem z dnia 17 czerwca 2013 r. wskazując, że wydanie decyzji nastąpi nie później niż do dnia 31 grudnia 2013 r. Pismem z dnia 22 maja 2013 r. wnioskodawca złożył zażalenie na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta postępowania z wniosku z dnia 24 listopada 2005 r. o wypłatę odszkodowania. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi dodatkowy termin na podjęcie rozstrzygnięcia wynoszący 2 miesiące od daty doręczenia postanowienia tj. w stanie faktycznym niniejszej sprawy do dnia 16 września 2013 r., bowiem akta zostały zwrócone do Prezydenta w dniu 16 lipca 2013 r. Pismem z dnia 5 sierpnia 2013 r. organ wezwał strony na rozprawę administracyjną wyznaczoną na dzień 27 sierpnia 2013 r.
Pismem z dnia 23 lipca 2013 r. A. J. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność oraz na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta w sprawie rozpoznania wniosku z dnia 24 listopada 2005 r.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że od dnia 8 stycznia 2013 r. organ dysponuje kompletnym materiałem dowodowym, a zatem nie ulega wątpliwości, że pozostaje w sprawie bezczynny i w sposób przewlekły prowadzi postepowanie administracyjne. Skarga została uzupełniona pismem z dnia 26 lipca 2013r.
Organ w odpowiedzi na skargę opisał przebieg postępowania wskazując na bezzasadność skargi. Jednocześnie podniósł, że nie upłynął jeszcze termin podany zakończenia sprawy w postanowieniu Wojewody, tj. 16 września 2013 r.
Postanowieniem z dnia [...] października 2013 r.nr [...] Prezydent [...] zawiesił postępowanie w sprawie rozpoznania wniosku wskazując, że z uwagi na fakt wydania przez Wojewodę [...] dwóch odrębnych decyzji, w których po części jest ten sam grunt, a skierowanych do innych stron postępowania, zaszła potrzeba wyeliminowania z obrotu prawnego jednej z tych decyzji o co organ wystąpił do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Zatem rozstrzygnięcie sprawy odszkodowaniaza przedmiotową nieruchomość i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej sprawy jak wyżej.
Wyrokiem z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 428/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1 wyroku), umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu administracyjnego (pkt 2 wyroku) i zasądził o Prezydenta [...] na rzecz A. J. kwotę 460 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 3 wyroku).
W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd wskazał, że Prezydent. [...] nie wywiązał się z ustawowych obowiązków w rozpatrywaniu sprawy wynikających z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i prowadził postępowanie w sposób przewlekły.
Odnosząc się zaś do skargi na bezczynność organu Sąd stwierdził, że jest ona bezprzedmiotowa i podlega umorzeniu. Ponadto, wyjaśnił, że przewlekłość stanowi kwalifikowaną formę bezczynności, a Sąd badając czy organ prowadzi w sprawie postępowanie w sposób przewlekły bada jednocześnie czy organ ten pozostaje bezczynny w sprawie. Zatem, skarga na bezczynność została niejako zawarta w skardze na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, bowiem z zakresu skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania wynika, iż stanowi ona kwalifikowaną formę bezczynności. Przy czym Sąd nie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. w określonym terminie, mając na uwadze zasadne zawieszenie postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. postępowania administracyjnego w sprawie.
Od powyższego wyroku z dnia 13 listopada 2013 r. A. J. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jego uchylenia w zakresie w jakim sąd pierwszej instancji umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu administracyjnego (pkt 2 wyroku) i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 389/14 uchylił zaskarżony wyrok w pkt 2 i w tym zakresie przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd wskazał, że sąd pierwszej instancji umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu administracyjnego z uwagi na fakt, iż postanowieniem z dnia 31 października 2013 r., już po wniesieniu skargi na bezczynność organu, Prezydent [...] zawiesił postępowanie w sprawie z wniosku A. J. o ustalenie i wypłatę odszkodowania z powodu toczącego się postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2007 r. o nabyciu z mocy prawa przez Powiat [...] własności nieruchomości z dniem 1 stycznia 1999 r.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że umorzenie postępowania w takim przypadku nie jest prawidłowe. Sąd wskazał, iż do umorzenia postępowania ze skargi na bezczynność organu nie wystarczy jedynie wydanie jakiegokolwiek aktu lub dokonanie jakiejkolwiek czynności z zakresu administracji publicznej. Konieczne jest bowiem stwierdzenie, że chodzi o taki akt lub czynność, co do której organ pozostawał w bezczynności. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że na gruncie rozpoznawanej sprawy takie orzeczenie mogłoby zapaść, gdyby organ podjął decyzję w sprawie odszkodowania za nieruchomość na skutek skargi na bezczynność, nie zaś wydał postanowienie o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia tego odszkodowania.
NSA wskazał, że bezspornym jest, że z uwagi na zawieszenie postępowania na dzień wyrokowania nie można było stwierdzić bezczynności organu. Wobec powyższego Sąd I instancji powinien orzec o oddaleniu skargi bez badania, czy wystąpił stan bezczynności przed wydaniem przez organ administracji postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego. Sąd kasacyjny zauważył również, że Sąd I instancji nie był uprawniony do wypowiadania się w kwestii zasadności zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania, gdyż bezczynność organu w rozpoznaniu sprawy i zawieszenie postępowania administracyjnego są odrębnymi sprawami.
Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przy badaniu, czy w dniu wyrokowania organ pozostaje w bezczynności Sąd powinien mieć na uwadze, czy postanowienie o zawieszeniu postępowania stało się ostateczne, czy też zostało wzruszone. Tylko ostateczne postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego eliminuje możność powstania bezczynności związanej z upływem terminu załatwienia sprawy.
W dniu 7 października 2014 r. do akt sądowych wpłynęło pismo skarżącego, do którego zostało załączone postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r., Nr [...] o uchyleniu własnego postanowienia z dnia [...] lipca 2014 r., Nr [...] oraz poprzedzającego je postanowienia Prezydenta [...] z dnia [...] października 2013 r., nr [...], którym zawieszono z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość.
Na rozprawie w dniu 29 października 2014 r. pełnomocnik organu złożył do akt sprawy kopię skargi na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r., nr [...] oraz kopię pisma Ministra Infrastruktury i Rozwoju potwierdzającego prowadzenie postępowania w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2014 r. Ponadto, pełnomocnik skarżącego wniósł o wymierzenie organowi grzywny w związku ze stwierdzonym stanem zwłoki.
Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Jest to istotne o tyle, że w przedmiotowej sprawie, uprzednio rozpoznawane były skargi A. J. na bezczynność i przewlekłość Prezydenta [...], a w dniu 13 listopada 2013 r. zapadł wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 428/13 w którym sąd ten stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1), umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu administracyjnego (pkt 2) i zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego (pkt 3) wyroku. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 lipca 2014 r., uchylił pkt 2 wyroku sądu pierwszej instancji. W związku z powyższym powstał dla Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie obowiązek ponownego rozpoznania skargi w zakresie uchylonym wyrokiem sądu kasacyjnego.
Mając powyższe na względzie, wskazać trzeba, iż w wyroku z dnia 13 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przesądził już kwestię zwłoki organu w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy. Obecnie zaś kwestią do rozpoznania przez Sąd I instancji w związku z oceną prawną zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostaje zobowiązanie organu administracji do rozpoznania wniosku skarżącego.
W wyroku z dnia 30 lipca 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż z uwagi na zawieszenie postępowania na dzień wyrokowania nie można było stwierdzić bezczynności organu. Zatem, przy ponownym badaniu, czy w dniu wyrokowania organ pozostaje w bezczynności Sąd powinien mieć na uwadze, czy postanowienie o zawieszeniu niniejszego postępowania stało się ostateczne, czy też zostało wzruszone. W ocenie NSA, tylko bowiem ostateczne postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego eliminuje możność powstania bezczynności związanej z upływem terminu załatwienia sprawy.
Z akt sprawy wynika, iż Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] września 2014 r., Nr [...] orzekł o uchyleniu własnego postanowienia z dnia [...] lipca 2014 r., Nr [...] oraz poprzedzającego je postanowienia Prezydenta [...] z dnia [...] października 2013 r., nr [...]. Zatem postanowienie o zawieszeniu niniejszego postępowania zostało wzruszone. Wbrew twierdzeniu pełnomocnika organu, konkluzji tej nie zmienia fakt złożenia przez Prezydenta [...] w dniu [...] października 2014 r. skargi na ww. postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zgodnie bowiem z art. 16 § 1 kpa, postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. o uchyleniu postanowienia o zawieszeniu stało się ostateczne w administracyjnym toku instancji.
Zatem, stan zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie ustał. Wobec zaś wcześniejszego przesądzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 listopada 2014 r. kwestii zwłoki organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy Sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego odpisu wyroku wraz z aktami sprawy. Wyznaczając ten termin Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie.
Ponadto, Sąd uwzględnił wniosek skarżącego o wymierzenie organowi grzywny złożony na rozprawie w dniu 29 października 2014 r. Wskazać trzeba, iż uwzględnienie wniosku o wymierzenie grzywny jest konsekwencją prawomocnego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w wyroku z dnia 13 listopada 2013 r., iż przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 24 listopada 2005 r. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wymierzenie grzywny ma na celu zdyscyplinowanie organu do podjęcia czynności w sprawie. Za adekwatną do okoliczności sprawy Sąd uznał grzywnę w wysokości 1.000 złotych.
Mając na uwadze powyższe ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku.