Uzasadnienie
I.K. pismem z [...] października 2019 r. wiosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1995 r., nr [...]
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym.
Powyższy wniosek I.K. o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] listopada 1995 r. wpłynął do ww. Ministra [...] listopada 2018 r. data prezentaty organu).
Pismem z [...] marca 2019 r. wnioskodawczyni wystąpiła z ponagleniem.
Pierwsze czynności w sprawie organ podjął pismem z [...] marca 2019 r., występując wówczas do innych organów administracji o nadesłanie całości akt sprawy, zakończonej wskazanym orzeczeniem. Ponadto wezwał I.K. do wskazania interesu prawnego we wniesieniu przedmiotowego wniosku, w tym dołączenie stosownych dokumentów, potwierdzających posiadanie tego interesu w kwestionowaniu przedmiotowej decyzji.
Odpowiedzi na te wystąpienia Minister otrzymał przy pismach z [...] marca 2019 r., [...] kwietnia 2019 r. i [...] kwietnia 2019 r.
Z kolei [...] kwietnia 2019 r. Minister wystąpił do Urzędu Miasta w [...] (pismo to zostało przekazane Staroście [...]) o nadesłanie całości akt sprawy administracyjnej, zakończonej ww. decyzją z 1995 r. Po czym [...] maja 2019 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego w [...] o wydanie odpisu dokumentów z akt księgi wieczystej.
W odpowiedzi na wystąpienie o przesłanie akt organ uzyskał odpowiedź, że Starosta [...] nie dysponuje tymi aktami, zaś [...] czerwca 2019 r. zostały nadesłanie żądane dokumenty z księgi wieczystej.
Z kolei [...] października 2019 r. Minister po raz kolejny wystąpił o nadesłanie akt administracyjnych, a [...] listopada 2019 r. poinformował strony o przyczynach niezakończenia postępowania i przewidywanym terminie rozpatrzenia wniosku - do 31 stycznia 2020 r. Ponadto w tej ostatniej dacie złożył wniosek o udostępnienie danych osobowych z rejestru PESEL oraz zwrócił się do Starosty w [...] o informację o aktualnym stanie prawnym przedmiotowej nieruchomości i kopię mapy ewidencyjnej, ww. działki.
W złożonej skardze na bezczynność skarżąca wniosła o nałożenie obowiązku załatwienia sprawy przez organ w terminie 30 dni od dnia wydania orzeczenia.
Skarżąca uzasadniła, że organ przy wniosku otrzymał komplet dokumentów, wystarczających do wydania decyzji, a występowanie do innych urzędów administracji ma na celu zwłokę.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów Inwestycji i Rozwoju wniósł o oddalenie skargi.
Wskazał, że nie pozostaje w bezczynności, gdyż podjął czynności zmierzające do zebrania materiału dowodowego i wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Do organu nie wpłynęły akta sprawy zakończonej decyzją z [...] lutego 1995 r., co uniemożliwia wydanie decyzji w sprawie. Organ ma obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), przywoływanej dalej jako "P.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym.
Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy, ani fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Te okoliczności będą miały znaczenie dopiero przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.
Konieczność wydania orzeczenia, na podstawie powołanych przepisów, obliguje sąd administracyjny, aby ten, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, ocenił, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 kpa. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zaistniały w niej przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Ministra, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a. – tj. zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że organ nie rozpoznał wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z 1995 r. od [...] listopada 2018 r. Organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, a więc pozostaje w zwłoce w jej rozpoznaniu. W związku z powyższym zarzut bezczynności Ministra przy rozpoznawaniu powyższego wniosku należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy.
Sąd wyznaczając wskazany termin miał na względzie realną możliwość zakończenia postępowania. Okres ten w ocenie Sądu jest wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w spawie i nie spowoduje uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, biorących w nim udział.
Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a P.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W przedmiotowej sprawie wniosek nie został rozpoznany od ponad roku. Uwzględniając zatem złożoność postępowania nadzorczego nad decyzją z 1995 r,, wskazać należy, że jak wynika z nadesłanych akt sprawy, organ do dnia otrzymania wniosku do [...] marca 2018 r. nie podejmował działań w sprawie, tj. przez ponad 3 miesiące. Następnie, pomimo nieuzyskania akt administracyjnych sprawy, od lipca do października 2019 r. nie podejmował działań w sprawie.
Powyższe okoliczności powodują, iż nierozpoznanie przez organ wniosku w terminie określonym w kpa., a także sposób działania organu w sprawie, niewątpliwie godzi w zasadę szybkości postępowania (art. 12 kpa.) oraz zasadę zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 kpa.). Przy czym o rażącym naruszeniu prawa można mówić tylko wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Powyższe powoduje, że naruszenie wskazanych uprzednio przepisów postępowania uznać należy za mający charakter rażący. Przy czym podkreślić należy, że okoliczności powołane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią wystarczającego wytłumaczenia jego bezczynności i sporadycznego podejmowania czynności w sprawie.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a P.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Natomiast w przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 3 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.