Uzasadnienie
Pismem z 20 października 2021 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym - stempel na kopercie) H.P. i J. P. (dalej jako skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłość postępowania w przedmiocie rozpoznania odwołania przez Ministra Rozwoju i Technologii - wniesionego [...] maja 2019 r. przez Biuro Mienia Miasta i Skarbu Państwa w imieniu Prezydenta [...] od decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2019 r. nr [...] ustalającej odszkodowanie za zajęcie pod budowę drogi działki nr [...] ha położonej w [...] w dzielnicy [...].
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym.
Nieruchomość położona w [...], w dzielnicy [...], obręb [...], oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha została objęta decyzją Wojewody [...] Nr [...] z [...] listopada 2015 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn: "Budowa drogi wojewódzkiej nr [...] w ciągu ulic [...] na odcinku: węzeł [...] - granica miasta (km [...]) etap II". Powyższej decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
Stała się ona ostateczna na mocy decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] stycznia 2017 r. nr [...].
Dla przedmiotowej nieruchomości Sąd Rejonowy dla [...] w Warszawie XV Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi księgę wieczystą nr [...] - w której jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa, a jako użytkownik wieczysty J. i H. P. na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej.
Wojewoda [...] decyzją z [...] grudnia 2016 r. nr [...] orzekł o ustaleniu odszkodowania za prawo własności nieruchomości położonej w [...], w dzielnicy [...], obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczonej pod budowę drogi wojewódzkiej nr [...] w ciągu ulic [...] na odcinku: węzeł [...] - granica miasta (km [...]) etap II na rzecz dotychczasowego właściciela - Skarbu Państwa w wysokości [...] zł oraz na rzecz dotychczasowych użytkowników wieczystych – H.P. i J. P. w wysokości [...] zł (pkt 1 i 2), o odmowie powiększenia odszkodowania o 5% wartości nieruchomości zgodnie z art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (pkt 3) oraz zobowiązał [...] do wypłaty ustalonego w punktach 1 i 2 odszkodowania na rzecz J. i H. P.na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja Wojewody [...] z [...] listopada 2015 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanie się ostateczna.
Od powyższej decyzji odwołania wnieśli Prezydent [...] oraz H. P. i J. P..
Po rozpoznaniu tych odwołań Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] uchylił w całości powyższą decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2016 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wojewoda [...] decyzją z [...] maja 2019 r. nr [...] orzekł:
- - w pkt 1 o ustaleniu odszkodowania na rzecz J. i H. P. na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej, z tytułu wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na nieruchomości położonej w [...], w dzielnicy [...], obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczonej na realizację inwestycji drogowej pod nazwą: "Budowa drogi wojewódzkiej nr [...] w ciągu ulic [...] na odcinku: węzeł [...] - granica miasta (km [...]) etap II", w wysokości [...] zł,
- - w pkt 2 o powiększeniu ustalonego w pkt 1 odszkodowania o 5% wartości prawa użytkowania wieczystego, zgodnie z art. 18 ust. 1e specustawy drogowej tj. o kwotę [...] zł,
- - w pkt 3 o zobowiązaniu Prezydenta [...] do wypłaty ustalonego w punktach 1 i 2 odszkodowania na rzecz J. i H. P. na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.
Pismem z 21 maja 2019 r. Prezydent [...] wniósł odwołanie od powyższej decyzji - które wraz z aktami sprawy zostało przekazane przez Wojewodę [...] do Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju (data wpływu do organu - 12 czerwca 2019 r.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pismem z 30 października 2019r. zwrócił się do Ministra Inwestycji i Rozwoju o nadesłanie całości akt administracyjnych - w związku ze skargą H. i J. P. na bezczynność Wojewody [...].
Akta te pismem z 8 listopada 2019 r. zostały przekazane do Sądu.
Prowadzone postępowanie zostało zakończone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 lutego 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 253/19.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli H. i J.P..
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 19 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 207/21 oddalił skargę kasacyjną.
Akta postępowania zostały zwrócone przez WSA Wojewodzie [...]. w dniu 11 sierpnia 2021 r. (data prezentaty).
Pismem z 22 września 2021 r. skarżący złożyli ponaglenie do Ministerstwa Rozwoju i Technologii - wnosząc m.in. o niezwłoczne rozpoznanie odwołania oraz o wskazanie jakie czynności zostały podjęte w sprawie, a także z jakich przyczyn nie została wydana decyzja przez tak długi okres czasu.
W dniu 30 września 2021 r. Minister Rozwoju i Technologii skierował pismo do Wojewody [...] - zwracając się z prośbą o pilne przekazanie akt przedmiotowej sprawy celem rozpoznania wniesionego odwołania.
Wojewoda [...] przekazał akta Ministrowi Rozwoju, Pracy i Technologii w dniu 12 października 2021 r.
Następnie H. P. i J. P. pismem z 20 października 2021 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym - stempel na kopercie) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłość postępowania w przedmiocie rozpoznania odwołania przez Ministra Rozwoju i Technologii - wniesionego 21 maja 2019 r. przez Biuro Mienia Miasta i Skarbu Państwa w imieniu Prezydenta [...]. od decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2019 r. nr [...] ustalającej odszkodowanie za zajęcie pod budowę drogi działki nr [...] ha położonej w [...] w dzielnicy [...].
W skardze wnosili o:
- 1. zobowiązanie Ministra Rozwoju i Technologii w terminie 14 dni do rozpoznania odwołania wniesionego 21 maja 2019 r. przez Biuro Mienia Miasta i Skarbu Państwa w imieniu Prezydenta [...].od decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] maja 2019 r.;
- 2. stwierdzenie, że przewlekłość przedmiotowego postępowania odwoławczego przed właściwym w sprawie ministrem tj. obecnie Ministrem Rozwoju i Technologii nosi znamiona rażącego naruszenia prawa;
- a. ewentualnie w przypadku uznania przez Sąd, że postępowanie odwoławcze przed właściwym w sprawie ministrem tj. obecnie Ministrem Rozwoju i Technologii nosi znamiona bezczynności, a nie przewlekłości postępowania, wnoszą o stwierdzenie, że bezczynność właściwego w sprawie ministra tj. obecnie Ministra Rozwoju i Technologii nosi znamiona rażącego naruszenia prawa;
- 3. wydanie postanowienia sygnalizacyjnego, o jakim mowa w art. 155 p.p.s.a.
- 4. zasądzenie kosztów postępowania w trybie art. 200 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi przedstawili stan faktyczny i podejmowane czynności w sprawie - podnosząc, że pomimo upływu terminów określonych w art. 35 § 3 k.p.a., Minister nie zakończył wszczętego postępowania odwoławczego. Stwierdzili, że nierozpoznanie odwołania do dnia dzisiejszego daje wyraz przewlekłości postępowania odwoławczego z rażącym naruszeniem prawa. Poza tym w przedmiotowej sprawie nie mają miejsca żadne okoliczności uzasadniające przewlekły charakter działania organu II instancji.
W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Technologii wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie.
Opisał przebieg postępowania wskazując, że decyzją z [...]. października 2021 r. nr [...].Minister Rozwoju, Pracy i Technologii uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2019 r. Nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Dodał, że skarga H. i J. P. na przewlekłość postępowania Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2019 r., wpłynęła do niego w dniu 8 listopada 2021 r. - zatem już po wydaniu decyzji kończącej postępowanie w sprawie, co powinno skutkować odrzuceniem skargi.
W przypadku zaś stwierdzenia braku podstaw do odrzucenia wniesionej skargi -wskazał, że pomimo, iż postępowanie nie zostało rozpatrzone zgodnie z terminem wynikającym z art. 35 § 3 k.p.a., to brak jest podstaw do stwierdzenia celowości takiego działania.
Podniósł, że prowadzi ponad 2.000 spraw, a referentów prowadzących sprawy jest 13. Wiedzą znaną z urzędu zarówno Wojewódzkiemu, jak i Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu potwierdzaną w licznych wyrokach, jest wysoce skomplikowany charakter spraw odszkodowawczych i wielość niezbędnych do podjęcia czynności: zarówno znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy, jak i niedokumentowanych (analiza pozyskanych akt, analiza orzecznictwa, weryfikacja pozyskanych dokumentów, przygotowywanie projektów rozstrzygnięć i ich weryfikacja celem zachowania "jednolitej linii orzeczniczej" organu orzekającego w sprawach o ustalenie odszkodowania).
Również niniejsza sprawa należy do tych bardziej skomplikowanych. Żadna z tych czynności nie może zostać pominięta co skutkuje tym (przy bardzo dużej liczbie spraw przypisanych jednemu referentowi - ok. 150), iż mogą zdarzyć się opóźnienia lub niezałatwienie sprawy w terminie wynikającym z k.p.a.
Na zakończenie stwierdził, że przy ocenie przewlekłości należy mieć na uwadze także fakt, że przedmiotowe odwołanie wpłynęło co prawda do organu w dniu 12 czerwca 2019 r., jednakże od 8 listopada 2019 r. do 12 października 2021 r. organ odwoławczy nie dysponował kompletnymi aktami prowadzonego postępowania (które zostały przesłane do Sądu) - co uniemożliwiło rozpatrzenie odwołania. Wskazał również, iż niezwłocznie po przekazaniu akt sprawy przez Wojewodę [...]., decyzją z [...] października 2021 r. Minister Rozwoju, Pracy i Technologii zakończył prowadzone postępowanie - wobec powyższego skarga jest nieuzasadniona.
Pismem z 7 lutego 2022 r. skarżący poinformowali Sąd, że podtrzymują swoją skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2019 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli jej przedmiotem jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Na tej podstawie możliwe zatem było rozpoznanie niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Sąd uznał, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona w dniu 20 października 2021 r. - o czym świadczy data nadania pisma w urzędzie pocztowym, potwierdzona stemplem na kopercie - a więc jeden dzień przed wydaniem decyzji przez organ z [...] października 2021 r.
Poza tym skarga została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi do Sądu, złożyli ponaglenie na nierozpoznanie w terminie odwołania - w trybie art. 37 § 1k.p.a.
Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.
Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przewlekłość organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy przewlekłość ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.
Stosownie do treści art. 149 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Z przepisu tego wynika, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu przed rozpatrzeniem przez Sąd skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ wyłącza możliwość jej uwzględnienia. W takiej sytuacji postępowanie sądowo-administracyjne w sprawie przewlekłości organu staje się bezprzedmiotowe.
W niniejszej sprawie Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją z [...]. października 2021 r. nr [...].rozpoznał odwołanie [...].- uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2019 r. Nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Wydanie przez organ powyższego orzeczenia wyłącza możliwość uwzględnienia przez Sąd skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania nawet wówczas, gdy orzeczenie to podjęte zostało z naruszeniem terminu przewidzianego do jego wydania - jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.
Skoro orzeczenie Ministra zostało wydane po wpłynięciu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ale przed rozpoznaniem skargi przez Sąd, uznać należy, że organ załatwił sprawę, zaś postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe, gdyż w jego toku wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestała istnieć sprawa sądowo-administracyjna.
Wskazać jednak należy, iż zgodnie z treścią art. 149 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miały takiego charakteru.
W związku z powyższym Sąd uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii aczkolwiek naganne, nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa - bowiem organ rozpoznał odwołanie wydając decyzję w dniu [...]. października 2021 r.
Oceniając charakter przewlekłego prowadzenia postępowania organu Sąd wziął też pod uwagę przedstawione przez Ministra w odpowiedzi na skargę okoliczności mające wpływ na niedotrzymanie przez niego terminów załatwienia sprawy - uznając, że jego działanie nie jest wyrazem złej woli i nie cechuje go tak poważny stopień naruszenia prawa, jak twierdzą skarżący.
Oceniając zaistnieją w sprawie przewlekłość jako nierażącą Sąd uznał jednocześnie, że skarga w części dotyczącej wydania postanowienia sygnalizacyjnego, o jakim mowa w art. 155 p.p.s.a. - jest nieuzasadniona.
Sąd zasądził też na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 120 w zw. z art. 119 pkt 4, art. 149 § 1a, art. 161 § 1 pkt 3 i art. 151 orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.