Uzasadnienie
Pismem z dnia 9 listopada 2015 r. M. J., K. G. oraz M. N., reprezentowani przez adwkokat J. T., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną hip. nr [...]. Skarżący wnieśli o wyznaczenie Prezydentowi terminu zakończenia sprawy, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie od organu na rzecz każdego ze skarżących sumę pieniężną w wysokości po 5000 zł oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie oraz wskazał, że pełnomocnik stron został poinformowany o wystąpieniu do Archiwum Państwowego w [...] o przesłanie dokumentów pozwalających określić datę utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością przez spadkobierców poprzedniego właściciela i o wyznaczeniu terminu zakończenia sprawy na dzień 31 lipca 2016 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz.
- 23) – powołana dalej jako: "k.p.a.". Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, a tym samym zasadne jest zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w określonym terminie. Poza sporem pozostaje okoliczność, iż organ nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość. Pomimo upływu określonego w art. 35 § 3 k.p.a. ustawowego terminu organ nie zakończył postępowania zainicjowanego wskazanym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin dla załatwienia przedmiotowego wniosku jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego.
Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość wpłynął do Prezydenta w dniu 4 lutego 2013 r. i od tego momentu rozpoczął swój bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że po wniesieniu wniosku, skarżący skierowali do organu ponaglenie z dnia 24 marca 2014 r., a następnie pismami z dnia 6 listopada 2013 r. oraz 16 lipca 2014 r. uzupełnili wniosek. Pismem z dnia 29 października 2014 r. skarżący skierowali do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta sprawy w terminie.
Pismem z dnia 29 kwietnia 2015 r. Prezydent poinformował pełnomocnika wnioskodawców, że z uwagi na analizę zgromadzonej dokumentacji, nie było możliwe wydanie decyzji w terminie przewidzianym w przepisach kodeks postępowania administracyjnego, jednocześnie informując, że załatwienie sprawy nastąpi w przewidywanym terminie do 30 lipca 2015 r. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin załatwienia sprawy wynoszący 2 miesiące. Postanowienie Wojewody wpłynęło do Prezydenta w dniu 24 lipca 2015 r. Pismem z dnia 27 kwietnia 2016 r. Prezydent zwrócił się do Archiwum Państwowego w [...] o nadesłanie niezbędnych dokumentów. Jednocześnie organ poinformował pełnomocnika wnioskodawców, że wniosek o odszkodowanie zostanie rozpatrzony po zgromadzeniu całości dokumentacji, w przewidywanym terminie do 31 lipca 2016 r.
Z akt administracyjnych sprawy wynika zatem, że po otrzymaniu wniosku o przyznanie odszkodowania, organ pierwszą czynność ukierunkowaną na merytoryczne załatwienie sprawy podjął dopiero w dniu 27 kwietnia 2016 r., a więc po ponad trzyletniej bezczynności, występując do Archiwum Państwowego w [...] o stosowaną dokumentację. Jednakże nie sposób nie zauważyć, że powyższą czynność podjął dopiero w konsekwencji wniesienia przedmiotowej skargi na bezczynność organu, co wynika z daty jej wpływu (tj. 13 listopada 2015 r.).
Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Brak bowiem podejmowania przez tak znaczny okres czasu działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Nie można pominąć również faktu, że organ prowadząc postępowanie przez ponad dwa lata nie informował stron o przyczynach niedotrzymania terminu, co stoi w rażącej sprzeczności z treścią art. 36 k.p.a.
Z tych względów Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Jednocześnie w ocenie Sądu brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej. Wymierzenie grzywny lub przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. są bowiem dodatkowymi środkami o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, które powinny być stosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji (lub jednej z nich) organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z k.p.a. W ocenie Sądu, taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Z uwagi na brak wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie sumy pieniężnej w określonej wysokości Sąd oddalił skargę w tym zakresie.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 149 § 1 i 1a p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 3 wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.).