Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] lipca 2017 r. [...] (dalej jako: skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2012 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] maja 1955 r. nr [...], orzekającego o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], w części dotyczącej gruntu stanowiącego obecnie własność Województwa [...] (dz. nr ew. 81 w obrębie 3-01-10), zarzucając Kolegium brak podejmowania działań bezpośrednio zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności.
W związku z powyższym skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji oraz o zasądzenie od organu na ich rzecz kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, jako niezasadnej, wskazując, że przyczyną niezachowania terminu do rozpoznania wniosku jest nadmierne obciążenie wpływającymi sprawami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - powoływana dalej jako "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli jej przedmiotem jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Na tej podstawie możliwe było zatem rozpoznanie niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Oceniając merytorycznie zasadność skargi podkreślić trzeba, że zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został wydany, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności, jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznania sprawy (jak też zaniechanie) oraz stopień przekroczenia terminów mają natomiast znaczenie przy ocenie przez Sąd, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., czy też nie.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Kolegium, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie rozpoznało wniosku z dnia [...] maja 2012 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego oraz nie wydało rozstrzygnięcia w sprawie, a więc nadal pozostaje w zwłoce.
W związku z powyższym, zarzut bezczynności organu w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem organowi dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając dwumiesięczny termin załatwienia sprawy Sąd miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu, analiza materiału dokumentacyjnego potwierdza, iż wyznaczony termin jest terminem rozsądnym i realnym, w którym możliwe jest zakończenie przedmiotowego postępowania nadzorczego bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał.
Przechodząc zaś do oceny charakteru zaistniałej zwłoki w załatwieniu sprawy stwierdzić należy, że przybrała on postać kwalifikowaną, tj. mającą miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13).
Zdaniem Sądu taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika, iż po ponownym przekazaniu w dniu 29 września 2016 r. przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa wniosku skarżących do Kolegium jako organu właściwego w sprawie, pierwszą czynność Kolegium podjęło dopiero w dniu 24 lutego 2017 r., to jest po pięciu miesiącach od otrzymania akt sprawy. Czynność ta podjęta została po monitach pełnomocnika skarżących z [...] listopada 2016 r. oraz [...] stycznia 2017 r. oraz złożeniu przez skarżących pismem z [...] grudnia 2016 r. wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Kolejną czynność w postaci zawiadomienia o wszczęciu postępowania z [...] sierpnia 2017 r. Kolegium podjęło dopiero po złożeniu przez skarżących skargi do Sądu na bezczynność organu.
W ocenie Sądu, powyższych działań organu nadzoru podejmowanych w kilkumiesięcznych odstępach czasu, a także dopiero po złożeniu przez strony wezwania do usunięcia naruszenia prawa oraz skargi na bezczynność, nie można uznać za efektywne i skuteczne. Taki sposób procedowania pozostaje zatem w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania i prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej. Rację mają więc skarżący zarzucając organowi, iż na skutek zaniechania podejmowania przez szereg miesięcy czynności w sprawie dopuścił się on rażącej obrazy norm zawartych w przepisach art. 8, 12 oraz 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23).
Z powyższych względów, Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).