Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 20 grudnia 2013 r. Z. P. i W. M. wystąpili do Prezydenta [...] o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. [...], objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).
Pismem z dnia 20 stycznia 2014 r. wnioskodawcy wystąpili do Wojewody [...] z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie przez Prezydenta [...].
Pismami z dnia 6 lutego 2014 r. Prezydent [...] wystąpił do Biura Geodezji i Katastru Urzędu Miasta [...] oraz Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta [...] o nadesłanie akt własnościowych nieruchomości, kopii mapy ewidencyjnej i wydruku informacji z ewidencji gruntów.
Pismem z dnia 18 marca 2014 r. organ wezwał pełnomocnika wnioskodawców do uzupełnienia wniosku poprzez dostarczenie, w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma pod rygorem umorzenia postępowania, dokumentów potwierdzających następstwo prawne wnioskodawców po poprzednich właścicielach przedmiotowej nieruchomości oraz dokumentu potwierdzającego, kto był właścicielem nieruchomości w przeddzień wejścia w życie powołanego dekretu z dnia 26 października 1945 r. Żądane powyżej dokumenty wpłynęły do organu w dniu 27 marca 2014 r.
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] uznał zażalenie z dnia 20 stycznia 2014 r. za nieuzasadnione, gdyż zostało wniesione przed upływem 2 miesięcznego terminu od złożenia wniosku odszkodowawczego.
Pismem z dnia 9 kwietnia 2014 r. wnioskodawcy ponaglili Prezydenta do zakończenia sprawy wskazując, że kwestie formalne zostały wyjaśnione a prawo własności wykazane.
Następnie, Z. P. i W. M., pismem z dnia 7 maja 2014 r., wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu ww. wniosku z dnia 20 grudnia 2013 r. o ustalenie odszkodowania
Prezydent [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie o ustalenie odszkodowania za opisaną nieruchomość do czasu zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku E. P. z dnia 25 maja 1949 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do ww. terenu.
Pismem z dnia 27 czerwca 2014 r. wnioskodawcy wystąpili do Wojewody [...] z zażaleniem na ww. postanowienie o zawieszeniu postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi z dnia 7 maja 2014 r., wyrokiem z dnia 30 czerwca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 316/14 stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz oddalił skargę w pozostałym zakresie z uwagi na zawieszenie postępowania administracyjnego.
Akta sprawy wraz z odpisem prawomocnego orzeczenia wpłynęły do Prezydenta [...] w dniu 8 października 2014 r.
Pismem z dnia 16 października 2014 r. organ zwrócił się do Wydziału Architektury i Budownictwa [...] o nadesłanie decyzji lokalizacyjnej i innych dokumentów określających jednoznacznie, kiedy nastąpiło przejęcie przedmiotowej nieruchomości.
Prezydent [...], po rozpatrzeniu wniosku E. P. z dnia 25 maja 1949 r., decyzją z dnia [...] października 2014 r., nr [...] odmówił ustanowienia na rzecz Z. P. i W. M. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego przy ul. [...], stanowiącego działkę ewidencyjną [...] w obrębie [...].
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta [...] zawieszające postępowanie o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość. Wskazał, że dopiero kwestia odmowy uwzględnienia wniosku E. P. z dnia 25 maja 1949 r. o przyznanie wieczystego użytkowania do gruntu lub umorzenie postępowania administracyjnego w tej kwestii daje podstawę do rozstrzygnięcia sprawy odszkodowania.
Prezydent [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] podjął zawieszone postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za przejętą nieruchomość.
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] uznał zażalenie wnioskodawców z dnia 5 listopada 2014 r. na bezczynność Prezydenta za nieuzasadnione.
Z. P. i W. M., reprezentowani przez adwokata I. R., pismem złożonym w organie w dniu 7 maja 2015 r. (opatrzonym datą 7 maja 2014 r.) ponownie wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z dnia 20 grudnia 2013 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. [...]. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że w sprawie zostały ustalone wszystkie kwestie formalne i nic nie stoi na przeszkodzie w wydaniu decyzji administracyjnej. Tymczasem, organ nie rozpoznał opisanego wniosku w terminie prawem przewidzianym, nie poinformował skarżących o przyczynach zwłoki i nie podał nowego terminu zakończenia sprawy. W ocenie skarżących organ naruszył art. 8 i 12 k.p.a.
Pismem z dnia 22 czerwca 2015 r. Prezydent [...] poinformował pełnomocnika wnioskodawców, że w chwili obecnej trwa analiza zgromadzonej dokumentacji oraz ze względu na dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwe zakończenie postępowania w terminie określonym przez art. 35 k.p.a. Jednocześnie, organ poinformował, że przewidywany termin zakończenia postępowania to 31 października 2015 r.
Odpowiadając na skargę, pismem z dnia 22 czerwca 2015 r., Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że w toku postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej, zaś pismem z dnia 22 czerwca 2015 r. pełnomocnik skarżących został poinformowany o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z przepisu art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej zwanej "k.p.a.") wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Z kolei, z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...] a tym samym zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest, iż Prezydent nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku Z. P. i W. M. z dnia 20 grudnia 2013 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. [...]. Przedmiotowy wniosek wpłynął do organu w dniu 20 grudnia 2013 r. i od tego momentu rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W okolicznościach tej sprawy wprawdzie trzeba mieć na względzie, że postępowanie od dnia [...] czerwca 2014 r. do dnia [...] stycznia 2015 r. było zawieszone, jednakże po jego podjęciu Prezydent [...] nadal nie wydał merytorycznego rozstrzygnięcia, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu.
Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku odszkodowawczego w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin dwumiesięczny dla załatwienia wniosku odszkodowawczego jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia merytorycznego.
Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka nie zaszła w niniejszej sprawie. Na uwadze należy bowiem mieć fakt, iż postępowanie od dnia [...] czerwca 2014 r. do dnia [...] stycznia 2015 r. było zawieszone, co skutkowało wstrzymaniem biegu terminów. W niniejszej sprawie zaszła bowiem konieczność uprzedniego rozpatrzenia wniosku E. P. z dnia 25 maja 1949 r. o przyznanie wieczystego użytkowania do przedmiotowego gruntu.
Rozpoznanie ww. wniosku nastąpiło decyzją z dnia [...] października 2014 r. Zatem, potrzeba rozpoznania powyższego wniosku z 1949 r. spowodowała również, że Prezydent [...] nie rozpoznał opisanego wniosku odszkodowawczego w terminie ustawowym. Fakt ten niewątpliwie wpłynął na wydłużenie czasu postępowania w sprawie, jednakże nie z winy Prezydenta [...]. Jednocześnie z akt postępowania administracyjnego wynika, iż organ dokonywał czynności w celu skompletowania materiału dowodowego sprawy, ponadto zaistniała również konieczność uzupełnienia wniosku odszkodowawczego o dokumenty potwierdzające następstwo prawne wnioskodawców po poprzednich właścicielach nieruchomości oraz dokumentu potwierdzającego, kto był właścicielem nieruchomości w przeddzień wejścia w życie powołanego dekretu z dnia 26 października 1945 r. Ponadto, organ dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 k.p.a. poprzez poinformowanie stron o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i wskazanie nowego terminu zakończenia postępowania.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. - orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku.
Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 200 w związku art. 205 § 2 p.p.s.a.
- - ---------------------- 1