Uzasadnienie
A.C., A.P., B.K., B.O., B.P., D.D., D.G., E.C., E.K., H.A., J.T., K. C., M.S., M.D. i Z.M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...].
W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił m.in., wnioskiem z dnia 25 września 1998r. B.K. i E.P. wystąpiły o odszkodowanie za nieruchomość [...], położoną przy ul. [...] o pow. [...] m2, pochodzącą z dawnej nieruchomości hipotecznej "[...]" nr [...]- obecnie stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...], z obrębu [...] oraz pozostałej nieruchomości pochodzącej z dawnej nieruchomości hipotecznej "[...]" o powierzchni [...]m2.
Prezydent W. decyzją z dnia [...] października 2012r. nr [...], odmówił przyznania odszkodowania za ww. nieruchomość.
Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] decyzja nr [...] z dnia [...] stycznia 2013r. uchylił zaskarżona decyzje w całości i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Pełnomocnik wnioskodawców złożył do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność organu. Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2013r. uwzględnił zażalenie i wyznaczył Prezydentowi W. termin do 31 stycznia 2014r. na załatwienie sprawy w przedmiocie odszkodowania.
W wyznaczonym przez Wojewodę [...] terminie sprawa nie została zakończona.
Po interwencji skarżących, zostali oni przez organ poinformowani, ze Biuro Gospodarki Nieruchomościami przewiduje rozpatrzenie ich wniosku o odszkodowanie do dnia 30 kwietnia 2015r. z uwagi na konieczność opracowania geodezyjnego, odnoszącego się do daty przejęcia części nieruchomości przy u. [...] w W. pod budowę ul. [...].
Skarżący podnosili, że pomimo tego iż przedmiotowe opracowanie zostało już sporządzone organ nie zakończył sprawy.
W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Organ przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania podkreślając, że opisana wyżej nieruchomość znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) a postępowanie o odszkodowanie toczy się w oparciu a treść art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014r., poz. 518 ze zm.).
Pismem z dnia 18 czerwca 2015r. organ wystąpił do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami o przesłanie akt lokalizacyjnych dotyczących ww. nieruchomości oraz o kserokopii decyzji komunalizacyjnej.
Pismem z tej samej daty, pełnomocni stron został poinformowany przez organ o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym zakończeniu postępowania.
Tym samym zdaniem Prezydenta W. skarga na bezczynność nie jest zasadna i powinna zostać oddalona. Organ podkreślił ponadto, że w toku postępowania strony były informowane o gromadzeniu materiału dowodowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona.
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa).
Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa).
W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu.
Instytucja skargi na bezczynność organu ma natomiast na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.
W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Analiza dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wskazuje, że wniosek o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość został złożony w dniu 25 września 1998r.
Zauważyć należy, że z przekazanych do Sądu akt administracyjnych sprawy wynika co prawda, iż organ podejmował czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia. Występowano do różnego rodzaju podmiotów i instytucji o przesłanie dokumentów i informacji niezbędnych do ustalenia istnienia przesłanek określonych w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, umożliwiających przyznanie stosownego odszkodowania. Jednakże – co wymaga podkreślenia – nie można uznać, że działania te podejmowane były zgodnie z zasadami określonymi w powołanych wyżej przepisach kpa. Działanie organu było bowiem nieefektywne, powodujące nieuzasadnione przestoje w rozpoznaniu sprawy. Organ podejmował nieliczne czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i – co istotne - podejmowane one były zazwyczaj po interwencji ze strony skarżących, oraz po wniesieniu zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie.
Prezydent W. nie dochował też terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] listopada 2013 r., mocą którego uznano zażalenie skarżących za uzasadnione i wyznaczono termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia do dnia 4 stycznia 2013 r. Do dnia rozpoznania skargi na bezczynność stosowna decyzja nie została wydana, pomimo że organ wskazywał zakończenie sprawy do dnia 31 października 2015r. (pismo z dnia 18.06.2015r.).
W ocenie Sądu okoliczności powyższe jednoznacznie wskazują, że skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Nie ulega wątpliwości, że wskazany organ nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Jak wskazano czynności mające na celu załatwienie sprawy i wydanie stosownego rozstrzygnięcia podejmowane były sporadycznie, w dużych odstępach czasu. Zgodnie zaś z art. 149 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, Sąd zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności.
Jednocześnie uwzględniając skargę na bezczynność Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, że wobec podejmowania przez Prezydenta W. jedynie nielicznych czynności mających na celu zakończenie sprawy i podejmowania ich ze znacznym przekroczeniem terminów określonych w kpa, a także z uwagi na fakt, że postępowanie toczy się już od wielu lat, zaistniała w sprawie bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa.
Sąd uznał jednocześnie, że zasadnym jest zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o odszkodowanie w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Organ sam bowiem przewidywał zakończenie postępowania do 31 października 2015r., zatem termin wyznaczony przez Sąd winien być możliwy do zachowania przy dołożeniu należytej staranności.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.