Uzasadnienie
Pismem z dnia 29 maja 2015 r. M. C. i M. C., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w [...] przy Al. [...]. Skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do wydania decyzji w przedmiocie złożonego wniosku w terminie 14 dni od zwrotu akt.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w niniejszej sprawie została wydana decyzja z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...], którą umorzono przedmiotowe postępowanie. Jednocześnie Prezydent [...] wskazał, że opóźnienie w rozpoznaniu sprawy związane było ze znacznym stopniem jej skomplikowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.")w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 sierpnia 2015 r., mającym zastosowanie w sprawie, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W sprawie niniejszej, w związku z wydaniem przez Prezydenta [...] decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w [...] przy Al. [...], orzekanie o zobowiązaniu organu do wydania decyzji stało się bezprzedmiotowe. Rozpoznanie wniosku z dnia 21 stycznia 2014 r. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności powoduje bowiem, iż brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do rozstrzygnięcia sprawy. Decyzja Prezydenta [...] Warszawy z dnia [...] czerwca 2015 r. stanowi akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego, po wyczerpaniu przez stronę administracyjnego toku instancji. Z tych też względów, Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z dnia 21 stycznia 2014 r.
Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub (jak w niniejszej sprawie) przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast, o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu.
Oceniając skargę w tym zakresie uznać należy, że postępowanie było prowadzone przewlekle. Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 - dalej jako: "k.p.a."), organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W rozpoznawanej sprawie Prezydent [...] nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów prawa. Z analizy akt sprawy wynika, że wniosek wpłynął do organu w dniu 21 stycznia 2014 r. W dniu 7 lutego 2014 r. skarżący zostali wezwani do uzupełnienia wniosku oraz poinformowani przewidywanym terminie zakończenia sprawy (wrzesień 2014 r.).
W kwietniu 2014 r. organ zwrócił się do różnych instytucji o podanie informacji, czy toczą się postępowania administracyjne dotyczące prawidłowości nabycia przedmiotowej nieruchomości. W dniu 7 lipca 2014 r. Prezydent [...] zlecił sporządzenie operatu szacunkowego przedmiotowej nieruchomości, po przeprowadzeniu przetargu w trybie zamówień publicznych o wyłonienie rzeczoznawcy majątkowego. Operat został złożony do akt sprawy w dniu 19 sierpnia 2014 r. Następnie pismem z 17 września 2014 r. organ zwrócił się do skarżących o udzielenie wyjaśnień w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej. Odpowiedź na to pismo wpłynęła od M. C. w dniu 23 października 2014 r., zaś od M. C. w dniu 13 lutego 2015 r. W dniu 16 marca 2015 r. pełnomocnik skarżących złożył zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania, zaś postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. Wojewoda [...] uznał wniesione zażalenie za nieuzasadnione.
W dniu [...] czerwca 2015 roku została zaś wydana przez organ decyzja w przedmiocie złożonego wniosku. W konsekwencji, Sąd stwierdził że rozpoznanie przez organ sprawy nastąpiło z naruszeniem terminów przewidzianych w kpa.
Przystępując jednak do oceny czy przewlekłość miała charakter rażący należy w pierwszej kolejności zdefiniować pojęcie "rażącego naruszenia prawa".
W orzecznictwie przyjmuje się, że kwalifikacja naruszenia prawa jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podnosi się, że rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a. jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Rażące naruszenie prawa dotyczyć może w szczególności zawartych w k.p.a. przepisów o terminach załatwienia sprawy administracyjnej poprzez ich ewidentne (oczywiste) niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie. Przyjmuje się, że w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Innymi słowy, samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być znaczne i niezaprzeczalne a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być pozbawione racjonalnego (prawnego) uzasadnienia (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, LEX nr 1218894; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt II SAB/Gd 29/13, LEX nr 1368782; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt III SAB/Gd 13/13, LEX nr 1368959; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 października 2014 r., sygn. akt II SAB/Łd 124/14, LEX nr 1534558).
W przedmiotowej sprawie zdaniem sądu nie można dopatrzyć się rażącego naruszenia prawa przy prowadzeniu postępowania, gdyż prowadzone postępowanie wymagało wykonania szeregu czynności w sprawie, które nie wszystkie były zależne od organu (vide: opinia biegłego rzeczoznawcy oraz informacja M. C. przekazana po blisko 4 miesiącach od wezwania). W tej sytuacji Sąd na podstawie przywołanego powyżej przepisu uznał, że przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 2 wyroku. W punkcie 1 wyroku orzeczono na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.