Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 20 listopada 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 488/13

Uzasadnienie

1. I. Stan faktyczny
2. 1. H. P. i R. P. (dalej powoływani jako skarżący) w dniu 5 sierpnia 2013 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...] (ozn. hip. [...]) w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W skardze wskazali, że w dniu [...] sierpnia 2009 r. złożyli wniosek o przyznanie odszkodowania za opisaną nieruchomość jednak, z uwagi na toczące się postępowanie dotyczące odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] odmawiającej ustanowienia użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości, rozpoznanie tego wniosku nie było możliwe. W dniu [...] lipca 2012 r. decyzją nr [..] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. umorzyło postępowanie odwoławcze, czego skutkiem stało się możliwym rozpocznie wniosku skarżących z dnia [...] sierpnia 2009 r. Organ od tego czasu zwrócił się w dniu [...] października 2012 r. do Biura [...] o przekazanie informacji dotyczących nieruchomości. Ponadto pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. organ wystąpił do Delegatury [...] o informacje dotyczące nieruchomości. Wobec niezałatwienia sprawy w terminie skarżący wystąpili z zażaleniem z dnia [...] stycznia 2013 r. na bezczynność organu, który pismem z dnia [...] lutego 2013 r. skierował do strony zawiadomienie, na podstawie art. 36 Kpa, wskazując termin załatwienia sprawy do dnia [...] czerwca 2013 r. Termin ten nie został jednak dotrzymany
3. 2. Wojewoda [..] postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. nr [..] uznał zażalenie skarżących za nieuzasadnione. Akta zostały zwrócone do organu I instancji w dniu [...] marca 2013 r. Prezydent W. pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. zwrócił się do Wydziału [...]o udzielenie informacji w sprawie oraz pismem z tej samej daty wskazał pełnomocnikowi skarżących przyczyny niezałatwienia sprawy i podał, że decyzja zostanie wydana do dnia [...] grudnia 2013 r. Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. organ wystąpił do Dyrektora [...] o nadesłanie potrzebnych dokumentów.
4. 3. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Organ przedstawił opis postępowania w sprawie oraz wskazał, że pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. skarżący zostali poinformowani o stanie sprawy i terminie zakończenia postępowania. Organ wskazał na brak odpowiedzi z Archiwum [...]. Ponadto w sprawie została w dniu [...] marca 1976 r. wydana już decyzja odszkodowawcza za część przedmiotowej nieruchomości tj. za działkę ozn. nr hip [...], a zatem sprawa o przyznanie odszkodowania za część nieruchomości została zakończona ostateczną decyzją.
5. II. Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Skarga jest zasadna.

1. Bezczynność organu w ramach postępowania o ustalenie odszkodowania ma doniosłe znaczenie, ponieważ może prowadzić do naruszenia konstytucyjnej zasady prawa do słusznego odszkodowania, które powinno być wypłacone w rozsądnym terminie. Ponadto może prowadzić do naruszenia art. 1 I Protokołu do Konwencji Praw Człowieka i Obywatela.

Jak wskazuje Trybunał Praw Człowieka w swoim orzecznictwie, ekwiwalentność odszkodowania może zostać zaburzona poprzez nieuzasadnione opóźnienie w jego wypłacie (zobacz Almeida Garrett, Mascarenhas Falcão i inni przeciwko Portugali, nr. 29813/96 and 30229/96, § 54, ECHR 2000-I). Nieuzasadnione opóźnienie w wypłacie odszkodowania z tytułu przejęcia nieruchomości prowadzi do zwiększenia szkody majątkowej osób, którym przejęto nieruchomości, stawiając ich w pozycji niepewności prawnej (Akkus v. Turkey, 9 July 1997, § 29, Reports 1997-V).

Przy tym opóźnienia spowodowane złożonym charakterem sprawy nie mogą usprawiedliwiać opóźnienia, które przekraczają granice racjonalności (patrz wyrok Trybunału z 27 lipca 2010 r. Czajkowska przeciwko Polsce skarga nr 15952/09).

Ponadto art. 17 Europejskiej Karty Praw Podstawowych stanowi, że nikt nie może być pozbawiony swojej własności, chyba że w interesie publicznym, w przypadkach i na warunkach przewidzianych w ustawie, za słusznym odszkodowaniem za jej utratę wypłaconym we właściwym terminie.

Powyższe normy kreują obowiązek wypłaty odszkodowania we właściwym terminie. Dlatego ocena bezczynności w ramach postępowań odszkodowawczych ma szczególny wymiar, który Sąd zawsze musi mieć na uwadze.

2. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jednocześnie w przypadku skargi na bezczynność, dokonując badania jej zasadności, Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.

3. W rozpoznawanej sprawie – w ocenie Sądu – organ nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Przedmiotowe postępowanie o ustalenie odszkodowania zostało wszczęte wnioskiem skarżących z dnia [...] sierpnia 2009 r. Wobec niezałatwienia przez organ sprawy w terminie wynikającym z Kodeksu postępowania administracyjnego, skarżący wystąpili do Wojewody [...] z zażaleniem na bezczynność Prezydenta w rozpoznaniu opisanego wniosku. Wojewoda postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r., uznał wprawdzie powyższe zażalenie za nieuzasadnione, jednakże od tego czasu organ nie podjął w zasadzie żadnych czynności. Z akt sprawy wynika bowiem, iż w dniu [...] marca 2013 r. akta sprawy zostały zwrócone do organu I instancji, a zatem powstaje pytanie czy pisma organu z dnia [...] sierpnia 2013 r. mogą stanowić wystarczającą podstawę do uznania, że organ nie jest bezczynny. Zauważyć przy tym należy, że Prezydent działa w sposób, który sprzyja wydłużaniu prowadzenia tego postępowania, a w aktach brak jest dokumentacji (oprócz wystąpienia do Urzędu [...] oraz do Archiwum [...] z czynności organu, które w sposób zasadniczy prowadziłyby do jego zakończenia. Wobec czego w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że przedmiotowa skarga na bezczynność jest w pełni uzasadniona.

4. Jednocześnie Sąd uznał, iż zaistniała w sprawie bezczynność, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 Kpa można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide: wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., sygn. akt II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., sygn. akt II SAB/Gd 30/11 – dostępne w CBOSA). Jak natomiast wynika z akt administracyjnych sprawy, wniosek o odszkodowanie został złożony w sierpniu 2009 r. jednak do czasu ostatecznego zakończenia decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. postępowania dotyczącego odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2006 r. odmawiającej ustanowienia użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości merytoryczne rozpoznanie w/w wniosku nie było możliwe. Do tego też czasu organ nie mógł podjąć czynności zmierzających do określenia, czy grunt objęty roszczeniem odszkodowawczym spełnia przesłanki z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Jednocześnie zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, wyznaczony termin 5-miesięczny dla załatwienia wniosku odszkodowawczego jest terminem, dającym racjonalną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego sprawy oraz wartości nieruchomości. Przy czym wyznaczony termin do rozpoznania w/w wniosku jest terminem, który w stanie faktycznym sprawy daje realną możliwość wydania ostatecznej decyzji bez konieczności występowania przez stronę ze skargą mającą na celu wykazanie, że organ nie wykonał wyroku..

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy