Uzasadnienie
Pismem z dnia 14 listopada 2011 r. B.L., H.L. i Z.L. - reprezentowani przez radcę prawnego J.K. - wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta W. postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku P.L. z dnia 21 października 2000 r. w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], opisaną w księdze wieczystej "[...]" działka nr [...].
Z akt sprawy wynika, że P.L. pismem z dnia 21 października 2000 r. wystąpił o przyznanie nieruchomości zamiennej w ranach odszkodowania za wywłaszczoną dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. nr 50, poz. 279) nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], opisaną w księdze wieczystej "[...]" działka nr [...]. W toku postępowania Prezydent W. zakwalifikował przedmiotowe podanie jako wniosek o przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.), dalej: ugn.
Decyzją z dnia [...] czerwca 1974 r., nr [...] Naczelnik Dzielnicy [...] odmówił przyznania odszkodowania za nieruchomość [...] przy ul. [...]. Ww. rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją Prezydenta W. z dnia [...] lipca 1974 r., nr [...].
W dniu 17 sierpnia 2009 r. do Ministerstwa Infrastruktury wpłynął wniosek B.L., H.L. i Z.L. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 1974 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] czerwca 1974 r.
Pismem z dnia 4 grudnia 2009 r. B.L., H.L. i Z.L. wnieśli do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta W. w terminie sprawy przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], opisaną w księdze wieczystej "[...]" działka nr [...].
Prezydent W., w związku z toczącym się postępowaniem nadzorczym przed Ministrem Infrastruktury, postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] zawiesił z urzędu, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, postępowanie z wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość przy ul. [...].
Mając na uwadze ww. rozstrzygnięcie z dnia [...] lutego 2010 r. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] uznał zażalenie z dnia 4 grudnia 2009 r. na niezałatwienie sprawy w terminie za nieuzasadnione. Następnie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] uchylił rozstrzygnięcie z dnia [...] lutego 2010 r. zawieszające z urzędu postępowanie odszkodowawcze i przekazał sprawę do ponownego rozstrzygnięcia organowi pierwszej instancji.
W dniu [...] stycznia 2011 r. Minister Infrastruktury wydał decyzję nr [...], którą stwierdził nieważność decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lipca 1974 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] czerwca 1974 r., nr [...], którymi odmówiono przyznania odszkodowania za nieruchomość [...] przy ul. [...].
W związku z nierozpoznaniem wniosku z dnia 21 października 2000 r. B.L., H.L. i Z.L. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyżej wskazaną skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta W. postępowania. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że postępowanie przed Prezydentem W. toczy się od ponad 11 lat i organ nie podjął żadnych istotnych działań zmierzających do zakończenia postępowania zainicjowanego przedmiotowym wnioskiem, mimo zakończenia postępowania wyjaśniającego. Pomiędzy kolejnymi wyznaczeniami dodatkowych terminów załatwienia sprawy Prezydent nie podejmował żadnych konstruktywnych czynności i w konsekwencji prowadził postępowanie w sposób przewlekły.
Odpowiadając na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie podnosząc, że Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] uznał zażalenie wniesione przez skarżących na bezczynność Prezydenta W. za nieuzasadnione. W treści odpowiedzi organ podał, że pełnomocnik skarżących pismem z dnia 15 września 2011 r. został poinformowany, że z uwagi na złożony charakter postępowania i bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań przedmiotowe postępowanie zostanie zakończone do 30 grudnia 2011 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że realizacja zasady ogólnej - szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 Kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku z dnia 21 października 2000 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość. Przy czym z przepisu art. 35 § 1 i 2 Kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.
Nadto w świetle art. 36 § 1 i 2 Kpa wymagane jest, aby o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
Sąd rozpoznający sprawę prezentuje pogląd, że organ przewlekle prowadzi postępowanie nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego.
W rozpoznawanej sprawie, po wpłynięciu - w dniu 26 października 2000 r. -wniosku P.L. z dnia 21 października 2000 r., po stronie organu powstał obowiązek, wynikający z art. 104 § 1 Kpa, załatwienia w drodze decyzji, bez zbędnej zwłoki, sprawy administracyjnej w terminie określonym w art. 35 § 1 i 3 Kpa.
W oparciu o powyższe Sąd stwierdził, że organ administracji publicznej zmierza do załatwienia sprawy, jeżeli prowadzi postępowanie w zgodzie ze standardami wskazanymi w powołanych wyżej przepisach. Jeżeli tak nie jest, to występuje przypadek niezałatwienia sprawy w terminie, a więc pozostawania przez organ w bezczynności, bądź też mamy do czynienia z przewlekłością postępowania administracyjnego.
Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Prezydent W. rozpoznając wniosek z dnia 21 października 2000 r. przekroczył terminy zakreślone w wyżej wskazanych przepisach, bowiem jak wynika z akt administracyjnych, od dnia złożenia wniosku do dnia wyrokowania, pomimo kilkukrotnego wyznaczania dodatkowego terminu załatwienia sprawy, Prezydent nie zakończył postępowania.
Jedynymi czynnościami podejmowanymi w sprawie – przed wniesieniem skargi, a po wydaniu przez Wojewodę [...] postanowienia z dnia [...] kwietnia 2010 r. o uchyleniu postanowienia Prezydenta W. zawieszającego z urzędu postępowanie odszkodowawcze – były wystąpienia z dnia 11 marca 2011 r., 30 marca 2011 r. i 18 maja 2011 r. do właściwych jednostek organizacyjnych Urzędu Miasta W. oraz Ministerstwa Infrastruktury o przesłanie wymienionych w ww. pismach dokumentów, niezbędnych do wydania decyzji na podstawie art. 215 ust. 2 ugn. Zarówno wskazane wyżej wystąpienia organu, jak i pismo z dnia 11 marca 2011 r. informujące strony o wyznaczeniu dodatkowego terminu załatwienia sprawy do dnia 30 czerwca 2011 r. wystosowane zostały dopiero po wezwaniu organu pierwszej instancji do zakończenia postępowania odszkodowawczego (pismo stron z dnia 16 lutego 2011 r.). Z powyższego wynika zatem, że po upływie ponad 10 lat Prezydent zorientował się, że nie posiada kompletnej dokumentacji niezbędnej do zakończenia postępowania.
Kolejne pismo informujące o niemożności załatwienia sprawy w terminie do 30 czerwca 2011 r. i wyznaczające okres do 30 grudnia 2011 r. opatrzone jest datą 15 września 2011 r. Pismo to również zostało wystosowane do stron dopiero po złożeniu kolejnego zażalenia z dnia 12 sierpnia 2011 r. na niezałatwienie sprawy w terminie.
Powyższe wskazuje, że organ pierwszej instancji przez okres ponad 11 lat podejmował niezwykle opieszale czynności, które tylko pozorowały pracę organu. Nie można bowiem niczym uzasadnić zwracanie się dopiero w 2011 r. do instytucji i podmiotów o przekazanie stosownych informacji i dokumentów. Świadczyć to może jedynie o nienależytym prowadzeniu postępowania.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności oraz wprowadzenie z dniem 17 maja 2011 r. restrykcyjnych przepisów dotyczących bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej, co związane jest z wejściem w życie ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz.U nr 34, poz. 173), a konkretnie jej art. 14 pkt 2, Sąd stwierdził, że Prezydent W. przewlekle prowadził postępowanie w sprawie z wniosku z dnia 21 października 2000 r. Ponadto przewlekłość ustalona w okresie od 17 maja 2011 r. (zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r.) do dnia wyrokowania była nadzwyczaj naganna i nosząca cechy rażącego naruszenia prawa, a w szczególności podstawowych zasad postępowania wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, jak również art. 35 oraz art. 36 Kpa. Prezydent nie wykazywał bowiem aktywności zmierzającej do załatwienia sprawy w formie procesowej, co wynikało wyłącznie i bezpośrednio z jego niedziałania i opieszałości.
Z tych względów, w okresie ocenianym na potrzeby zastosowania art. 149 § 1 zd. 2 p.p.s.a., postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem prawa, z uwagi na niepodjęcie żadnych, konkretnych, realnych i skutecznych prób zakończenia postępowania w sprawie i zignorowanie wszelkich terminów załatwienia sprawy.
W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.