Uzasadnienie
M. Ł. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w związku z nie rozpoznaniem przez organ kwestii odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] oznaczoną nr hip. [...] (dawniej hip. nr [...], działka nr [...]).
W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez jego ojca w [...] roku. Po śmierci ojca on stał się jedynym spadkobiercą nieruchomości. Skarżący podkreślił, że przez ponad 20 lat prowadził korespondencję z Urzędem Dzielnicy [...] o przywrócenie prawa własności. Wyjaśnił również, że po uzyskaniu w 2009 r. informacji, że właściwym do prowadzenia tego typu spraw jest Biuro Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] w dniu 26 stycznia 2009 r., złożył wniosek o przywrócenie prawa własności (odszkodowanie) dołączając stosowne dokumenty. Wobec przedłużającego się terminu rozstrzygnięcia sprawy zwrócił się do Wojewody [...] z prośbą przyspieszenie postępowania, a organ postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r., uznał zażalenie za uzasadnione wyznaczając organowi termin rozstrzygnięcia sprawy do dnia 31 lipca 2012 r. Jednak termin rozstrzygnięcia sprawy nie został dotrzymany.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że strona została poinformowana o tym, że decyzja kończąca postępowanie zostanie wydana do dnia 28 lutego 2013 r. Ponadto organ wskazał, że w toku postępowania zgromadził szereg materiałów mających na celu sprawdzenie czy nieruchomość, która jest przedmiotem postępowania spełnia przesłanki kwalifikujące do przyznania odszkodowania. Natomiast dodatkowych wyjaśnień wymaga kwestia daty w której następcy prawni dawnego właściciela zostali pozbawieni możliwości faktycznego władania przedmiotową nieruchomością.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej jako p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność organów oraz przewlekłe prowadzenie postępowania. Skargę należało uznać za uzasadnioną, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie.
Stan faktyczny sprawy jest między stronami niesporny.
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a). W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). W orzecznictwie sądowo-administracyjnym podkreśla się z kolei, że z bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie, albo - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.
W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – Prezydent [...] nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślić należy, że z analizy dokumentów znajdujących się aktach administracyjnych sprawy, przekazanych do Sądu wraz ze skargą z dnia 4 października 2012 r., wynika, iż od dnia wystąpienia przez skarżącego z ponownym wnioskiem z dnia 26 stycznia 2009 r., o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość, do dnia złożenia skargi na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Prezydent [...] nie podjął rozstrzygnięcia i nie wydał decyzji merytorycznej w sprawie.
Również mimo wyznaczenia przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] daty 31 lipca 2012 r., jako daty wydania rozstrzygnięcia, organ nie rozpoznał wniosku. Co oznacza, że Prezydent [...] pozostaje w dacie wydania niniejszego wyroku w bezczynności, a skarga jest uzasadniona.
Nie ulega bowiem wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu Prezydent [...] uchybił powołanym wyżej przepisom k.p.a. Nie można również przyjąć, że wskazany organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. W szczególności powołane w odpowiedzi na skargę przesłanki opóźnienia w wydaniu decyzji - to jest konieczność ustalenia daty, w której następcy prawni dawnego właściciela zostali pozbawieniu możliwości faktycznego władania nieruchomością, nie stanowi nadzwyczajnej przeszkody, która nie mogła zostać wyjaśniona na wcześniejszym etapie postępowania.
Dokumentacja zgromadzona w aktach sprawy wskazuje również na to, że Prezydent [...] w toku prowadzonego postępowania zainicjowanego wnioskiem z dnia 26 stycznia 2009 r., nie informował skarżącego na bieżąco o przyczynach zwłoki, do czego obligowała go treść przepisu art. 36 k.p.a. Dopiero uruchomienie przez stronę trybu "zażaleniowego z art. 37 k.p.a." spowodowało, że Prezydent [...] w skierowanym do M. Ł. piśmie z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] wskazał na możliwy termin rozpoznania wniosku.
Stosownie do treści przepisu art. 149 § 1 p.p.s.a., uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, Sąd zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jednocześnie uwzględniając skargę na bezczynność Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z tych względów na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. organ został zobowiązany do załatwienia wniosku skarżącej w terminie dwu miesięcznym od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem. Wyznaczając taki termin Sąd uznał, że będzie on wystarczający do zakończenia postępowania w sprawie.
Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność nosi znamiona rażącego naruszenia prawa. Mimo bowiem dwukrotnego wyznaczenia terminu, w którym miałaby zostać wydana decyzja (por. pisma Prezydenta [...] z dnia 25 kwietnia 2012 r., i z dnia 5 listopada 2012 r.) sprawa nie została zakończona wydaniem decyzji administracyjnej.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.