Uzasadnienie
J. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 23 grudnia 2005 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W., zajętą pod drogę publiczną – ul. [...], oznaczoną jako działka ewid. nr [...] z obrębu [...] oraz działka ewid. nr [...] z obrębu [...].
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że pismem z dnia 23 grudnia 2005 r. W. N. i J. N. złożyli wniosek o wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogi publiczne, tj. ul. [...] – działka nr [...] z obrębu [...] oraz działka nr [...] z obrębu [...]; ul. [...] – działka nr [...] z obrębu [...] oraz działka nr [...] z obrębu [...]; Al. [...] – działka nr [...] z obrębu [...] oraz działka nr [...] z obrębu [...].
Współwłaścicielami w/w nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. byli m.in. W. N. (w udziale 90/504 części), J. B. N. (w udziale 90/504 części) oraz P. S. K. (w udziale 180/504 części).
Ostatecznymi decyzjami z dnia [...] sierpnia 2010 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie:
- 1. przez Powiat [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], obręb [...] oraz działka nr [...], obręb [...] (decyzja nr [...]);
- 2. przez Gminę W. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], obręb [...] oraz działka nr [...], obręb [...] (decyzja nr [...]);
- 3. przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości zajętej pod część drogi krajowej nr [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] oraz jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] (decyzja nr [...]).
Z uwagi na brak rozstrzygnięcia w sprawie dotyczącej wniosku o odszkodowanie z dnia 23 grudnia 2005 r., skarżący wraz z W. N. pismem z dnia 15 maja 2013 r. wnieśli zażalenie na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta W. postępowania. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył organowi I instancji dodatkowy termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 2 miesiące od daty doręczenia postanowienia. Termin upłynął z dniem 1 września 2013 r.
Decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...] Prezydent W. ustalił odszkodowanie za grunt oznaczony jako działki ewidencyjne nr [...] oraz nr [...], stanowiący własność Miasta W., zajęty pod drogę publiczną ([...]) ul. [...] w udziale 10/28 części w nieruchomości na rzecz J. N. oraz W. N. oraz odmówił uwzględnienia wniosku P.K.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] Prezydent W. ustalił odszkodowanie za nieruchomość oznaczoną jako działki ewidencyjne nr [...] oraz nr [...], stanowiącą własność Skarbu Państwa, zajętą pod drogę publiczną (drogę krajowa nr [...]) – [...] w udziale 10/28 części w nieruchomości na rzecz J. N. oraz W. N. oraz odmówił uwzględnienia wniosku P. K. J. N. pismem z dnia 18 sierpnia 2014 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 23 grudnia 2005 r. w części dotyczącej nieruchomości zajętej pod ul. [...] (drogę gminną), stanowiącej działki nr [...] z obrębu [...] oraz nr [...] z obrębu [...]. Skarżący wniósł o zobowiązanie Prezydenta W. do wydania decyzji w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi J. N. podał, że w piśmie z dnia 18 października 2013 r. organ wyjaśnił, iż w przedmiotowej sprawie zebrano kompletny materiał dowodowy, lecz nie było możliwe rozpatrzenie sprawy w terminie określonym przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2013 r. tj. do 1 września 2013 r., z uwagi na brak wystarczającej ilości środków finansowych niezbędnych do realizacji decyzji. Jednocześnie, powołując się na art. 36 Kpa, organ poinformował, że załatwienie sprawy w odniesieniu do działki ewid. nr [...] z obrębu [...] i działki ewid. nr [...] z obrębu [...] nastąpi nie później niż do 31 grudnia 2014 r. Skarżący zaznaczył, że z ustnie uzyskanych w czerwcu 2014 r. informacji od pracowników Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W., potwierdzonych w piśmie organu z dnia 14 lipca 2014 r., wynikało, że wyznaczonego dodatkowego terminu na wydanie decyzji do dnia 31 grudnia 2014 r. Prezydent W. nie zamierzał dotrzymać, zaś wypłatę odszkodowania organ warunkował zawarciem ugody administracyjnej przewidującej rozłożenie kwoty odszkodowania na co najmniej trzy roczne raty.
Skarżący podał, że w piśmie organu zawarto informację, iż warunek rozłożenia spłaty na co najmniej trzy roczne raty został ustalony na posiedzeniu Zespołu Koordynującego w dniu [...] sierpnia 2013 r. W ocenie skarżącego postępowanie organu narusza przepis art. 6, 7, 8 i 12 Kpa.
W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Organ wymienił czynności podejmowane w toku postępowania. Zaznaczył, że strony pismem z dnia 18 października 2013 r. zostały poinformowane o przyczynach zwłoki w wydaniu decyzji i o przewidywanym terminie zakończenia postępowania do dnia 31 grudnia 2014 r. Prezydent W. podniósł, że obecnie przed organem toczy się ok. 4500 postępowań administracyjnych dotyczących ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne (art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną; art. 98 i art. 129 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami). Przedmiotowe sprawy są rozpatrywane przez organ w kolejności zgromadzonego materiału dowodowego oraz środków finansowych zarezerwowanych w budżecie W. Odnosząc się do kwestii podnoszonych przez J. N. dotyczących wypłaty odszkodowania, Prezydent W. wyjaśnił, że według jego oceny nie istnieją przeszkody, aby za zgodą stron postępowania, wspólnie, ustalić sposób wypłaty odszkodowania odmienny niż zawarty w oświadczeniu z dnia 25 października 2013 r. Organ wskazał, że wobec braku możliwości wykorzystania operatu szacunkowego z dnia 8 sierpnia 2012 r. (którego aktualność była potwierdzona klauzulą z dnia 2 sierpnia 2013 r.) w toku prowadzonego postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działki ewid. nr [...] i nr [...], zajęte pod ul. [...], zlecone zostało sporządzenie nowej wyceny w/w nieruchomości.
Pismem z dnia 7 stycznia 2015 r. organ poinformował stronę, że w dniu 3 listopada 2014 r. sporządzony został przez rzeczoznawcę majątkowego operat szacunkowy. Strona została poinformowana o możliwości zapoznania się z operatem. Organ wskazał, powołując przepis art. 36 § 1 Kpa, że wniosek o odszkodowanie zostanie rozpoznany do dnia 30 czerwca 2015 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", Sąd uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), dalej: "Kpa", a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 Kpa.
Z przepisu art. 35 § 1 Kpa wynika, iż organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 Kpa). W myśl art. 36 § 1 Kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 Kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 Kpa).
Organ pozostaje w bezczynności nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył postępowania wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Dokonując oceny zasadności skargi Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w chwili orzekania.
W sprawie niniejszej nie ma wątpliwości, że terminy określone w art. 35 § 3 Kpa upłynęły, zaś postępowanie z wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W., zajętą pod drogę publiczną – ul. [...], oznaczoną jako działka ewid. nr [...] z obrębu [...] oraz działka ewid. nr [...] z [...], nie zostało przez organ zakończone w wymaganej przez przepisy prawa formie do dnia rozpatrzenia sprawy przez Sąd.
Z tego względu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie we wskazanym wyżej zakresie w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W ocenie Sądu, w stanie niniejszej sprawy, wobec dysponowania przez organ operatem szacunkowym, na co wskazano w piśmie z dnia 7 stycznia 2015 r., wyznaczony termin daje organowi realną możliwość zakończenia postępowania odszkodowawczego.
Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu nie miała w niniejszej sprawie charakteru rażącego naruszenia prawa. Prezydent W., po wydaniu przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i nr [...] (która to decyzja stała się ostateczna w dniu 3 listopada 2010 r. i warunkowała możliwość rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną), w latach 2011-2012 podejmował czynności mające na celu zgromadzenie pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji w sprawie. Świadczą o tym m.in. wystąpienia do właściwych jednostek organizacyjnych Urzędu W. o nadesłanie niezbędnej w sprawie dokumentacji, zlecenie wykonania operatu szacunkowego, przeprowadzenie rozprawy administracyjnej (27 września 2012 r.).
Organ I instancji informował strony postępowania o aktualnym stanie sprawy (pisma z dnia 12 października 2011 r., 25 lipca 2012 r., 19 grudnia 2012 r., 29 kwietnia 2013 r., 18 października 2013 r.) i o kolejnych terminach zakończenia postępowania. W stanie faktycznym niniejszej sprawy, jakkolwiek zasadny jest zarzut długotrwałości prowadzenia postępowania, to – w ocenie Sądu – sposób prowadzenia przez Prezydenta W. postępowania nie świadczy o rażącym naruszeniu prawa. Próby ustalenia ze stronami sposobu wypłaty odszkodowania odmiennego niż zawartego w oświadczeniu z dnia 25 października 2013 r. (rozłożenia na raty) oraz zlecenie sporządzenia nowej wyceny nieruchomości zajętej pod ul. [...] wskazują, że organ zmierzał do zakończenia postępowania. Nie bez znaczenia jest również okoliczność podnoszona w odpowiedzi organu na skargę odnośnie ilość prowadzonych (ok. 4500) postępowań administracyjnych dotyczących ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne. Wprawdzie nie jest to przeszkoda prawna w wydaniu decyzji, jednakże mogła mieć wpływ na czas trwania postępowania.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono w pkt 3 sentencji, na podstawie art. 200 p.p.s.a.