Uzasadnienie
W dniu 27 listopada 2013 r. M. S. złożyła w Urzędzie [...] Wydział Spraw Społecznych i Zdrowia wniosek o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych. Do wniosku dołączyła m. in. oświadczenie, iż mąż przebywa w areszcie śledczym i nie jest w stanie przedłożyć dokumentów dotyczących dochodów oraz kwoty składek zdrowotnych męża.
Pismem z 5 grudnia 2013 r. organ wystąpił z wnioskami o udostępnienie danych do Urzędu Skarbowego, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Urzędu Pracy oraz Aresztu Śledczego. Mąż M. S. odmówił złożenia oświadczenia o dochodzie nie podlegającym opodatkowaniu.
Zawiadomieniem z dnia 20 stycznia 2014 r. organ pozostawił wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego bez rozpoznania z uwagi na niemożność uzyskania brakującego dokumentu – oświadczenia męża o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.
Skarga M. S. na bezczynność organu w rozpoznaniu jej wniosku została przez tutejszy sąd odrzucona postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2014 r. (sygn.. akt I SAB 267/14) z uwagi na nie wniesienie zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie.
M. S. zwróciła się do Rzecznika Praw Obywatelskich z wnioskiem o interwencje wskazując, że jest matką czwórki dzieci. Dwoje najstarszych pochodzi z pierwszego małżeństwa, które zakończyło się śmiercią jej męża, ojcem dwojga najmłodszych jest jej drugi mąż, który przebywa w areszcie śledczym w związku z postępowaniem karnym o znęcanie się nad rodziną. Wskazała, że toczy się postępowanie rozwodowe z jej wniosku. M. S. wskazała, że jej wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych został pozostawiony bez rozpoznania a urzędnicy odmawiają przyjęcia kolejnego wniosku. Podkreśliła, że sytuacja ta godzi w jej prawa, gdyż nie może być tak, że pomocy finansowa dla jej rodziny uzależniona jest od dobrej woli osoby, która w żaden sposób nie przyczynia się do jej utrzymania, jest odseparowana od rodziny od marca 2013 r., przebywa w areszcie śledczym z powodu zarzutów popełnienia przestępstwa z art. 207 k.p. i jest w trakcie postępowania rozwodowego.
Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł skargę na bezczynność Prezydenta w rozpoznaniu wniosku M. S. o przyznanie świadczeń rodzinnych zarzucając w niej naruszenie art. 64 § 2 k.p.a., gdyż nie zachodziły przesłanki do jego zastosowania oraz art. 23 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.) i § 2 ust. 2 pkt c i d rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r. poz. 3, dalej: "rozporządzenie"), oraz art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji poprzez błędne uznanie braku kompletności wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami i w konsekwencji nie rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa do tych świadczeń.
Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o zobowiązanie Prezydenta do wydania decyzji w przedmiocie uprawnień do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na rzecz A. S., K. S. oraz W. S. i A. S. na okres zasiłkowy 2013/2014 w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Na wstępie wskazać należy, że skarga była dopuszczalna pomimo nie wyczerpania przewidzianych prawem środków zaskarżenia, z uwagi na jej wniesienie przez Rzecznika Praw Obywatelskich. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka.
Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela również wyrażany w doktrynie i orzecznictwie prawa administracyjnego pogląd, zgodnie z którym bezpodstawne pozostawienie podania bez rozpoznania oznacza, że organ administracji publicznej, właściwy w sprawie, której dotyczy podanie, pozostaje bezczynnym i na tę jego bezczynność służy skarga do sądu administracyjnego (por. Komentarz aktualizowany do art.64 Kodeksu postępowania administracyjnego. A. Wróbel i cytowane tam orzecznictwo).
Wobec powyższego, istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy wniosek M.S. o przyznanie świadczeń rodzinnych został bezzasadnie pozostawiony bez rozpoznania.
W ocenie organu, wniosek M. S. należało pozostawić bez rozpoznania z uwagi na fakt nie dołączenia przez nią oświadczenia jej męża o wysokości dochodu nie podlegającego opodatkowaniu w 2012 r.
Sąd wskazuje w tym miejscu, że w aktach sprawy znajduje się pismo z 19 grudnia 2013 r. w którym M. S. odmawia udzielenia informacji o dochodzie nie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W ocenie sądu powyższe pismo należało potraktować jako pismo, o którym mowa w § 2 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia. Natomiast ocena treści tego oświadczenia i jej wpływu na możliwość przyznania świadczeń rodzinnych winna być rozstrzygnięta przez organ poprzez wydanie decyzji.
Wobec powyższego uznać należy, że Prezydent niezasadnie pozostawił wniosek M. S. o przyznanie świadczeń rodzinnych bez rozpoznania. Konsekwencją powyższego było uwzględnienie skargi na bezczynność i wyznaczenie organowi terminu na rozpoznanie wniosku. Uwzględniając stan sprawy oraz zgromadzony materiał dowodowy sąd uznał, że termin jednego miesiąca będzie terminem wystarczającym dla rozpoznania wniosku.
Z uwagi na fakt, że przedmiotowa sprawa miała skomplikowany charakter sąd uznał, że bezczynność Prezydenta w rozpoznaniu wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Podstawą rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie był art. 149 § 1 p.p.s.a.