Uzasadnienie
M.W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w sprawie dotyczącej przyznania odszkodowania za część nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej hip. jako "[...]", objętej działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Prezydent W. decyzją z [...] maja 2009 r., nr [...] orzekł o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego przy ul. [...], opisanego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...] oraz odmówił ustanowienia tego prawa do gruntu o pow. [...] m², wchodzącego w skład działki nr [...] z obrębu [...], gdyż teren stanowi drogę publiczną.
W następstwie powyższego w dniu 16 lipca 2009 r. M.W. złożył wniosek o przyznanie, w trybie art. 215 § 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, odszkodowania za część nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej hip. jako "[...]", tj. gruntu o pow. [...] m² ozn. jako część działki nr [...] z obrębu [...].
Następnie decyzją z [...] września 2011 r., nr [...] Prezydent W. odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu o pow. [...] m², włączonego w granice działek ewid. nr [...] i [...] z obrębu [...], gdyż działki te stanowią drogę publiczną.
Po wydaniu wyżej wymienionej decyzji M. W. zwrócił się do Biura Gospodarki Nieruchomości Wydziału [...] o pilne przekazania akt do Działu Nieruchomości Dekretowych Skarbu Państwa celem zakończenia postępowania odszkodowawczego.
Wobec braku rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, skarżący 9 maja 2012 r. wystąpił do Wojewody [...] z zażaleniem na niezałatwienie w terminie sprawy o przyznanie odszkodowania za nieruchomość przy ul. [...], zajętą pod ulicę.
Postanowieniem z [...] czerwca 2012 r., nr [...] organ wojewódzki uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia postanowienia. Wojewoda stwierdził jednocześnie, że niezałatwienie niniejszej sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
W skardze z 15 października 2012 r. M. W. zaznaczył, że mimo upływu terminu wyznaczonego przez organ wojewódzki, Prezydent W. nadal nie wypłacił odszkodowania za część nieruchomości przy ul. [...], zajętej pod ulicę.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz wyjaśnił, że postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za tę część nieruchomości "[...]", co do której odmówiono przyznania prawa użytkowania wieczystego, tj. nieruchomości wchodzącej w skład działek ewid. nr [...] i [...] z obrębu [...], znajduje się na etapie uzupełniania dokumentacji mającej na celu określenie, czy nieruchomość spełnia przesłanki z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ zaznaczył, że w piśmie z 8 listopada 2012 r. strony postępowania poinformowane zostały o przyczynach niedotrzymania terminu wskazanego w postanowieniu Wojewody [...] z [...] czerwca 2012 r. oraz o tym, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostanie zakończone do 29 marca 2013 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
W ocenie Sądu wniesiona skarga jest uzasadniona.
Podkreślić należy, że realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 Kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie z 16 lipca 2009 r. Przy czym z przepisu art. 35 § 1 i 2 Kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.
Nadto w świetle art. 36 § 1 i 2 Kpa wymagane jest, aby o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
Sąd prezentuje pogląd, że organ pozostaje w bezczynności nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu.
Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.
W rozpoznawanej sprawie Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zauważyć należy, że z analizy dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wynika co prawda, iż od dnia wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za część nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], organ podejmował czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia. (występowano do różnego rodzaju podmiotów i instytucji o przesłanie dokumentów i informacji niezbędnych do ustalenia istnienia przesłanek określonych w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami), jednakże działania te podejmowane były w sposób, który nie doprowadził do zakończenia sprawy.
W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Oczywiste jest, że wskazany organ administracji publicznej nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów Kpa.
Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej "p.p.s.a."), Sąd uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jednocześnie, uwzględniając skargę na bezczynność, stwierdza, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że bezczynność organu, jakkolwiek naganna, nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Mimo że wniosek skarżącego o odszkodowanie za część opisanej wyżej nieruchomości [...], jest rozpoznawany przez Prezydenta W. z pominięciem ustawowych terminów załatwienia sprawy, również tych wyznaczonych przez Wojewodę [...], to organ pierwszej instancji, po wydaniu decyzji z [...] września 2011 r., nr [...], która ostatecznie określiła (po decyzji z [...] maja 2009 r.) zakres przedmiotowy postępowania odszkodowawczego co do części nieruchomości oznaczonej hip. jako "[...]", podjął działania ukierunkowane na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Po dokonaniu zwrotu akt w dniu 21 października 2011 r., Prezydent – w celu zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie – wystosował pismo z 22 listopada 2011 r., skierowane do Urzędu W. Wydziału Architektury i Budownictwa [...], o przesłanie pozwoleń na budowę, decyzji lokalizacyjnych z załącznikiem graficznym, protokołów zdawczo-odbiorczych dotyczących działki ewid. nr [...].
Ponadto pismem z tej samej daty zwrócił się do Archiwum Państwowego W. o przesłanie kopii fragmentu ogólnego planu zabudowania miasta W., zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych [...] sierpnia 1931 r., decyzji lokalizacyjnej dotyczącej realizacji ul. [...] i [...] oraz o udzielenie informacji, czy w zasobie archiwum, z zbiorze Zarządu Miejskiego lub Prezydium Rady Narodowej W. znajdują się dokumenty dotyczące w/w nieruchomości, zwłaszcza protokoły zdawczo-odbiorcze i pozwolenia na budowę. Po uzyskaniu w dniu 7 lutego 2012 r. odpowiedzi Archiwum Państwowego W., kolejne działania Prezydent W. podjął już 21 lutego 2012 r., tj. wystąpił do Archiwum Państwowego W. oraz Zarządu Dróg Miejskich o przesłanie stosownej dokumentacji, tym razem dotyczącej działki nr [...]. Wystąpienia te zostały ponowione 9 listopada 2012 r., z uwagi na brak odpowiedzi.
Oceniając charakter naruszenia przez organ przepisów prawa podkreślenia wymaga, że Prezydent dwukrotnie informował strony o niemożności załatwienia sprawy w terminie, wskazując nowe daty zakończenia postępowania.
Uwzględniając również skomplikowany charakter sprawy, jakim jest niewątpliwie postępowanie odszkodowawcze, nie można orzec o bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.