Uzasadnienie
Pismem z dnia 4 lutego 2015 r. A.R., reprezentowany przez adwokata I. R., wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z dnia 21 stycznia 2014 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...].
Skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie Prezydenta do wydania decyzji w sprawie w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych do organu;
- 2) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- 3) wymierzenie grzywny na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.);
- 4) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazał dotychczasowy przebieg postępowania i podniósł, że wszelkie kwestie formalne zostały już ustalone i niezrozumiałe jest dalsze uporczywe prowadzenie przez organ postępowania. Ponadto wskazał, że organ nie dopełnił obowiązku z art. 36 § 1 k.p.a. i nie poinformował skarżącego o przyczynie przedłużenia postępowania w sprawie oraz nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy.
Odpowiadając na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie i podniósł, iż pismem z dnia 25 sierpnia 2015 r. skarżący został poinformowany o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania.
Z akt sprawy wynika, że w dniu 21 stycznia 2014 r. do Prezydenta wpłynął wniosek A. R., A. B., E.N., A. W. i J. W. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w stosunku do nieruchomości [...].
Pismem z dnia 9 maja 2014 r. Prezydent [...] zwrócił się do Dyrektora Biura Architektury i Planowania Przestrzennego w [...] o nadesłanie dokumentów w sprawie planu miejscowego zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości.
Pismem z dnia 12 maja 2014 r. Prezydent [...] wystąpił do Biura Geodezji o Katastru Delegatury [...] o przekazanie informacji z ewidencji gruntów dla dz. ew. [...].
Pismem z dnia 7 lipca 2014 r. wnioskodawcy wystąpili do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z zażaleniem na niezałatwienie przez Prezydenta [...] sprawy w terminie.
Pismem z dnia 24 marca 2015 r. Prezydent [...], skierowanym do wiadomości do stron postępowania, poinformował o przyczynie nierozpoznania wniosku w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Jednocześnie organ wskazał, iż przewidywany termin zakończenia postępowania to 31 lipca 2015 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...], uznało za nieuzasadnione zażalenie wnioskodawców na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do opisanej nieruchomości, gdyż nie minął termin rozpoznania wniosku wyznaczony przez organ na dzień 31 lipca 2015 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Stosownie do treści art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej jako k.p.a.) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.).
W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...], a tym samym zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest, iż Prezydent [...] nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku z dnia 21 stycznia 2014 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...]. Powyższy wniosek wpłynął do organu w dniu 21 stycznia 2014 r. i od momentu wpływu do organu tego wniosku rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tymczasem pomimo upływu przepisanego terminu, Prezydent [...] nie zakończył postępowania zainicjowanego opisanym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu.
Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta do rozpatrzenia powołanego wniosku w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przy czym, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin dwumiesięczny dla załatwienia w/w wniosku jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia merytorycznego.
Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że Prezydent [...] dokonywał czynności w sprawie niesystematycznie, w znacznych odstępach czasu i praktycznie nie podejmował działań zmierzających do zakończenia postępowania.
Ponadto zauważyć należy, że organ oprócz niedotrzymania terminu załatwienia sprawy wynikającego z przepisów k.p.a., zignorował także termin wskazany przez siebie, tj. 31 lipca 2015 r. Jednocześnie Sąd wskazuje, że czynności dokonane na przestrzeni ponad 2 lat przez organ mogły zostać dokonane w czasie znacznie krótszym. Tymczasem stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia dokumentów. Przy czym brak możliwości zakończenia postępowania - pomimo starań organu, które muszą znajdować odzwierciedlenie w aktach sprawy - powinien zostać zakomunikowany stronie niezwłocznie po upływie terminów ustawowych.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 k.p.a. Organ w sprawie działa opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia, w sytuacji gdy mogła ona być rozstrzygnięta w terminie krótszym. Z tych względów, zdaniem Sądu, zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie Sąd uznał, iż w przedstawionych okolicznościach sprawy zasadne jest ukaranie organu grzywną w kwocie [...] zł, co stanowi dodatkowy środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, służący zmobilizowaniu organu do pilnego załatwienia sprawy.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a p.p.s.a. (pkt 1 i 2 wyroku) oraz na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. (pkt 3 wyroku) orzekł, jak w sentencji. O zwrocie skarżącemu kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.