Uzasadnienie
Pismem datowanym na dzień 17 grudnia 2014 r. H. K., A. K., K. G., K. G. oraz K. G. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość [...].
W dniu 21 maja 2014 r. skarżący złożyli do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta [...] sprawy w terminie.
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 4 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia.
Akta zostały zwrócone do organu I instancji w dniu 6 sierpnia 2014 r.
Pismem z dnia 22 stycznia 2015 r. Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi wskazując, że pełnomocnik skarżącej został poinformowany, iż z uwagi na konieczność zgromadzenia całości dokumentacji rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie nastąpi w terminie do dnia 31 maja 2015 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie.
Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.
Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania.
Z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.). Ponadto z przepisu art. 35 § 1 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Powyższe przepisy wyznaczają zatem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...], a tym samym zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem bowiem jest, iż Prezydent nie rozpoznał wniosku H. K. (występującego w imieniu pozostałych współwłaścicieli i spadkobierców) z dnia 11 lutego 2000 r., ponawiającego wniosek z dnia 12 czerwca 1997 r. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość [...] oraz to, że organ nadal pozostaje w zwłoce. Z nadesłanych do akt sprawy dokumentów wynika, że do dnia wniesienia przez skarżących przedmiotowej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz do dnia rozprawy, organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie.
W związku z powyższym zarzut bezczynności Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy.
Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., Sąd stwierdził, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie.
Z akt administracyjnych wynika bowiem, że organ po podjęciu zawieszonego postępowania w sprawie w dniu [...] stycznia 2012 r. (postanowieniem nr [...]) wystąpił do jego stron o aktualny adres K. G., K. G., K.K., zaś następną czynność podjął dopiero 15 maja 2014 r. występując do Biura [...] o przesłanie informacji z rejestru gruntów dla ww. nieruchomości oraz odbitki z mapy sytuacyjnej z naniesionymi granicami działek ewidencyjnych oraz granicami hipotecznymi. Następne czynności organ podjął po wniesieniu przez skarżących zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, tj. w dniu 29 lipca 2014 r. wystosowując do Urzędu [...] pisma z prośbą o nadesłanie akt lokalizacyjnych nieruchomości oraz [...].
Jednocześnie, pismem (również z datą 29 lipca 2014 r.) Pismem z dnia 2 września 2014 r. organ ponownie wystąpił do [...], tym razem z prośbą o przesłanie kopii fragmentów Ogólnego planu zabudowania z dnia [...] sierpnia 1931 r. obejmujących ww. nieruchomości. Wprawdzie - w międzyczasie – w wyniku wniosku H. K. z dnia 20 marca 2012 r. toczyło się postępowanie nadzorcze przed Ministrem Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej w przedmiocie oceny decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] października 1974 r., nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika [...] z dnia [...] sierpnia 1974 r., nr [...] odmawiającej przyznania odszkodowania za część nieruchomości [...], w wyniku którego Minister stwierdził w dniu [...] września 2013 r. nieważność obu decyzji, jednakże ta okoliczność, zdaniem Sądu, nie ma znaczenia w kwestii oceny rażącego naruszenia prawa w działaniu organu.
Ponadto, wskazać należy, że stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje niezbędne czynności zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia dokumentów sprzed wielu lat. Jednocześnie, brak możliwości zakończenia postępowania - pomimo starań organu, które winny znajdować odzwierciedlenie w aktach sprawy - powinien zostać zakomunikowany stronie, niezwłocznie po upływie terminów ustawowych. Natomiast, Prezydent [...] o niemożności zakończenia postępowania w terminie zawiadomił strony pismem z dnia 21 czerwca 2012 r., wskazując termin załatwienia sprawy na dzień 30 września 2012 r., a następnie - wobec niedochowania tego terminu – dopiero pismem z dnia 29 lipca 2014 r. zakreślił drugi termin zakończenia postępowania, tj. na dzień 30 listopada 2014 r. Z kolei, pismem z dnia 22 stycznia 2015 r. organ wyznaczył następny termin rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania, tj. na dzień 31 maja 2015 r. Powyższe działania Prezydenta [...] wskazują, iż ten nie tylko nie dochował terminu rozpoznania sprawy wyznaczonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2014 r., ale także nie wywiązał się z terminu wyznaczonego kilkakrotnie samemu sobie. Wobec czego, w zaistniałych okolicznościach sprawy, postępowanie Prezydenta [...] prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 k.p.a.
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku.
Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 sentencji wyroku Sąd oparł na przepisie art. 200 w związku art. 205 § 2 p.p.s.a.
- - ---------------------- 4