Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. ([...] września 2017 r. – data wpływu do Sądu) J. P. (dalej jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] [...][...], oznaczonej nr hip. [...], podnosząc, że z uwagi na bardzo długi okres rozpoznania przedmiotowego wniosku skarga jest uzasadniona, a bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa.
W skardze skarżący wniósł o wyznaczenie organowi czternastodniowego terminu na zakończenie postępowania od dnia przekazania akt przez Sąd do organu, nałożenie na organ grzywny oraz zasądzenie od organ na rzecz strony kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, dalej jako: dekret) i na mocy art. 1 tego dekretu przeszła na własność gminy m.st. Warszawy, a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy Państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130), stała się własnością Skarbu Państwa. Organ przyznał, że prowadzone jest postępowanie administracyjne o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu ww. nieruchomości zgodnie z art. 7 dekretu. Organ podał również, że z dniem [...] grudnia 2016 r. zarządzeniem Prezydenta [...] nr [...] wprowadzona została procedura postępowania w Biurze Spraw [...] w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 7 dekretu.
W związku z wprowadzeniem nowej procedury straciło moc zarządzenie Prezydenta [...] z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w sprawie wprowadzenia procedury postępowania w Wydziale Spraw [....] i Związków [...] Biura [...] w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 7 dekretu. Organ wskazał również, że postępowanie w tej sprawie znajduje się na etapie analizy zgromadzonej dotychczas dokumentacji mającej na celu ustalenie, czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki określone w art. 7 dekretu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie.
Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z przepisu art. 35 § 1 i 3 kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa).
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przewlekłość organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy przewlekłość ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.
Wskazać należy, że uprzednie złożenie przez skarżącego zażalenia do Wojewody [....] wyczerpuje wymogi ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt sprawy, wniosek z [...] października 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu ww. nieruchomości nie został dotychczas rozpoznany. Również na dzień orzekania przez Sąd brak było decyzji merytorycznej. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ dopuścił się przewlekłości, co skutkowało zobowiązaniem organu do rozpoznania ww. wniosku w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Termin ten, w ocenie Sądu, jest wystarczający i daje organowi realną możliwość załatwienia sprawy.
Jednocześnie, biorąc pod uwagę sposób prowadzenia postępowania przez organ po złożeniu przedmiotowego wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu ww. nieruchomości, jak również, to, że postępowanie dotyczy wniosku z dnia [...] października 1948 r., Sąd stwierdził, że przewlekłość prowadzonego postępowania przez Prezydenta [...] miała charakter rażącego naruszenia prawa. Analiza akt sprawy pokazuje, że organ prowadząc postępowanie działał opieszałe, niesprawnie i nieefektywnie oraz dokonywał czynności w dużych odstępach czasu, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin załatwienia sprawy w sytuacji, gdy mogła ona być załatwiona w terminie krótszym.
W ocenie Sądu, postępowanie organu stoi w rażącej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania nakazującej organom administracji działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 kpa), jak i przepisami procedury administracyjnej określającymi terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 35 § 1-3 kpa). Prowadzi również o podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 kpa).
Jednocześnie Sąd nie stwierdził potrzeby wymierzania organowi dodatkowej sankcji w postaci grzywny, uznając, że wystarczającą sankcją będzie stwierdzenie rażącego charakteru przewlekłości i w konsekwencji w tej części skargę oddalił. Sąd miał na względzie skomplikowany pod względem prawnorzeczowym charakter sprawy oraz znaną Sądowi z urzędu ilość spraw z zakresu odszkodowań za tzw. nieruchomości dekretowe.
Z powyższych względów w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1 i § 1a P.p.s.a., w pkt 3 sentencji wyroku - na podstawie art. 151 w zw.
z art. 149 § 2 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) (100 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a.