Uzasadnienie
I. P. (dalej: skarżąca), pismem z 24 lipca 2017 r., uzupełnionym pismami z 15 września 2017 r., oraz 28 grudnia 2017 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z 16 lutego 1949 r., o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip. jako [...] rej. hip. [...], działka lit. [...].
W skardze podniosła, że Prezydent [...] zwleka z wydaniem przedmiotowej decyzji, nie podając powodów zwłoki. Na skutek wieloletniej opieszałości organu, nieruchomość którą obecnie użytkuje Straż Pożarna straciła na wartości. Skarżąca wniosła o niezwłoczne rozpatrzenie sprawy oraz przyznanie odszkodowania według wartości jaką posiadała nieruchomość przed ustanowieniem dla niej planu zagospodarowania przestrzennego.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Podniósł, iż z uwagi na bardzo dużą ilość spraw z zakresu zwrotów i odszkodowań, nie było możliwości zakończenia niniejszej sprawy w terminie określonym w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem organu, obecnie przygotowywany jest projekt rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie organ odniósł się, iż następcy prawni poprzednich właścicieli nie wystąpili o przyznanie odszkodowania za nieruchomość, położoną przy ul. [...], wobec czego nie było to przedmiotem postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.),dalej, jako:,,ppsa’’, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ppsa., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a ppsa.
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodesk postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm)., dalej jako:,,kpa.’’, organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa).
Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym –w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa).
W myśl art. 149 § 1 ppsa., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a ppsa).
Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Skarga na bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.
Rozpoznając przedmiotowa sprawę należy zaznaczyć, że wniesienie skargi do Sądu poprzedziło złożenie przez skarżącą do Wojewody [...] zażalenia na bezczynność Prezydenta [...]. Tym samym został spełniony wymóg skuteczności złożenia skargi na bezczynność organu.
W ocenie Sądu skarga I. P. na bezczynność Prezydenta [...] jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku, zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie.
Z akt sprawy wynika, że M. R. i R. R. 16 lutego 1949 r., złożyli wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Nieruchomość leży na obszarze objętym działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 729).
Prezydent [...] decyzją z [...] października 2011 r., nr [...] ustanowił na rzecz I. P. i J. R. (następców prawnych dawnych właścicieli) prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości. Na powyższą decyzję I. P. złożyła odwołanie. Odwołanie dotyczyło części wydanej przez Prezydenta decyzji.
Wojewoda [...] decyzją z [...] kwietnia 2012 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania I. P. uchylił w całości zaskarżoną decyzję z [...] października 2011 r., i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Prezydentowi [...]. Akta zostały zwrócone 2 sierpnia 2012 r.
W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Prezydent [...] pozostaje w bezczynności. Akta sprawy wraz z decyzją Wojewody [...] z [...] kwietnia 2012 r., nr [...] wpłynęły do Prezydenta [...] 2 sierpnia 2012 r.
Zaskarżony organ pismem z 21 maja 2015 r., poinformował skarżącą o zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, dającym podstawę do wydania merytorycznej decyzji w odniesieniu do części przedmiotowej nieruchomości o pow. [...] m² wchodzącej obecnie w skład działki ewid. nr [...] w obrębie [...].
Jednakże Prezydent [...] od 2 sierpnia 2012 r., do dnia wniesienia przedmiotowej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz do dnia rozprawy - nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie.
Sąd uznał, że zaskarżony organ od 2012 r., pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Brak bowiem podejmowania przez tak znaczny okres skutecznych działań zmierzających do załatwienia sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 kpa.
Sąd stwierdził również, że zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
Natomiast podnoszone przez skarżącą argumenty, dotyczące przyznania odszkodowania za nieruchomość nie mogły być brane pod uwagę w niniejszej sprawie. Wydając orzeczenie w przedmiocie niniejszej sprawy, tj. w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości [...] Sąd bada, czy zaskarżony organ dopuścił się bezczynności bądź przewlekłego prowadzenia postępowania. Kwestia wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość może być poddana kontroli Sądu dopiero po wyczerpaniu przez stronę środków zaskarżenia, przysługujących jej na etapie postepowania administracyjnego w odrębnym postępowaniu, wszczętym wnioskiem strony o odszkodowanie. Z odpowiedzi na skargę, jak i z treści skargi wynika, że skarżąca nie wystąpiła do organu o odszkodowanie. Wobec tego Sąd nie jest władny do wypowiadania się w kwestii odszkodowania. Nie podlega to także rozpoznaniu przez Sąd w sprawie skargi na bezczynność organu.
W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. (pkt 1 i 2 wyroku) orzekł jak w sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 (pkt 3 wyroku) powołanej wyżej ustawy.