Uzasadnienie
Pismem z dnia 24 czerwca 2015 r. A. K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] lipca 1969 r., nr [...]. Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do zakończenia przedmiotowego postępowania oraz stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania w rozpoznaniu wniosku miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, strona skarżąca wniosła o wymierzenie organowi grzywny.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w niniejszej sprawie została wydana decyzja z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], którą Minister Infrastruktury i Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] lipca 1969 r., nr [...] odmawiającej I. z S. D. przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej nr hip. "[...]", rej. [...] – w części dotyczącej gruntu stanowiącego obecnie własność Skarbu Państwa, tj. dz. ew. nr [...] z obrębu [...].
Jednocześnie Minister wskazał, że opóźnienie w rozpoznaniu sprawy związane było ze znacznym stopniem jej skomplikowania, o czym świadczą wielokrotnie wydawane decyzje administracyjne a także orzeczenia sądów administracyjnych. Zwrócono uwagę, że sprawa wymagała oceny obowiązywania Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego [...] zatwierdzonego Uchwałą Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] stycznia 1961 r., nr [...] oraz podjęcia wielu czynności i analiz geodezyjnych. Wskazano także na trudną sytuację kadrową, co skutkuje niedochowaniem ustawowych terminów załatwienia sprawy.
Pismem z dnia 26 sierpnia 2015 r. skarżąca zmodyfikowała żądanie skargi w ten sposób, że wniosła o uwzględnienie skargi i stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), mającym zastosowanie w sprawie, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W sprawie niniejszej, w związku z wydaniem przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju decyzji z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] lipca 1969 r., nr [...] – w części dotyczącej gruntu stanowiącego obecnie własność Skarbu Państwa, tj. dz. ew. nr [...] z obrębu [...], orzekanie o zobowiązaniu organu do wydania decyzji stało się bezprzedmiotowe. Rozpoznanie wniosku z dnia [...] czerwca 1997 r. o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Prezydium powoduje bowiem, iż brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do rozstrzygnięcia sprawy. Decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2015 r. stanowi akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego, po wyczerpaniu przez stronę administracyjnego toku instancji. Z tych też względów, Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 1997 r.
Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub (jak w niniejszej sprawie) przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast, o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu.
Oceniając skargę w tym zakresie uznać należy, że zasadnie skarżąca zarzuca organowi przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 - dalej jako: "k.p.a."), organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W rozpoznawanej sprawie Minister Infrastruktury i Rozwoju nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów prawa. Z analizy akt sprawy wynika, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 40/14, którym uchylono decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] oraz decyzję tego organu z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium z dnia [...] lipca 1969 r. uprawomocnił się z datą [...] czerwca 2014 r. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem oraz administracyjne akta sprawy wpłynęły do organu w dniu 30 lipca 2014 r. Tymczasem, pomimo iż wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji datowany był na dzień [...] czerwca 1997 r., stan faktyczny sprawy nie budził już wątpliwości zaś wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprowadzały się jedynie do dokonania przez organ oceny czy w stanie faktycznym sprawy miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. nr 17, poz.
70) – Minister Infrastruktury i Rozwoju dopiero w dniu 7 listopada 2014 r. zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. Ponadto, pomimo wyznaczenia terminu załatwienia sprawy – do dnia 31 stycznia 2015 r., organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Decyzję w przedmiocie rozpoznania wniosku z czerwca 1997 r. Minister wydał w dniu [...] lipca 2015 r. Jednakże nie sposób nie zauważyć, że powyższy akt administracyjny organ wydał dopiero w konsekwencji wezwania do usunięcia naruszenia prawa oraz skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, co wynika z zestawienia daty ich wpływu (tj. wezwania – 5 maja 2015 r. i skargi – 29 czerwca 2015 r.). Taki sposób działania godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.).
W konsekwencji, Sąd stwierdził że rozpoznanie przez organ sprawy w przedmiocie oceny w postępowaniu nadzorczym decyzji Prezydium z 1969 r. nastąpiło z naruszeniem terminów przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w tym zakresie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Odnosząc się zaś do stanowiska organu (zawartego w odpowiedzi na skargę) a dotyczącego braków kadrowych, co w jego ocenie ma niejednokrotnie wpływ na terminowość załatwiania spraw, Sąd zauważa, że obowiązkiem organu administracji, (w celu realizacji naczelnych zasad postępowania administracyjnego) jest także ocena spraw pod kątem konieczności kolejności ich załatwienia. W szczególności, dotyczy to takich spraw jak niniejsza, tj. gdy postępowanie administracyjne trwa od roku 1997 r., stan faktyczny jest niesporny, a rola organu sprowadza się jedynie do realizacji wytycznych sądu administracyjnego zawartych w wyroku wydanym w sprawie.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 2 wyroku. W punkcie 1 wyroku orzeczono na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono w punkcie 3 wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a.